City Id =8

انتخاب استان

برنامه ریز

چقدر میخوای خرج کنی؟! (قیمت ها به تومان است) چیکار می خوای بکنی ؟ چقدر وقت داری؟!

از بزرگترين عصارخانه ايران تا نقشه‌ شيخ‌بهائي در نجف‌آباد (1395/12/17)

وقتي شاه‌عباس اول صفوي، پول و جواهرات بسياري براي آرامگاه حضرت علي (ع) در نجف اشرف در نظر گرفت و تصميم به فرستادن آن‌ها به اين شهر مقدس داشت، شيخ بهايي نزد او رفت و گفت: ديشب در خواب، حضرت علي (ع) را زيارت کرده‌ام و ايشان فرموده‌اند نجف را به جواهرات شما نيازي نيست، اين پول را صرف ساخت شهري در نزديکي اصفهان کنيد. اين گفته‌ شيخ بهايي و قبول آن توسط شاه‌عباس اول، باعث شد تا شهري ايجاد و به ياد نجف‌اشرف، «نجف‌آباد» ناميده شود.

از بزرگترين عصارخانه ايران تا نقشه‌ شيخ‌بهائي در نجف‌آباد

به گزارش بزنيم بيرون ، «نجف‌آباد» با قدمتي حدود ۳۰۰ سال در زمان شاه‌عباس اول صفوي و به پيشنهاد شيخ بهايي براساس اصول علمي شهرسازي و در راستاي اهداف و برنامه‌هاي شيخ بهايي، با نقشه‌ کامل و جامعي بنا شد و از همان ابتدا نيز به عنوان يک محل مسکوني پايه‌ريزي شد؛ به‌گونه‌اي که بعدها ميداني جديد براي کار و فعاليت ساکنان آن به‌عنوان يک مرکز مهاجرپذير و داراي آداب و سنن و فرهنگ خاص و تا حدودي مستقل از اصفهان سامان يافت و با برنامه‌اي دقيق پس از احداث ۱۷ رشته قنات از ۶۰ کيلومتري اين شهر، آب شرب ساکنان تامين و وسيله‌ي توسعه و آباداني شهر فراهم شد.

آن‌چه نجف‌آباد را بيش از پيش تاريخي کرد

هرچند اين شهر بخش زيادي از عناصر هويت‌بخش و معماري خود مانند خانه‌ تاريخي تدين يا مسجد جامع صفوي‌اش را در طول سال‌هاي گذشته از دست داد، اما هنوز بناهاي تاريخي زيادي دارد که ظرفيت حضور گردشگران را در خود دارد. شهري که از سال ۱۳۹۳ خواهرخوانده شهر مقدس «نجف‌اشرف» است.

مسجد نصير؛ اين مسجد از مساجد دو ايواني در خيابان قدس غربي است که با توجه به شيوه معماري آن،  ساخت‌اش را به دوره‌ي قاجار نسبت مي‌دهند. در قسمت ورودي جنوبي مسجد دو کتيبه سنگي وجود دارد که روي يکي سال ۱۳۴۳ قمري نوشته شده و در روي سنگ ديگر "عمل علي" حک شده است. مسجد داراي دو ايوان در دو جبهه شمال و جنوب است که ايوان جنوبي داراي سه ورودي با قوس هفت و پنج است، کناره‌هاي مسجد با کاشي‌کاري اسليمي در زمينه آبي لاجوردي مزين شده است.

فضاي گنبدخانه به صورت طاق و چشمه و روي هشت ستون مستطيل گوشه «پخ آجري» با اندود گچ استوار است. در ضلع غربي ورودي اصلي آن سقاخانه‌اي با بادگير در بالاي آن قرار دارد. در اسناد تاريخي، باني ساخت آن «حاج آقا ناصر حجت» ذکر شده است. اين بنا ۲۳ مهر ۱۳۸۲ به شماره ۱۰۲۰۸ در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيد.


برج‌هاي دوقلو صفا (آق غلامعلي)؛ از نمونه‌هاي بي‌نظير برج‌هاي کبوتري محسوب مي‌شوند. پلان مقطع آن به جاي دايره، به شکل مستطيل است، از آن جهت نيز براي نگهداري کبوتران و برداشت کود کبوتري استفاده مي‌شده است. اين برج‌ها در بافت تاريخي صفا شامل مسجد و حمام تاريخي صفا قرار دارد، اما به دليل داشتن مالک شخصي امکان ديدن اين برج کبوترخانه‌اي که در وضعيت مناسبي نيز قرار ندارد، وجود ندارد.


مجموعه تاريخي فرهنگي هفت برج خارون؛ به مساحت سه هزار و ۳۰۰ مترمربع زيربنا، داراي ۷ برج چهار متري منحصر به فرد با ديوارهاي بلند کاهگلي به ارتفاع پنج متر است که به منظور فراهم کردن کود کشاورزي حاصل شده از فضولات کبوتران احداث شده است.

