City Id =8

انتخاب استان

برنامه ریز

چقدر میخوای خرج کنی؟! (قیمت ها به تومان است) چیکار می خوای بکنی ؟ چقدر وقت داری؟!

داستان خانه «تنکابني» از هفت سال پيش تا امروز (1397/03/22)

نسخه‌ قديمي يکي از خانه‌هاي تاريخي تهران است؛ خانه‌اي که هر چند در طول دست‌کم ۱۵ سال گذشته، بي‌مهري‌هاي زيادي را ديده و بعد از گذر عمر صاحب اصلي‌اش، هر روز مکان زندگي يک قشر بوده؛ به حدي که مردم منطقه را نسبت به آمد و شُدها معترض کرده بود اما ...
داستان خانه «تنکابني» از هفت سال پيش تا امروز

به گزارش بزنيم بيرون ، زيرزمين خانه بود يا يکي از اتاق‌هاي طبقه همکف، هر چه که بود حلقه فيلم‌هايي از «دختر لر»، «گاو» و هر چه که پدر و مادرهامان سال‌ها قبل در سينماها با آن‌ها خاطره داشتند را روي هم تلنبار کرده بودند... صداي مردها از طبقه بالاي خانه مي‌آمد و ما مبهوت حلقه‌هاي فيلم‌هاي قديمي بوديم که هيچ نام و نشاني از استوديو، شرکت يا هر نهاد ديگري نداشتند.

شگفتي انبار کردن اين همه فيلم در يک اتاق کوچک بي در و پيکر درست وسط ناف تهران يک طرف و صداي خنده‌ي مردهاي غريبه از طبقه بالا آن‌هم در ظهر جمعه‌، ترس را آن‌قدر به جانمان انداخته بود که نفس‌مان در نمي‌آمد. با دست به يکديگر علامت داديم برگرديم و راهِ زيرزمين را به مسئولان سينمايي نشان دهيم.

رسيديم، زنگ زديم و گفتيم براي نمونه «گاو» را همراه خود داريم، خواستيم به داد آن فيلم‌ها برسند ... حلقه فيلم‌هايي که شايد موزه سينما هم کمتر نسخه‌اي از آن‌ها را داشته باشد، اما انگار خبر نداشتيم که خودِ خانه‌ بي در و پيکر محله ولي‌آباد هم نسخه‌اي از همان قديمي‌هاست که گذاشته‌اند خيس بخورد و پايين بريزد در تنهايي خودش...

حالا دست‌کم هفت سال از آن روز مي‌گذرد و اين نسخه قديمي امروز در محله «ده ولي‌آباد» تهران است؛ جايي که خيلي‌ها از دست‌کم دو دهه قبل، منطقه‌اش را با نشاني «خانه‌ي قديمي بدون ديوار» ‌مي‌شناسند؛ آدرسي که امروز نامي آشنا دارد، خانه‌ منسوب به «ظهيرالاسلام» که مالکش «سپهدارِ اعظم» قاجارها بوده.

پيچ‌شميران، تقاطع خيابان‌هاي قائدي و «ولي‌آباد»؛ جايي‌که «محمدولي خلعتبري» معروف به «محمدولي‌خان تُنِکابُني» پس از استبداد صغير و فتح تهران در همان زمان که سه دوره نخست‌وزير ايران بود و احمدشاه به او لقب «سپهدار اعظم» داد، زندگي مي‌کرد؛ خانه‌اي دوقُلو با معماري کاملا مشابه، درست مقابل‌ خود و در چند قدمي‌اش.‌ قرينه‌اي که حالا يک قُل خود را به‌خاطر بي‌توجهي‌ها، فکرهاي پرسود و درآمدزا و ساخت برج‌هاي بي‌قواره‌ي شهري از دست داده است.

خانه سردار تنکابني در سال‌هاي دور

حدود ۱۸ سال قبل کارگرهاي شهرداري، ديوارهاي خانه راخراب کردند و در آن مستقر شدند. تا امروز که خانه، ديگر نه تزئيناتِ خاصي دارد، نه بدنه قاجاري تقريبا سالمي. فقط مالک بنا يعني «تامين اجتماعي» انگار پاي سر پا ماندن خانه ايستاده تا شايد روزي مکاني براي برگزاري مراسم‌هاي تشريفات اين سازمان داشته باشد.

هر چند در طول سال‌هايي که نام اين خانه به زبان رسانه‌ها افتاده فقط يک جداره‌ قاجاري به چشم مي‌آيد و حوضي که کبوترها را سيراب مي‌کرده، اما خوشبختانه امروز بدنه‌ اصلي خانه‌ «سردار تنکابني» پابرجاست و از يکي دو سال قبل زمزمه‌هايي براي مرمت‌ش شنيده مي‌شود، حتي تا همين روزهاي آخرسالِ قبل هم، فقط داربست‌ها مهمان خانه بودند، اما بالاخره مرمت شروع شده و اين بار عزم جدي براي سرپا نگه داشتن خانه‌ي خاطرات مردم ولي‌آباد تهران وجود دارد.

