City Id =8

انتخاب استان

برنامه ریز

چقدر میخوای خرج کنی؟! (قیمت ها به تومان است) چیکار می خوای بکنی ؟ چقدر وقت داری؟!

«خونه»ي فراموش‌ شده در دل تهران (1396/01/21)

مشاهير متعددي از فيلمساز و کارشناس و هنرمند در مستندي به نام «خونه» جمع شدند تا بتوانند عمارت تاريخي مستوفي الممالک تهران را معرفي کنند؛ عمارتي که همچنان در معرض تخريب است.
«خونه»ي فراموش‌ شده در دل تهران

عمارت قديمي‌ميرزا حسن مستوفي الممالک از سياست‌مداران دوره قاجار بعد از عمر ۱۲۵ ساله‌اش در محله گلوبندک تهران روايت‌هاي ناگفته‌اي را در درون خود دارد. مالک اين خانه ميرزا حسن مستوفي‌الممالک معروف به «آقا»، دولت‌مرد ايراني و چند دوره نخست‌وزير ايران در دوره  قاجار و دوره رضاشاه بود. يکي از کارهاي مستوفي الممالک وقف قسمت‌هايي از کالج البرز بوده است.

پرداختن به موضوع خانه و اينکه اساسا خانه به کجا مي‌گويند و چه ويژگي‌هايي بايد داشته باشد در مستندي توسط يک مستندساز جوان پاسخ داده شده است. در ماه‌هاي اخير مستندي به نام «خونه» توسط خدايار قاقاني ساخته شده که به بررسي ابعاد اين بناي تاريخي، اتفاقات درون آن و مالکش مي‌پردازد. در اين مستند به خانه تحت عنوان يکي از مهمترين بخش زندگي هر انسان توجه شده است و اينکه خانه آنقدر اهميت دارد که همه مفاهيمي‌چون خلوت، امنيت و تمام خصوصيات انساني و مدني در آن تعريف شده است.

در اين مستند افرادي همچون، آيدين آغداشلو، محمدرضا اصلاني، سيدعبدالله انوار، زنده ياد فريدون حافظي، نصرالله حدادي، زنده‌ياد محمدعلي سپانلو، همايون شهنواز، زنده‌ياد شهين مستوفي الممالک، علي معلم، ليلا معيري، ناصر ملک مطيعي، سيدعليرضا ميرعلينقي، زنده‌ياد احسان نراقي، جهانگير هدايت با حضور در خانه مستوفي‌الممالک در چهارراه گلوبندک تهران درباره اين عمارت تاريخي و اتفاقات پيراموني آن و اهميت يک خانه و نگهداشت آثار تاريخي در کشور صحبت مي‌کنند و هر يک نظرات جالب توجهي از اهميت به ميراث فرهنگي دارند.

جليل شهناز

خدايار قاقاني کارگردان مستند «خونه» از سال ۸۱ دغدغه عکاسي از خانه‌هاي قديمي‌تهران را داشت که در جريان اين عکاسي و ثبت خانه مشاهير و فرهنگيان به خانه مستوفي الممالک رسيد. خانه مستوفي به لحاظ ماهيت خانه، مالک و اتفاقات مهمي‌که درون آن افتاده يکي از خانه‌هاي ويژه تهران به شمار مي‌آيد به همين دليل قاقاني تصميم گرفت تا افراد مختلف از جمله مشاهير و کارشناسان را به اين خانه دعوت کرده و درباره آن با آنها مصاحبه کند.

در اين مستند که در جشنواره حقيقت سال ۹۵ نيز نمايش داده شد، مرحوم علي معلم  نويسنده، ناشر، منتقد، تهيه‌کننده، کارگردان، مجري و مدرس سينما مي‌گويد: وقتي کسي ثروتمند است ديگر به مال و اموالش سر نمي‌زند. ما جامعه‌اي کوتاه‌مدت شده‌ايم و اين نفرت‌انگيز است بايد توجه کرد چند خانه بالاي ۱۰۰ سال مي‌بينيم. ما متاسفانه همه چيز را نابود کرده‌ايم. هر کسي آمد به جاي اينکه خانه قديمي‌اش را نگه دارد و جاي ديگري خانه بسازد، آن خانه قديمي‌را تخريب و به جايش بناي تازه ساخت. اکنون در خانه‌هايي زندگي مي‌کنيم که موقت هستند و تنها براي يک اسکان موقت، مورد استفاده قرار مي‌گيرند اما خانه‌هاي قديمي‌هتل نبوده بلکه مامن و محل ارتباط با خانواده‌ها بوده اند.

