City Id =8

انتخاب استان

برنامه ریز

چقدر میخوای خرج کنی؟! (قیمت ها به تومان است) چیکار می خوای بکنی ؟ چقدر وقت داری؟!

قلعه‌رودخان، قلعه‌اي به بلنداي تاريخ گيلان (1396/01/15)

پله‌ها را يکي يکي مي‌شمارم، پنجاه و يک، پنجاه و دو، پنجاه و سه. نَفَسم به شماره افتاده است اما صداي رودخانه همراه با نواي ملکوتي پرندگان خستگي را از تنم به در مي‌کند. از لابه‌لاي برگ‌هاي نورسيده بهارانه درختان نگاه مي‌کنم تا شايد بتوانم نشانه‌اي از قلعه بيابم اما انگار براي ديدار قلعه بايد پله‌ها را تا انتها بروم. قلعه، جان رخ نمي‌نمايد.
قلعه‌رودخان، قلعه‌اي به بلنداي تاريخ گيلان

به گزارش بزنيم بيرون ، شک دارم که بيدارم، فکر مي‌کنم در خوابم و اين سرزمين هم قطعه‌اي از بهشت است. باران مهمان ناخوانده هميشگي گيلان کم کم شدت گرفته و من پله‌ها را هنوز بالا مي‌روم تا قلعه‌رودخان را از نزديک ببينم. هشتصد و يک، هشتصد و دو...

 
قلعه‌رودخان عظيم‌ترين دژ نظامي و حکومتي گيلان است
 
«محمدعلي حسيني‌نسب» مسئول نمايندگي ميراث‌فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري فومن در گفت‌وگو با خبرنگار ايسنا، با بيان اين‌که شهرستان فومن همواره با برخورداري از جاذبه‌هاي تاريخي و گردشگري ميزبان گردشگران است، اظهار کرد: شهرستان فومن با توجه به دارا بودن پتانسيل‌هاي تاريخي، طبيعي و فرهنگي يکي از هدف‌هاي ثابت گردشگري در طول سال براي مسافران محسوب مي‌شود.
 
وي شهرک تاريخي ماسوله و قلعه‌رودخان را از جاذبه‌هاي تاريخي بي‌نظير در فومن دانست و افزود: قلعه‌رودخان و ماسوله به‌عنوان اماکن تاريخي، در طول سال پذيراي تعداد زيادي از مسافران است. در نوروز سال گذشته از ميان اماکن تاريخي، قلعه‌رودخانِ فومن از نظر شمار بازديدکنندگان در استان پيشتاز بوده است.
 
حسيني‌نسب با بيان اين‌که قلعه‌رودخان عظيم‌ترين دژ نظامي و حکومتي گيلان است، خاطرنشان کرد: قلعه‌رودخان يکي از معتبرترين و مهم‌ترين سازه‌هاي تاريخي استان است. قلعه‌رودخان داراي سازه‌اي آجري است که در فراز ارتفاعات جنگلي منطقه حيدرآلات شهرستان فومن قرار گرفته است.
 
وي با بيان اين‌که قلعه‌رودخان در 20 کيلومتري جنوب غربي شهرستان فومن واقع شده است، گفت: قلعه‌رودخان در 45 کيلومتري ماسوله، 20 کيلومتر شهرستان شفت و 25 کيلومتري شهر ماکلوان قرار دارد. مسافت اين قلعه تا فومن 25 کيلومتر است. اين قلعه در ارتفاع 665 تا 715متري از سطح دريا واقع شده است.
 
قلعه‌رودخان داراي کاربري نظامي بوده است
 
حسيني‌نسب با بيان اين‌که اين قلعه بر اساس کاوش‌هاي باستان‌شناسي به دوره سلجوقي نسبت داده شده است، تصريح کرد: اين قلعه در مجاورت رودخانه‌اي بنا شده است، به رودخانه در گويش محلي، روخان گفته مي‌شود به اين دليل اين قلعه به قلعه‌روخان،رخون يا رودخان شهره يافته است.
 
