City Id =8

انتخاب استان

برنامه ریز

چقدر میخوای خرج کنی؟! (قیمت ها به تومان است) چیکار می خوای بکنی ؟ چقدر وقت داری؟!

گزارش خواندني خبرگزاري مهر از عصارخانه شاهانه‌اي که موزه شد (1398/04/19)

عصارخانه شاهي به موزه‌هاي بافت تاريخي اصفهان اضافه شده تا يادآور يکي از مهمترين شغل‌هاي فراموش‌شده دوران گذشته باشد.
گزارش خواندني خبرگزاري مهر از عصارخانه شاهانه‌اي که موزه شد

به گزارش بزنيم بيرون ،استفاده از روغن‌هاي گياهي براي هزاران سال بخشي از فرهنگ ايراني‌ها بوده است. آنها با زيرکي خود از طبيعت اطرافشان براي پاسخگويي به نيازهاي روزمره زندگي بهره مي‌گرفتند دانه‌هاي روغني را که کم و بيش در همه جا کشت پذير و در دسترس بودند، مي‌کاشتند تا با بيرون کشيدن روغن آنها چراغ‌هاي روغن سوزشان را روشن کنند. رفته رفته دستگاه‌ها و ساز و کارهايي ساخته شد تا اين فرايند را تا آنجا که مي‌شد، کوتاه‌تر و راحت تر کند و به اين ترتيب سامانه‌اي براي به دست آوردن روغن شکل گرفت که اگرچه در کنار ماشين و فناوري‌هاي امروزي، بسيار ساده به نظر مي‌آيد اما در زمانه خود بسيار کارآمد بوده اند.

به مکان‌هايي که روغن اين دانه‌ها را مي‌گرفتند معمولاً عصارخانه مي‌گفتند. بيشتر روغن‌هاي توليد شده در عصارخانه براي روغن چراغ بود اما مصارف پزشکي استفده براي صابون و رنگ‌هاي جلا دهنده و خوراک از کارکردهايي بود که روغن‌هاي توليدي عصارخانه ها داشتند.

شهر اصفهان دو عصارخانه دارد يکي از آنها در نزديکي ميدان نقش جهان واقع شده که اکنون کاربري موزه دارد.

عصارخانه شاهي در دوران صفويه به دستور شاه عباس اول ساخته و درآمد آن وقف مسجد جامع عباسي شد. بخش‌هايي از اين مجموعه مانند پيشخوان و بارانداز به مرور زمان تخريب شده و شترخان (اصطبل) اين مجموعه نيز تغيير کاربري داده شده است. به اين ترتيب در حال حاضر با ورود به عصارخانه سالن اصلي (تيرخانه) و انبار در طبقه اول و گرمخانه و اتاق‌هاي مهمان در طبقه دوم قابل بازديد است. در دوران آخر فعاليت عصارخانه، برخي دانه‌هاي غيرروغني مانند زردچوبه در اين مکان آسياب مي‌شد.

فضاي اصلي عصارخانه از دو بخش تيرخانه و آسياب تشکيل شده است. براي تهيه روغن دانه‌هاي روغني مانند کرچک، کنجد، خشخاش و گلرنگ با آسيابي که شتر يا گاو تنومندي آن را مي‌چرخاند، خرد مي‌شد.

در يخش انبار که معمولاً خنک‌ترين بخش ساختمان عصارخانه بود خمره‌هاي روغن نگهداري مي‌شد. برخي از خمره‌ها نيز در حفره‌هايي که در ديوار تعبيه شده بود محافظت مي‌شد و روي آن را با درپوش‌هاي چوبي مي‌پوشاندند. اين انبار هميشه براي حفظ کيفيت روغن تاريک بود.

همچنين خريداران روغن که از شهرهاي ديگر براي خريد به عصارخانه شاهي مي‌آمدند، در اتاق‌هايي که به عنوان مهمانخانه درطبقه بالاي ساختمان ساخته مي‌شد، استراحت مي‌کردند.

براي حفظ دانه‌هاي گياهي آن را در محلي دور از رطوبت نگهداري مي‌کردند که به آن گرمخانه مي‌گفتند. در اين بخش برخي ازدانه هاي گياهي مانند کنجد و خشخاص نيز بود داده شده و براي مرحله آسياب آماده مي‌شد.

در فضاي بيروني عصارخانه که کاملاً متفاوت و امروزي است تعدادي از نسخ قديمي شهر اصفهان به نمايش گذاشته شده است از جمله زندگي نامه کسي که اين عصاري را اداره مي کرده در اين يادنامه آمده: مرحوم حاج عباس پور عصار در سال ۱۲۸۶ شمسي در اصفهان متولد شد. در سال ۱۳۲۵ به پيروي از شغل پدر و اجدادش که همگي در محل فعلي عصارخانه شاهي به شغل عصاري اشتغال داشتند، بنا به درخواست شريک سابق پدرش تصدي و اداره اين عصارخانه را به عهده گرفت. از همان ابتدا به دلي داشتن مهارت‌هاي فني تصميم به ساخت دستگاه مکانيکي به جاي روش سنتي گردش سنگ بزرگ عصاري (وسيله اصلي آسياب دانه‌هاي روغني) توسط شتر و طراحي و ساخت موتور الکتريکي بالابر تير بزرگ عصاري (وسيله اصلي روغن گيري از دانه‌هاي روغني) براي جايگزيني سه نيروي کار کرد.

او به دليل ساخت اين دستگاه‌هاي الکتروموتور و خلاقيت و نوآوري باعث جيرت همگان به وِيژه همکاران عصار و جحتي گردشگران خارجي که از اين مکان بازديد مي‌کردند شده بود و بنا به درخواست همکارانش تعداد زيادي از اين دستگاه‌ها را به عصارخانه ها و حناسابي هاي ديگر در اصفهان کاشان و يزد و نجف آباد و تهران راه اندازي کرد.

در سال ۱۳۴۳ به علت بارندگي زياد در اصفهان سقف قسمت‌هايي از شترخوان و محل سر باز عصارخانه که جايگاه جمع اوري فاضلاب جحمام شاه بود، تخريب شد و او به پيشنهاد متولي و سرپرست اداره اوقاف با هزينه شخصي اقدام به احداث پاساژي در مجاورت عصارخانه فعلي کرد. وليکن پس از گذشت دو سال از اتمام ساختمان و چند روز پس از بازديد آن توسط مقامات برحسته دولتي اصفهان وتهران، به علت عارضه قلبي در سال ۴۷ درگذشت.

ساعت بازديد از موزه عصارخانه شاهي شنبه تا چهارشنبه از ساعت ۹:۳۰ تا ۱۶:۵۰ و ۵ شنبه‌ها از ساعت ۹:۳۰ تا ۱۵:۵۰ است هزينه بليت ان نيز توسط شهرداري اصفهان چهار هزار و ۲۰۰ تومان تعيين شده است.


نویسنده : فاطیما کریمی
منبع : mehrnews

این خبر را با دوستان خود به اشتراک بگذارید



تگ ها