عبدالله انوار

عبدالله انوار نيز از تهران شناسان پيشکسوت ميراث فرهنگي است که مي‌گويد: مفهوم خانه در فرهنگ ايران با فرهنگ جهان متفاوت است. هر انساني دنبال يک مامن بوده است.

امينيان از کارشناسان تاريخ و ميراث فرهنگي نيز مي‌گويد: افرادي که سفارش ساخت خانه را مي‌دادند خودشان در آن  اعمال سليقه مي‌کردند به همين دليل هر خانه را که مي‌بينيد سبک خاص خودش را دنبال مي‌کند و در آن مي‌توان همه روح مالک را احساس کرد.

مرحوم محمدعلي سپانلو شاعر تهران نيز در اين مستند گفته است: يکي از شلوغ‌ترين تشييع جنازه‌ها در آن زمان، مربوط به تشييع جنازه مستوفي الممالک بوده است. او را در آرامگاه خانوادگي که اکنون بخشي از دانشگاه الزهراست دفن کردند. چون اين دانشگاه هم جزو موقوفات اين خاندان بوده است.

ليلا معيري

ليلا معيري فرزند شهين مستوفي الممالکي است او درباره سرنوشت اين بناي تاريخي مي‌گويد: قرار بود اين عمارت به موزه پست تبديل شود، به همين دليل خريداري و قرار شد اين تغيير کاربري انجام گيرد تا به اين بهانه حفظ شود، اما اين کار انجام نشد.

ليلا درباره پدربزرگش هم مي‌گويد: او مردي وطن پرست بوده و مملکتش را دوست داشته است و سعي مي‌کرده که هميشه مملکت را از اجانب دور کند. محمد و شاپور عموهايم هستند پدربزرگم تعداد زيادي زن و فرزند داشت ۹ پسر و ۱۲ دختر. همه ما خاطرات بسيار زياد و خوبي از اين عمارت داريم.

معيري مي‌گويد: دايي من محمد مستوفي الممالکي علاقه به فيلمبرداري داشت و براي ما خاطره خوب اين است که او براي ما فيلمهايي از کودکي مان توسط آپارات در حوضخانه پخش مي‌کرد. اما متاسفانه تمام اين فيلمها در يک آتش سوزي از بين رفت.

در اين مستند، گوشه‌هايي از فيلم‌هايي که در خانه مستوفي الممالک ساخته شده، گنجانده شده است؛ از جمله شاه خاموش، ديوانه‌اي از قفس پريد و...  ليلا مي‌گويد: شخصيت فيلمهايي که در اين خانه بازي کرده اند هم خودشان خوش نام بودند و هم خوشنامي‌براي پدربزرگم آوردند. او به ياد مي‌آورد که نقاشي‌هاي روي درهاي اين خانه توسط دايي و دوست دايي اش کشيده شده و زيبايي خانه را چند برابر کردند.

جهانگير هدايت خواهرزاده صادق هدايت نيز در اين مستند مي‌گويد: خانه‌ها در حال کوچک شدن هستند چون سلول خانواده‌ها کوچک شده است. مردماني که خانه‌هاي قديمي‌را مي‌ساخته اند خودشان در اين خانه‌ها زندگي مي‌کرده و خوش سليقه بوده اند و به تشريفات، زيبايي و هنر و اينکه خانه زيبا باشد، اهميت مي‌دادند. در کنار اين خانه‌ها ما صنايع گراني داشته ايم. مانند گچ کار، چوب کار، سنگ کار و ... اين افراد هنرمنداني بودند که در کار ساخت خانه‌ها فعاليت مي‌کردند اما نمي‌دانم آيا هنوز هم آنها وجود دارند يا نه. چون آهن و آلومينيوم همه را از بين برده است.

آيدين آغداشلو نيز مي‌گويد: هيچ جايي بيشتر از يک خانه نمي‌تواند تمام هويت و خاطرات آدمها را در خود نگه دارد. خانه هميشه معناي زندگي که در آن جريان داشته را بازگو مي‌کند.