وي با بيان اين‌که اين قلعه داراي 2.6 هکتار مساحت است، افزود: طول ديوارهاي اين قلعه 1500متر است. اين قلعه در ادوار مختلف به نام‌هاي دژ رودخان، قلعه حسامي،هزار پله،سکسار،سگسال و... خوانده شده است.
 
مسئول نمايندگي ميراث‌فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري فومن با بيان اين‌که قلعه‌رودخان يکي از بزرگترين قلعه‌هاي دفاعي و نظامي کشور است که هنوز پابرجاست، خاطرنشان کرد: اين قلعه قطعاً داراي کاربري نظامي بوده به گونه‌اي که در آن جايگاه‌هايي براي ديده‌باني و استقرار سربازان و ...تعبيه شده است.
 
وي به وجود آب‌انبار، کارگاه‌هاي صنعتي، حمام و...در اين قلعه اشاره و تصريح کرد: بر اساس کاوش‌هاي صورت گرفته و مستندات، آجرها و سازه‌هاي بکار رفته در قلعه در کارگاه‌هاي صنعتيِ تعبيه شده در اين مکان ساخته ‌شده است، چون علاوه بر وجود چوب به اندازه کافي، حمل و انتقال تجهيزات و مصالح به قلعه با توجه به مسافت طولاني و سختي راه امکان‌پذير نبوده است.
 
حسيني‌نسب با بيان اين‌که اين قلعه از نظر دفاعي داراي جايگاه استراتژيک و قابليت دسترسي به آن دشوار بوده است، گفت: اين قلعه داراي يک در ورودي و راه مخفيانه است که نسبت به بازسازي آن اقدام شده است.
 
۴۴برج ديده‌باني دورتادور قلعه قرار دارد
 
وي با اشاره بر اين‌که قلعه از دو بخش ارگ، محل زندگي حاکم و شاه‌نشين و قراول‌خانه محل زندگي سربازان و تأسيسات تشکيل شده است، ادامه داد: ارگ در قسمت غربي قلعه و قراول‌خانه در قسمت شرقيِ بنا، قرار دارد. بخش غربي دوازده ورودي دارد و چشمه، حوض، آب‌انبار، حمام و سردخانه، شاه‌نشين و... با برج و بارو محصور شده است. بخش شرقي در دو طبقه شامل دوازده ورودي، زندان، درِ اضطراري، حمام و...است. در بخش شرقي چشمي‌هايي براي ديده‌باني و تسلط بيشتر سربازان از نظر دفاعي بر موقعيت قابل مشاهده است.
 
حسيني‌نسب با بيان اين‌که ۴۴برج ديده‌باني دور تا دور قلعه را احاطه کرده و اتاق‌هاي هشت ضلعي آن با طاق‌هاي گنبدي شکل پوشانده شده است، افزود: در دورتادور ديوارها و برج‌هاي قلعه، روزنه‌هايي شيب‌دار وجود دارد که براي ريختن مواد مذاب و تيراندازي تعبيه شده است.
 
قلعه‌رودخان به هزار پله معروف است
 
وي با بيان اين‌که قلعه‌رودخان حدوداً داراي هزار پله است و به اين علت به هزار پله معروف است، يادآور شد: قلعه‌رودخان در 30 مرداد  1354با شماره 1549 در فهرست آثار تاريخي و ملي کشور به ثبت رسيده است. 
 
به گفته اين مسئول با توجه به اين‌که اين قلعه چندان تخريب نشده شايد بتوان اين قلعه را مکاني دانست که دشمن به آن نفوذ نيافته است. اين قلعه جزو سازه‌هايي است که رها شده است.
 
مسئول نمايندگي ميراث‌فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري فومن با بيان اين‌که اين قلعه در راستاي تأمين امنيت تا قبل از تاريکي شب پذيراي گردشگران و مسافران است، يادآور شد: همواره يکي از اعتراضات بازديدکنندگان، تعطيلي فعاليت اين مکانِ تاريخي قبل از تاريکي شب است. براي جلوگيري از بروز خطرات در تردد گردشگران و نبود روشنايي، اين بناي تاريخي هر روزه در ساعت مشخصي تعطيل مي‌شود.
 
