City Id =8

انتخاب استان

برنامه ریز

چقدر میخوای خرج کنی؟! (قیمت ها به تومان است) چیکار می خوای بکنی ؟ چقدر وقت داری؟!

گورستان‌هاي تاريخي، کتابخانه‌هاي سنگي هستند (1397/05/21)

يک پژوهشگر ميراث فرهنگي گورستان هاي تاريخي را کتابخانه هايي سنگي دانست که نمادها و نشانه هاي فراواني دارند.
گورستان‌هاي تاريخي، کتابخانه‌هاي سنگي هستند

به گزارش بزنيم بيرون ، کاوه منصوري، در نشست حفاظت از گورستان هاي تاريخي درون شهري به مثابه مناظر فرهنگي که به همت پژوهشکده ابنيه و بافت هاي فرهنگي – تاريخي پژوهشگاه برگزار شد، گفت: مناظر با حضور انسان و ناظر معني پيدا مي کند.

منصوري با بيان اين نکته که تعامل انسان ها در ساماندهي مناظر پيرامون باعث ايجاد مناظر گوناگون شده است،افزود: شايد منظر تدفيني يا گورستان تنها رده از مناظر باشد که با نبود حضور انسان نيز شکل مي گيرد.

وي ادامه داد: هر موضوع و متني يک مولف، مخاطب و محتوا دارد و انسان به عنوان سازندگان گورستان متن را تشکيل مي دهد اما از يک حدي به بعد خود انسان هم وارد آن مي شود و به همين دليل رابطه مولف، مخاطب و محتوا در اين مقوله جذاب است و حتي نبود انسان نيز مي تواند مانند حضورش به شکل گيري مناظر ختم شود.

منصوري با اشاره به اين نکته که هيچ پديده اي به اندازه مرگ در زندگي انسان قطعي نيست، مرگ را نقطه اي ويژه دانست و به بررسي مرگ در فرهنگ هاي باستاني تا به امروز پرداخت.

او گفت: مرگ در فرهنگ هاي باستاني موضوع بسيار مهمي بوده است چنانچه با نگاهي به تاريخ معماري مي بينيم معماري با آراستن گورها آغاز شده است.

اين پژوهشگر، گورستان ها را بدوي ترين تجلي گاه سکونت انسان در يک محيط دانست و گفت: تاريخ بسياري از گورستان ها به اندازه تاريخ شهر است و تاريخ برخي از گورستان ها حتي از تاريخ شهرشان هم کهن تر است، در واقع شهرهايي وجود دارند که بعد از گورستان ها شکل گرفته اند و ماهيت خود را مديون گورستان هستند.

وي با اشاره به دو کتاب )تاريخ مردگان مصر(و )گيلگمش(که هر دو به مرگ اشاره دارند، گفت: قديمي ترين اسطوره ها مربوط به مرگ هستند.

گورستان، کتابخانه اي با کتاب هاي سنگي

منصوري حفاظت از گورستان را به حفاظت از کتابخانه اي با کتاب هايي از سنگ تشبيه کرد و گفت: گورستان ها داراي ارزش هاي ملموس و ناملموس زيادي هستند.

او در ادامه با انتقاد از ناموفق بودن در حفاظت از گورستان ها، به تخريب گورستان هاي متعدد در سراسر ايران اشاره کرد و از تخريب گورستان هايي در نزديک تهران، گورستان تاريخي آخوند محله قزوين، بخشي از گورستان امامزاده عبدالله و غيره نام برد.

اين پژوهشگر تاريخي مرگ هراسي، رشد شتابان شهرها و فقر اطلاعاتي درباره گورستان ها و اهميت آنها حتي در علوم تخصصي را از مهمترين دلايل ناکامي در حفاظت از گورستان ها دانست.

او در توضيح مرگ هراسي گفت: انسان سنتي مرگ را مي پذيرفت و براي راحتي در آن دنيا، اين جهان را مکان آزمايش الهي در نظر مي گرفت، پس اين انسان به دليل مرگ انديشي، مرگ را به عنوان بخشي از چرخه حيات خود در نظر مي گرفت و گورستان را به عنوان بخشي از مکان عمومي براي اجتماع مي دانست، به همين دليل در گذشته گورستان ها هم مانند يخچال ها و تکيه ها بخشي از محله ها بودند.

اين پژوهشگر با اشاره به فاصله گرفتن مقوله مرگ از چرخه حيات شهري و در نتيجه خروج گورستان ها از شهرهاي مدرن گفت: امروز نگرش انسان مدرن به مرگ تغيير کرده است.

او با اشاره به وجود تعدد متولي در زمينه گورستان هاي تاريخي اعم از اوقاف، ميراث فرهنگي، شهرداري، وزارت کشور و غيره از رفتارهاي نسنجيده و غيرعلمي در اين زمينه انتقاد کرد.

منصوري با تاکيد بر ضرورت حفاظت از گورستان ها گفت: حفاظت از گورستان ها در واقع حفاظت از ارزش هاي ملموس و ناملموس است.

او همچنين به بررسي نمادها و نشانه هاي مختلف گورستان ها و سنگ مزارها پرداخت و گفت: گورستان به عنوان يک ميراث، هويت جمعي را بازنمايي مي کند.