اين اثر تاريخي پس از مرمت و بازسازي توسط شهرداري نجف‌آباد در سال ۸۲ و افتتاح رسمي در سال ۸۴ به عنوان اولين مجموعه گردشگري نجف‌آباد با امکاناتي مانند غرفه‌هاي نمايشگاهي، رستوران، بازي‌هاي فکري، سفره‌خانه و چايخانه سنتي، سالن اجتماعات، آبنما و آلاچيق فضايي مناسب براي ميزباني از علاقمندان فراهم آورده است. هفت برج خارون در بلوار بهارستان، جنب فرهنگسراي خارون، در ۲۵ اسفند۱۳۷۹ به شماره ۳۴۸۱ در فهرست آثار تاريخي کشور به ثبت رسيد.

عصارخانه اخلاقي (آقا)؛ بزرگترين عضارخانه ايران، در مرکز بازار شهر است که از زمان صفويه به يادگار باقي است.

اين عصارخانه که اکنون از آن بهره‌برداري نمي‌شود، بزرگترين و يکي از زيباترين عصارخانه‌هاي ايران است. وجود سنگ آسيايي که روي آن سوره مبارکه «القلم» حکاکي شده يکي از جذاب‌ترين قسمت‌هاي عصارخانه در کنار تيرهاي چوبي اهرمي براي گرفتن روغن از دانه‌هاي روغني مثل بزرک، کيکج (کلزا) است. روغن به دست آمده در عصارخانه‌ها، براي روشن کردن چراغ‌هاي قديمي استفاده مي‌شده است و در حال حاضر براي تقويت زمين‌هاي کشاورزي و نيز رنگرزي و محافظ چوب‌هاي کشتي و کندوهاي عسل استفاده مي‌شود.

بزرگترين عصارخانه‌ي ايران در چهارراه بازار به سمت ميدان امام خميني (باغملي) قرار دارد، اما به دليل داشتن مالک شخصي امکان بازديد ندارد.

عصارخانه اخلاقي، بزرگترين عصارخانه ايران

پنگ خانه‌؛ اين مکانِ کاربردي، تقسيم آب را انجام مي‌داده که توسط فردي به نام «ميراب» صورت مي‌گرفت. پنگ به کاسه‌اي فلزي گفته مي‌شد که کف آن سوراخ کوچکي قرار داشته و وقتي روي آب داخل کاسه بزرگتري شناور مي‌شد، آب آرام آرام داخل پنگ مي‌آمد و وقتي کاملا پُر مي‌شد، با صدايي که ايجاد مي‌کرد و تعداد دفعات صداي ايجاد شده «ميرآب» زمان تقسيم آب روي جوي‌ها را به ميزان درست به دست مي‌آورده است. به عبارت ديگر پنگ خانه‌ محلي بوده که در آن فردي توسط پنگ، آب را بين جوي‌هاي باغات تقسيم مي‌کرده است. اين نوع زمان سنجي و تقسيم را مي‌توان نوعي ساعت آبي به حساب آورد.

ساختمان مربعي شکل اين پنگ خانه اطاقي شبيه چهار طاقي‌هاي قديمي و از خشت و گل است، پنگ‌خانه نجف‌آباد که در بلوار ولي عصر قرار دارد در سال ۱۳۹۲۲ توسط شهرداري نجف‌آباد تخريب شد تا يک خيابان عريض‌تر شود و فقط چند متر ان‌طرف تر از پنگ‌خانه‌ي قاجاري اين شهرستان ساخته شد.

پنگ‌خانه تاريخي و پنگ‌خانه در دست ساخت توسط شهرداري در چند متري يکديگر


خانه تاريخي مهرپرور؛ براساس سبک معماري و شيوه انواع طاق‌بندي‌ها و نوع تزئينات پيش ساخته آجري و کاربري فضاهاي جبهه شمالي و زيرزمين خانه و سقف تيرپوش آن،متعلق به اواخر دوره قاجار و اوايل پهلوي اول است. به همين منظور شهرداري نجف‌آباد در سال ۱۳۹۳ با تملک اين بنا، مراحل مرمت و تجهيز آن را به عنوان موزه مردم‌شناسي نجف‌آباد بر عهده داشت.

اين خانه‌ي تاريخي که در خيابان امام خميني، کوچه شهيد باستاني قرار دارد، در قالب يک فرم مستطيل شکل در دو طرف حياط وسيعي جاي گرفته که داراي دو جبهه شمالي و جنوبي است و داراي بخش‌هاي تاريخچه شهر، آثار تاريخي و فرهنگي بخش بلديه، مطبخ، حوض خانه و مشاغل سنتي است.