وي با بيان اين‌که ترميم آثار تاريخي نيازمند زمان است، تصريح کرد: سختي انتقال مصالح، افزايش چندبرابري قيمت آن با توجه به سختي راه، نداشتن برق در منطقه، هزينه‌هاي سرسام‌آور انتقال برق از جمله مشکلات مرمت اين بنا است. 
 
رطوبت و باران از عوامل اثرگذار در تخريب قلعه است
 
حسيني‌نسب با اشاره بر اين‌که  قلعه‌رودخان در ابتدا در محاصره کامل جنگل بود به گونه‌اي که ديوارهاي قلعه به سختي قابل رويت بود، گفت: همواره براي حفظ سازه و جلوگيري از تخريب ناشي از سقوط درختان نسبت به قطع درختان اقدام مي‌شود.
 
وي با بيان اين‌که بخش اعظمي از اين بناي تاريخي نظير اتاقک‌هاي نگهباني، شاه‌نشين، سقف‌ها، پنجره‌ها، درب ورودي و... ترميم شده است، خاطرنشانن کرد: مرمت به يک دوره‌اي خاص محدود نمي‌شود و بايد پس از گذشت زمان، مجدد نسبت به ترميم آن اقدام شود.
 
حسيني‌نسب رطوبت، بارش باران، نوع مواد بکار رفته در مصالح ترميمي را از عوامل اثرگذار در تخريب بنا دانست و گفت: اين بنا يک کارگاه و موزه باز محسوب مي‌شود و مرمت آن تمامي ندارد. اين بنا همواره در طول سال نيازمند نگه‌داري است و بايد نسبت به قطع درختان، برداشت خزه از روي ديوارها براي استحکام، بازسازي ديوارها و... اقدام شود.
 
وجود و فعاليت پايگاه پژوهشي در قلعه‌رودخان
 
وي با بيان اين‌که بخشي از بودجه و اعتبار مرمت قلعه صرف هزينه انتقال مصالح مي‌شود، يادآور شد: ما موظف به حفظ و حراست از ميراث تاريخي و فرهنگي خود هستيم. تمام تلاش‌ها در راستاي حفظ و حراست از سازه‌هاي اين بنا است، چون اين بناي تاريخي اعتبار شهرستان، استان و زبانزد در کشور است.
 
حسيني‌نسب به استقرار پايگاه پژوهشي در قلعه‌رودخان اشاره کرد و گفت: پايگاه پژوهشي قلعه‌رودخان يک پايگاه مستقل کشوري است. وظيفه اين پايگاه حفظ و صيانت از معماري اين بناي تاريخي، مرمت و اجراي پروژه‌هاي مطالعاتي است. اين پايگاه داراي بودجه و اعتبارات ملي و استاني است.
 
وي با بيان اين‌که وجود پايگاه پژوهشي در قلعه‌رودخان نشان از اهميت اين بنا و شهرستان است، تصريح کرد: در استان گيلان سه پايگاه پژوهشي وجود دارد که دو پايگاه در فومن و يک پايگاه در شهرستان تالش واقع شده است.
 
بازديدکنندگان رعايت حال بناي تاريخي را نمي‌کنند
 
مسئول نمايندگي ميراث‌فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري فومن افزود: يکي از درخواست‌ها و توقعات بازديدکنندگان ماندگاري و استقرار در قلعه‌رودخان است که متأسفانه از نظر بحث امنيتي، ضوابط مرمتي و حفاظتي، عملياتي شدن اين درخواست امکانپذير نمي‌باشد.
 