لزوم حفاظت از گورستان هاي تاريخي

منصوري با ابراز تاسف از تخريب بسياري از گورستان هاي تاريخي گفت: ما هم اکنون در يک نقطه غيرقابل برگشت قرارداريم و نمي توانيم آنچه را از بين برده ايم برگردانيم پس ديگر حتي يک گورستان را هم نبايد از دست بدهيم در غيراينصورت تا بيست سال آينده چيزي از گورستان هاي تاريخي در ايران باقي نخواهد ماند.

او گفت: هرچند سنگ مزارها نوعي نشانه محسوب مي شوند اما کارکردي از ترس هم داشته اند به همين دليل در گذشته سنگ قبر را روي مزار مي گذاشتند تا مرده نتواند از آن بلند شود.

او در ادامه به سير تاريخي و تغيير تحولات گورستان ها در گذر زمان از شکل گيري گورستان هاي کليسايي تا باغ مزارها و شهر مرده ها و سپس تخريب گورستان ها در غرب اشاره کرد و از گورستان پرلاشز فرانسه به عنوان يکي از معروف ترين گورستان هاي تاريخي نام برد.

وي افزود: بعد از دوره تخريب و بي توجهي گسترده به گورستان ها از سال 1880 و سپس در طي جنگ جهاني اول و دوم و افزايش مرده سوزي در غرب، از سال 1980 کم کم شاهد توجه به گورستان ها به عنوان عرصه تاريخي – شهري در اين کشورها هستيم تا جايي که مرور زمان مفهوم جديدي تحت عنوان گردشگري مرگ شکل مي گيرد.

او همچنين به نوشته شدن نخستين سند ملي حفاظت از گورستان ها در سال 1985 در استراليا اشاره کرد.

اين پژوهشگر با اشاره به ورود گورستان ها در فضاي شهري در شهرهاي اسلامي از دارالسلام شيراز نام برد.

تبديل گورستان تجريش به بيمارستان

منصوري در ادامه با انتقاد از اقدامات ضربتي که عمدتا با تخريب و پاکسازي گورستان ها همراه است گفت: از سال 1310 بسياري از گورستان هاي تاريخي با تغيير کاربري از بين رفتند، تغيير کاربري که به دليل ايجاد يک کاربري جديد يا براي کاهش ناهنجاري هاي اجتماعي انجام مي شد به طور مثال گورستان تجريش به بيمارستان تجريش تبديل شد.

وي گورستان ها را به عنوان يک حافظه جمعي دانست و گفت: مرگ قوي ترين رويداد هستي و گورستان نقطه پيوست زنده ها و مرده ها است.

او در ادامه به توضيح و بررسي برخي از گورستان هاي تاريخي از جمله تخت فولاد اصفهان، گورستان دروازه دولاب، گورستان امامزاده عبدالله و گورستان ظهيرالدوله پرداخت.

منصوري با اشاره به تاريخ مند بودن گورستان ها، آنها را بازگوکننده ارزش هاي اجتماعي و فرهنگي و هنري دانست و گفت: گورستان ها داري ارزش هاي شناختي، شجره نامه اي ، علمي و باستان شناسي، محيطي و منظري و اقتصادي هستند.

او با انتقاد از اين که در حوزه خدمات شهري به گورستان ها به عنوان يک مزاحم نگاه مي شود گفت: نظر سنجي ها نشان مي دهد حدود 60درصد افراد قديمي و بومي که در نزديکي گورستان زندگي مي کنند مشکلي با اين موضوع ندارند اما در مناطقي که جا به جايي جمعيتي زياد بوده است مانند و محله هاي چيذر و سوهانک در تهران تا حدود 70 درصد شاهد مخالفت ساکنان جديد با وجود گورستان هاي قديمي در محله هستيم تاجايي که به آن به عنوان يک لکه مزاحم مي نگرند چرا که علقه اي به آن ندارند و عزيزانشان در آنجا دفن نيستند.

وي با تاکيد بر ضرورت توجه به گورستان هاي تاريخي به عنوان منظر فرهنگي – شهري هويت مند و يک موضوع مطالعاتي، گفت: دنياي غرب سال ها پيش راهي که ما در حال عبور از آن هستيم را پشت سر گذاشته است و امروز به دنبال حفاظت از عرصه هاي تدفيني است.

اين پژوهشگر تاريخي گورستان ها را موضوع مجهول گردشگري دانست و گفت: بايد تلاش کنيم گورستان ها را در معرض ديد عموم قرار دهيم چرا که در اين صورت نه تنها مرگ گريزي را کاهش مي دهد بلکه از بزهکاري و حضور بزهکاران در اين محيط ها به دليل حضور مردم خواهد کاست.

منصوري افزود: اگر اصالت و ارزش هاي ميراثي گورستان ها را درک کنيم، توسعه گردشگري يک راهکار خواهد بود که مي تواند يکي از زيرساخت هاي آن در فضاي شهري گورستان ها باشد.

او همچنين بر لزوم تدفين در گورستان هاي محلي تاکيد کرد و گفت: گورستان هاي تاريخي بايد بيمه شده و منظر اصلي آنها حفاظت شود.

اين پژوهشگر در ادامه از تدوين دستوالعمل تهيه طرح حفاظت از گورستان ها خبر داد و گفت: پيش نويس سند حفاظتي گورستان هاي تاريخي تهيه شده است.


منبع : ايرنا

این خبر را با دوستان خود به اشتراک بگذارید



تگ ها