البته اواسط آذرماه ۱۳۹۴، علي‌محمد سعادتي، قائم مقام وقت شهرداري منطقه ۱۲ تهران، خبر داد که «خانه نيمه‌ مخروبه قاجاري منسوب به «ظهيرالاسلام» با پيگيري شهرداري منطقه ۱۲ و اخذ حکم قضايي براي جلوگيري از تخريب بيشتر و همچنين مناسب‌سازي محيطي شهر، مسقف خواهد شد.»

او در آن زمان اعلام کرده بود: «به دنبال مکاتبات مکرر با تامين اجتماعي و درخواست تعيين وضعيت عمارت منسوب به «ظهيرالاسلام» و نبود پاسخگويي، شهرداري به اين نتيجه رسيد براي حفظ و جلوگيري از تخريب بيشتر عمارت و رفع خطر براي عموم شهروندان و همچنين عدم اسکان موقت افراد کارتن‌خواب در خانه مذکور، نسبت به اخذ حکم قضايي اقدام کند. در مرحله اول شهرداري نسبت به ايجاد سقف موقت و کاذب براي جلوگيري از تخريب بيشتر عمارت ظهيرالاسلام اقدام و سپس نسبت به محصور سازي فضاي پيراموني اقدام مي‌کند.»

خانه سردار تنکابني در آغاز راه مرمت

و حالا بعد از اين همه سال، وضعيت جداره‌هاي خانه تغيير کرده، سقف ديگري روي خانه پوشانده‌اند و پاي داربست‌ها را محکم‌ترکرده‌اند، انگار مالک خانه تصميم به ساماندهي و مرمت خانه گرفته است.

شايد بعد از اين همه سال که حتي کبوترهاي خانه آبي براي تشنگي‌شان نداشتند، امروز بتوانند سرپناهي ايمن براي ان فراهم کنند.

خانه سردار تنکابني قبل از تخريب ديوارهايش

احمدرضا حشمتي، ناظر ميراث فرهنگي در مرمت و ساماندهي اين خانه‌ي تاريخي است که بعد سال‌ها بالاخره قرار است روي خوشي را هم ببيند.

او درباره آخرين وضعيت اين خانه تاريخي که مالکيتش را «تامين اجتماعي» برعهده دارد، توضيح مي‌دهد: در جلساتي که در طول چند سال گذشته براي بررسي وضعيت اين خانه برگزار شد؛ بيشترين بحث، مرمت بنا درست مشابه وضعيت اول آن بود، حتي دنبال عکس‌هاي قديمي خانه هم رفتيم و توانستيم عکس‌هايي از ديوار قديمي مجموعه را قبل از تخريب پيدا کنيم.

وي بازسازي عين به عين خانه را يکي از نکات تمرکز شوراي فني ميراث فرهنگي مي‌داند و مي‌گويد: در مورد کاربري بنا نيز بعد از بررسي گزينه‌هايِ مختلفِ تبديل فضا به مکاني براي برگزاري مراسم‌هاي «تشريفات» تامين اجتماعي تائيد شد. کاربريِ برازنده‌ اين مکان که رفت‌وآمد زيادي نيز به آن انجام نشود، تا از تخريب‌هاي بعدي آن هم جلوگيري شود.

حشمتي با اشاره به راه‌اندازي کارگاهِ مرمت اين بناي تاريخي در اسفند سال گذشته، اظهار مي‌کند: پيمکانکار پروژه با گمانه‌زني در فضا، تا کنون به چند سازه‌ي متفاوت رسيده است. از يک سو خوشبختانه پي‌ديوار مجموعه به دست آمد که مي‌توان شکل ديوار، ابعاد متريال و عرض و جنس مصالح را به طور کامل مشخص کرد و از سوي ديگر فضاهايي مانند آب انبار، سرويس بهداشتي و تنپوشه (لوله هاي سفالي  هستند که با اتصال و کنارهم قرار گرفتن تبديل به لوله مي‌شوند و براي عبور مسير آب از آنها استفاده مي‌شود) هايي که آب قنات را هدايت مي‌کنند، به دست آمده است.

وي نخستين اولويت پس از به دست آمدن اين سازه‌ها را بازسازي ديوار قديمي محوطه مي‌داند و ادامه مي‌دهد: براساس براورد اوليه مرمت اين بنا چيزي حدود دو سال طول مي‌کشد تا طرح به صورت صد درصدي اجرائي شود.