وي با تأکيد بر اين‌که قلعه به‌علت گستردگي نيازمند نظارت دائمي است، تصريح کرد: اين بنا در طول سال ميزبان گردشگران بسياري از قشرها و فرهنگ‌هاي متفاوت است. از اين بابت فشار زيادي بر اين بناي تاريخي وارد مي‌شود. برخي بازديدکنندگان رعايت حال بناي تاريخي را نمي‌کنند و سعي دارند همواره براي يادگاري بر روي بنا جملاتي را بنويسند و حکاکي کنند و يا نسبت به کندن جزئي از بنا اقدام مي‌کنند که اين عمل خسارت و صدمات زيادي را به بنا وارد مي‌کند.
 
حسيني‌نسب با بيان اين‌که با توجه به نبود برق امکان نصب دوربين‌هاي نظارتي و کنترل بيشتر بر اين بنا وجود ندارد، خاطرنشان کرد: بازديدکنندگان تمايلي به رعايت ضوابط ندارند که در برخي مواقع دلخوري را موجب مي‌شود. به‌عنوان مثال نسبت به اخذ پول در ورودي قلعه معترض مي‌شوند. بليت‌فروشي جزو ضوابطي است که سازمان ميراث‌فرهنگي بابت موزه‌ها دريافت مي‌کند. پول اخذ شده مستقيماً به حساب خزانه دولت واريز مي‌شود.
 
وي با بيان اين‌که جذابيت قلعه براي گردشگران بسيار بيشتر از تعهد نسبت به هويت تاريخي و حفظ و رعايت ضوابط است، ادامه داد: بايد به آثار و هويت تاريخي احترام گذاشت و در حفظ آن کوشا بود.
 
حسيني‌نسب تصريح کرد:عکاسي و فيلم‌برداري از آثار تاريخي بر اساس بخشنامه‌ها بدليل آسيب به بافت بنا با محدوديت و ممنوعيت مواجه است که رنجش و دل‌ شکستگي علاقه‌مندان را موجب مي‌شود.
 
قلعه‌رودخان فاقد امکانات اقامتي است
 
وي با بيان اين‌که همانگونه که هر منطقه‌اي داراي ضوابط است ابنيه تاريخي نيز داراي هويت و مستلزم رعايت رفتارهاي خاصي است، افزود:  بناي تاريخي مانند موجودي زنده و احترام مردم به هويت تاريخي نياز است.
 
مسئول نمايندگي ميراث‌فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري فومن با بيان اين‌که هم‌اکنون قلعه‌رودخان فاقد امکانات اقامتي است، يادآور شد: در برخي از نقاط کشور، قسمتي از ابنيه تاريخي را به بخش خصوصي واگذار مي‌کنند و با تغيير کاربري به صورت کاروانسرا و رستوران مورد بهره‌برداري قرار مي‌دهند. اين پتانسيل اکنون در قلعه‌رودخان وجود ندارد شايد در آينده امکان اينگونه بهره‌برداري فراهم شود.
 
وي به فعاليت دست‌فروشان در خارج از فضاي قلعه رودخان اشاره کرد و گفت: نياز است اين افراد نيز در محيطي مناسب استقرار يابند. اما متأسفانه به‌علت حريم حفاظتيِ بنا امکان ايجاد سازه‌اي ثابت براي فعاليت اين افراد در قلعه‌رودخان وجود ندارد. 
 
قرارگيري پارک جنگلي در حريم منظري قلعه‌رودخان
 
حسيني‌نسب با اشاره به ايجاد پارک جنگلي در پائين‌دست قلعه‌رودخان تصريح کرد: واقع شدن پارک جنگلي در حريم منظري قلعه، مشکلات عديده‌اي را ايجاد کرده است. پارک جنگلي اقدامي مطلوب است اما حريم منظري قلعه به‌طور قانوني اجازه نمي‌دهد نسبت به ساخت و سازها و... موافقت کنيم، چون از خود قلعه تا بستر رودخانه(درختان، سنگ‌ها، خود سازه، محيط تپه، جنگل) به‌عنوان منظر فرهنگي قلعه‌رودخان به ثبت رسيده است.
 