خانه‌اي که بسياري از هنرمندان يا از آن گفته‌اند و يا در آن فيلم بازي کرده‌اند، حالا مخروبه‌اي است که هر لحظه ممکن است گوشه‌اي از آن فرو بريزد و تمام هويت اين خانه را از بين ببرد. مالک فعلي خانه شرکت پست است اما هنوز اقدامي‌براي مرمت و احياي آن انجام نداده‌اند. اين درحالي است که هرازگاهي خانه مستوفي الممالک براي لوکيشن گروه‌هاي فيلمبرداري اجاره داده مي‌شود مانند فيلم «خوب، بد و جلف» که به تازگي در جشنواره فيلم فجر به نمايش درآمد و فروش بالايي را در گيشه سينماها تجربه کرد دريغ از اينکه مقداري از اين درآمد صرف مرمت همين خانه شود.

مستندي که هنوز خانه را نجات نداده است

اما با ساخت و پخش مستند «خونه» اتفاقي براي اين عمارت تاريخي نيفتاد آنطور که خدايار قاقاني به خبرنگار مهر مي‌گويد:  سقف شيرواني عمارت تعويض و مرمت شد تا از تخريب بيشتر آن جلوگيري شود اما هنوز سقف تالار شام متاسفانه شرايط خوبي ندارد. ولي مدتي است که زير آن داربست زده اند تا از تخريب بيشتر جلوگيري کنند. اگر اتفاقي براي تالار شام بيفتد ماهيت کل خانه از بين مي‌رود چون بخش اصلي خانه همين تالار شام است.

او ادامه مي‌دهد: حدود ده سال پيش نمي‌دانم کدام يک از گروه‌هاي فيلمبرداري براي اينکه بناي بيروني عمارت را به فضاي فيلمش نزديک کند، دورتادور ديوار بيروني و ستون‌ها را برزنت کشيده و روي آن را رنگ کرده‌اند و وقتي کارشان تمام شده برزنت را از ديوار جدا نکرده‌اند و در گذر زمان اين برزنت به خشت‌هاي خانه چسبيده شده و ديگر جدا نمي‌شود حتي اگر اين کار قابل انجام باشد ديوار مي‌ريزد. اين بلايي است که يک گروه فيلبرداري بر سر خانه آورده و سوالم اين است که چرا اداره پست که مالک اين خانه است و به گروه‌هاي فيلمبرداري اجاره مي‌دهد، نظارتي نداشته است. يک زمان شنيدم که شهرداري مي‌خواهد اين خانه را از اداره پست خريداري و آن را به رستوران تبديل کند.

قاقاني مي‌گويد: شهرداري با همه سازمان‌هاي زير مجموعه‌اش بودجه هنگفتي دارد که مي‌تواند در اختيار مرمت اين خانه قرار گيرد چرا که يکي از سازمانهاي مسئول در شهر تهران است. سازمان ميراث فرهنگي و اداره پست نيز هر کدام وظايفي نسبت به اين خانه دارند که انجام نمي‌دهند. حتي پس از پخش اين مستند بازهم اتفاق مهمي‌براي اين خانه نيفتد. زماني نيز قرار بود که بازديدي با خبرنگاران از اين خانه داشته باشيم اما اداره پست مجوز ورود به ما نداد. به اين بهانه که در حال تعمير و مرمت هستند.

اکنون خانه مستوفي الممالک به عنوان يکي از خانه‌هاي مهم شهر تهران در حال تخريب و فرسايش است و امکان بازديد از آن نيست. شايد روزي برسد که بايد فاتحه اين خانه را هم مانند بسياري ديگر از خانه‌هاي تاريخي شهر به دليل بي توجهي همه ارگان‌هاي مربوطه به آن خواند.


منبع : مهر

این خبر را با دوستان خود به اشتراک بگذارید

  • خانه مستوفي الممالک

    خانه مستوفي الممالک يکي از خانه هاي تاريخي و منحصر به فرد شهر تهران است که قدمت آن به  اواخر دوره قاجار است بر مي گردد. اين عمارت در گذر مستوفي واقع شده و  در تاريخ ۲ ارديبهشت ۱۳۵۶ با شمارهٔ ثبت ۱۵۰۵ به‌عنوان يکي از آثار ملي ايران به ثبت رسيده است.

    0 دیدگاه 12013 بازدید


تگ ها