او با تاکيد بر اين‌که سال گذشته براي محافظت بنا از گزند باران و نزولات آسماني در فصل‌هاي بارندگي قرار شد قبل از هر کاري پوششي به وسيله داربست و پارچه برزنتي به صورت سقف کاذب روي بنا احداث شود، ادامه مي‌دهد: قطعا پس از شروع عمليات مرمت و به منظور تعويض سقف طبقه دوم بايد داربست جمع‌آوري شده و سقف جديد با همان متريال اصلي بازسازي و در بخش‌هايي مرمت شود.

اين کارشناس مرمت با بيان اين‌که اين بناي تاريخي در سال ۹۲ به صورت اضطراري در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده و در ارديبهشت ۱۳۹۶ در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است، اظهار مي‌کند: اين پروژه ابتدا قرار بود توسط پژوهشگاه ميراث فرهنگي در قالب عامل چهارم (به صورت نماينده تام‌الاختيار سازمان تامين‌اجتماعي) اين پروژه را هدايت کند، ولي قبل  از عقد قرارداد با مشاور و پيمانکارِ پژوهشگاه تصميم به خروج از اين پروژه را گرفت، که از آن پس سازمان تامين اجتماعي به همراه يک بخش خصوصي و اداره کل ميراث فرهنگي استان تهران هدايت پروژه را به عهده گرفتيم.

خانه سردار تنکابني در آغاز راه مرمت

وي که مشاور ميراث فرهنگي در مرمت اين بناي تاريخي است، ادامه مي‌دهد: آن بناي تاريخي مربوط به يک دوره گزار از معماري دوره قاجار به دوره پهلوي است که سبک آن کاملا با معماري دوره قاجار متفاوت است، از سوي ديگر در عين حال يک مجموعه کوشک مشابه بناهاي دوره قاجار است.

حشمتي با اشاره به تغييراتي که در طول سال‌هاي گذشته در اين بنا ايجاد شده است، تاکيد مي‌کند: اميدواريم بتوانيم خطوط اصلي بنا را پيدا کنيم، هرچند قصد پاک کردن اين تغييرات را نداريم، بلکه مي‌خواهيم اين خطوط و سلسله تغييرات آن را به صورت علمي ثبت کنيم.

اين کارشناس مرمت اظهار مي‌کند: فعلا در حال پيدا کردن خطوط اصلي بنا، تراز تيرها، پي‌کني، مسيرهاي جريان آب به آب‌نماها و آب‌انبارها و الحاقات هستيم و با توجه به يافت شدن ابعاد وارتفاع ديوار محوطه بازسازي آن شروع شده است که باتوجه به پيش‌رو بودن فصل بهار و تابستان اميدواريم مرمت سرعت خوبي بگيرد.

وي با بيان اين‌که تاکنون حدود پنج درصد کار پيش رفته است، اضافه مي‌کند:  در مراحل اوليه مرمت کُند پيش مي‌رود، اما پس از مدتي سرعت منطقي به خود مي‌گيرد که اميدواريم امسال پوشش دو طبقه را به پايان برسانيم.

او مدت زمان قرارداد را ۱۰ ماهه اعلام مي‌کند و مي‌گويد:  با اين وجود بعيد است که در اين مدت کار به پايان برسد، چون در مرمت کيفيت را فداي سرعت نمي‌کنيم.

حشمتي اما از وجود فيلم‌هاي قديمي در زيرزمين خانه اطلاعي ندارد و مي‌گويد: در همه‌ي زمان‌هايي که به اين بنا براي سرکشي و نظارت بر مرمت رفت و آمد داشته، چنين چيزي نديده است.

خانه سردار تنکابني در سال‌هاي گذشته

در پرونده‌ ثبت اضطراري که سال‌ها قبل براي اين بناي تاريخي تهيه شد، نام پورنده را «معرفي خانه قديمي سميعي، خيابان هدايت» ثبت کرده و نوشته‌اند؛ ساختماني در دو طبقه شامل زيرزمين و همکف و داراي طرحي برونگرا بوده که همه فضا در اطراف تالار مرکزي ساختمان احداث شده و نماي ساختمان آجري و گچي بوده است.

در اين پرونده ثبتي ۹ صفحه‌اي که فقط دو برگه توضيحات دارد و هيچ اطلاعاتي درباره مالک بنا در ان ثبت نشده، تاکيد شده حدود ۸۰ درصد بنا در سلامت است، و مخاطرات متوجه اين بنا رهاشدگي و خطرات ناشي از عدم رسيدگي به موقع به ساختمان است، عواملي که معمولا باعث تخريب کامل يک بناي تاريخي مي‌شود.

حتي در آن پرونده‌ ثبتي، عملکردهاي متصور آن را خانه فرهنگ محله، نمايشگاه، مهمان سراي نهادهاي دولتي، شهرداي ناحيه، انجمن خوشنويسان و مرکز اموزش فني و حرفه‌اي بانوان اعلام کرده‌اند.


منبع : ايسنا

این خبر را با دوستان خود به اشتراک بگذارید



تگ ها