وي فروش سوغات و صنايع‌دستي را يکي از شغل‌هاي قالب در پارک جنگلي قلعه‌رودخان دانست و گفت: فروش صنايع‌دستي يکي از امتيازات قلعه است، چون وجود هويت تاريخي خود توانست اين‌گونه فعاليت را غالب کند. به تبع ديدگاهِ بازديدکنندگان نيز تغيير و علاقه‌مندي و تمايل براي خريد صنايع‌دستيِ بيشتر شده است.
 
مسئول نمايندگي ميراث‌فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري فومن در پايان اقتصاد قالب در اين منطقه را مبتني بر صنايع‌دستي و گردشگري (اقامت) دانست و اظهار کرد: با توجه به اين‌که قلعه‌رودخان مقصد بسياري از گردشگران است روستاهاي اطراف نظير فوشه، حيدرآلات به صورت گسترده، قانوني و غيرقانوني پذيرايي بسياري از گردشگران هستند. افزايش تعداد گردشگران نشان از رضايتمندي از نوع خدمات ارائه شده در اين مناطق است.
 
قلعه‌رودخان فومن بزرگترين قلعه آجري - سنگي کشور است
 
در ادامه «شهرام رامين»، مدير پايگاه پژوهشي دژ تاريخي قلعه‌رودخان در گفت‌وگو با خبرنگار ايسنا، با اشاره به اهميت وجود بناي تاريخي قلعه‌رودخان به‌عنوان يک سند هويتي اظهار کرد: قلعه‌رودخان يکي از آثار فاخر استان گيلان است که داراي جايگاهي ملي و بين‌المللي بوده و به لحاظ وسعت با داشتن مساحت تقريبي 22 هزار و 300 مترمربعي و 44 برج، بزرگترين قلعه آجري - سنگي و پابرجاي کشور مي‌باشد.
 
پايگاه پژوهشي با هدف صيانت از قلعه‌رودخان تأسيس شده است
 
وي با بيان اين‌که اين قلعه تاريخي با توجه به ارزش تاريخي و معماري هم‌چنين جاذبه‌هاي طبيعي فراوان به يکي از قطب‌هاي گردشگري طبيعي و تاريخي استان و کشور تبديل شده است، افزود: در راستاي حفاظت بهتر از اين مجموعه بناي تاريخي، با پيشنهاد و پيگيري اداره‌کل ميراث‌فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري گيلان و موافقت امور پايگاه‌هاي سازمان ميراث‌فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري کشور پايگاه پژوهشي در قلعه‌رودخان تأسيس شده است.
 
رامين زمان آغاز فعاليت اين پايگاه را سال 1388دانست و گفت: خطمشي اصلي اين پايگاه حفاظت از فضاهاي معماري قلعه و ساماندهي امور مرتبط با آن در حوزه‌هاي مرمت، گردشگري، سرمايه‌گذاري و... است.
 
اعتبارات بايد پاسخگوي نيازهاي اضطراري قلعه باشد
 
وي با بيان اين‌که هر سال بر اساس برنامه‌هاي پيشنهادي پايگاه، اعتبارات جداگانه‌اي در قالب ملي و استاني به اين اثر تاريخي اختصاص مي‌يابد، خاطرنشان کرد: در سال گذشته اعتبارات تخصيصي پاسخگوي نيازهاي اضطراري قلعه مانند مرمت‌هاي اضطراري نبوده است. به‌عنوان مثال در سال 94-95 در مجموع اعتبارات استاني و ملي اختصاص‌يافته قلعه، حدود 120 ميليون تومان بود که بيش از دو سوم اين مبلغ صرف پرداخت هزينه‌هاي دستمزدي نيروهاي خدماتي و نگه‌داري ساليانه قلعه شد.
 