خانه‌ تاريخي نوريان؛ از خانه‌هاي تاريخي متعلق به اواخر قاجار و اوايل پهلوي اول است که در بافت تاريخي محله نصير قرار دارد. اين خانه در فضايي به مساحت ۱۱۶۳ متر مربع گسترش يافته که شامل بخش اصلي داراي شاه نشين و بخش خلوت جنبي در شرق است.

روند اجراي مرمت و احيا آن توسط شهرداري به سازمان بهسازي و نوسازي واگذار شد تا براي تأسيس «مکتب خانه علوم خواجه نصيرالدين طوسي» مورد بهره‌برداري قرار گيرد. اين خانه‌ي تاريخي در خيابان گلبهار نبش کوچه خواجه نصيرالدين طوسي، کوچه شهيد معين در محدوده منطقه سه شهري شناخته مي‌شود.

خانه تاريخي لطفي؛ با عرصه‌اي به مساحت حدود ۷۰۰ متر زيربناست. با توجه به سبک معماري (گسترش در سه  جهت حياط مرکزي) انواع شيوه طاق‌بندي سقف‌ها و تزيينات ساده و موقر کاه گل مي‌توان ساخت اين بنا را متعلق به دوره قاجار دانست.

اين خانه با مصالح خشت و گل بنا شده و مجموعه فضاهاي آن در قالب يک فرم مستطيل شکل در سه طرف حياط شکل گرفته است. خانه لطفي در سال ۱۳۹۳ به همت اداره ميراث فرهنگي گردشگري و صنايع دستي نجف‌آباد تبديل به خانه صنايع دستي نجف آباد شده است.


سنگ نگاره‌ها در قميشلو؛ هنرهاي صخره‌اي قديمي جلوه‌هاي هنري جامعه انساني محسوب مي‌شوند. صخره‌هاي  منقوش به صورت بوم‌هاي سنگي در داخل غارها يا دشت‌هايي که زيستگاه انسان در عصر پارينه سنگي بوده‌اند، با دستان هنرمندي نقاشي شده‌اند که قلمي به جز سنگ و کاغذي جز بوم سنگي نداشته‌اند و بعدها با کشف فلز، با تيزي ابزار فلزي روي سنگ‌ها، نقاشي‌ها، علائم، نمادها و نشانه‌هايي را به يادگار گذاشته‌اند. ماهي، بز کوهي، حيوانات وحشي مثل ببر، پلنگ و انسان، کمان و شکار، نمادهاي قدرت و... نمونه‌هاي ترسيم شده سنگ نگاره‌ها بر روي بوم‌هاي سنگي در منطقه است.

اين سنگ‌نگاره‌ها در منطقه حفاظت شده‌ي قميشلو و مناطق بلمچه و معدن سورمه واقع شده‌اند.

از ديگر آثار تاريخي نجف‌آباد به آثاري مانند کاروانسراي حاج‌حيدر، قدمگاه، باغ حاجي‌آباد، مسجد جامع دهق، قلعه‌ي سنگي علويجه، قلعه‌ي قمشلو، قنات کهريز، حمام اخوت، حمام کهنه، مزرعه‌ي بلمچه به‌عنوان قديمي‌ترين واحد کشاورزي شهر، امامزاده ساره مريم معروف به چهل دختران در جوزدان، امامزاده شمس‌الدين محمد در ارتفاعات جنوب غربي علويجه، بقعه‌ي پيرمحمد در جوزدان و امامزاده عبدالله در نهضت‌آباد مي‌توان اشاره کرد.

کاروانسراي حاج حيدر

به گزارش ايسنا، «آندره زيگفريد» در مقاله‌ي سازگاري ايراني، نجف‌آباد را تنها شهر مستثنا از بي‌نظمي حاکم بر شهرسازي ايران و عدم وجود هيچ قانون و هدف پيش‌بيني‌شده در ساخت شهرها دانسته و گفته است: «فقط شهر نجف‌آباد اصفهان را از اين جهت مستثنا ديدم. اول دفعه که آنجا رفتم تصور مي‌کردم، شهرداري نجف‌آباد، شهر قديم را يکسره کوبيده و خيابان‌کشي و کوچه‌بندي تازه و منظمي کرده است. بسيار متعجب شدم که چه شانسي، مساجد نسبتا با روح و ميدان‌هاي مشجر مصفاي آنجا داشته که تصادفا بر خيابان‌هاي احداثي يا موازي آن‌ها قرار گرفته‌اند. هيچ گوشه‌اي از آن‌ها بريده يا پريده نشده، ولي پس از مختصر گردشي در شهر معلوم شد که شهرسازي نجف‌آباد به هيچ‌وجه تازه و مربوط به دوران اخير نيست.»

براي رسيدن به شهر تاريخي نجف‌آباد از غرب استان اصفهان، بعد از بلوار آتشگاه و عبور از خميني‌شهر (سده) و چند بخش شهر نجف‌آباد، مي‌توان اين شهر را ديد.


منبع : ايسنا

این خبر را با دوستان خود به اشتراک بگذارید



تگ ها