مدير پايگاه پژوهشي دژ تاريخي قلعه‌رودخان با بيان اين‌که با اعتبارات باقي‌مانده يک برج نيز به‌صورت اضطراري مورد مرمت قرار گرفت، گفت: خوشبختانه با پيگيري‌هاي پايگاه و اداره کل استان در سال 95 - 96 ميزان اعتبارات پيشرفت مناسبي داشته است به گونه‌اي که 400 ميليون تومان در قالب اعتبارات استاني مصوب شد که 130ميليون تومان آن تاکنون اختصاص يافته است. در قالب اعتبارات ملي نيز 62 ميليون تومان تاکنون مصوب و اختصاص يافته است.
 
وي ادامه داد: در سال‌هاي گذشته با توجه به ميزان اعتبارات تخصيصي، چندين پروژه مرمتي در قلعه انجام شده است که از مهم‌ترين اين موارد مرمت و ساماندهي برج‌هاي ورودي قلعه، مرمت و ساماندهي بازشوهاي بخش مياني قلعه، مرمت سقف برج يگان حفاظت، مرمت فضاي داخلي آب‌انبار قلعه، مرمت بخشي از مسيرهاي پياده داخل قلعه و مرمت يکي از برج‌هاي بخش غربي مي‌باشد.
 
ساماندهي برج‌هاي در حال تخريب قلعه مهم‌ترين اولويت است
 
رامين با بيان اين‌که هم‌اکنون ساماندهي برج‌هاي در حال تخريب قلعه و رفع خطر مهم‌ترين مشکل قلعه است، تصريح کرد: بخش‌هايي از مسير دسترسي قلعه(خارج و داخل قلعه)نياز اساسي به مرمت و ساماندهي دارند. خطرناک بودن اين مسيرها براي عبور گردشگران به اندازه‌اي است که هر سال موجب بروز خسارت‌هاي جاني براي تعدادي از بازديدکنندگان قلعه مي‌شود. در صورتي که اعتباراتي مناسب و متناسب با اهميت و جايگاه تاريخي، معماري و گردشگري اين مجموعه شاخص به آن اختصاص نيابد ما در آينده‌اي نزديک شاهد تخريب بخش‌هاي بيشتري از اين قلعه خواهيم بود و همچنين بايد نظاره‌گر آسيب ديدن تعداد بي‌شماري از بازديدکنندگان قلعه باشيم.
 
وي ادامه داد: خوشبختانه مطالعات جامعي توسط مشاورين ذي‌صلاح براي تهيه طرح‌هاي مرمتي انجام شده که در صورت اختصاص اعتبارات لازم، پايگاه ميراث‌فرهنگي قلعه‌رودخان به سرعت برنامه‌هاي اضطراري خود را با در نظر گرفتن اولويت‌ها، آغاز خواهد کرد.
 
رامين با بيان اين‌که پايگاه در سال 1390 با تلاش فراوان و در چندين مرحله موفق به تهيه، تصويب و ابلاغ حريم‌هاي حفاظتي قلعه شده‌ايم، يادآور شد: در اين راستا بايد اهتمام لازم توسط ارگان‌هاي ذي‌ربط خصوصاً سرمايه‌گذاران اين منطقه گردشگري براي رعايت اين حريم صورت گيرد.
 
مدير پايگاه پژوهشي قلعه رودخان يادآور شد: نکته مهمي که مي‌تواند به معرفي بين‌المللي اين اثر شاخص و حفاظت بهتر آن کمک شاياني کند قرار گرفتن اسم قلعه‌رودخان در ليست آثار تاريخي کشورمان براي ثبت جهاني و شروع تهيه پرونده آن مي‌باشد.

نویسنده : مریم محسنی
منبع : خبرگزاري ايسنا

این خبر را با دوستان خود به اشتراک بگذارید

  • قلعه رودخان فومن

    قلعه رودخان از معدود قلعه‌هايي است که در ميان جنگل قرار دارد و بر فراز ارتفاعات جنگلي شهرستان فومن در روستاي زيباي رودخان ساخته شده است. قلعه رودخان حالا به يکي از جاذبه هاي زيباي گيلان تبديل شده است.

    0 دیدگاه 1415 بازدید


تگ ها