City Id =8

انتخاب استان

برنامه ریز

چقدر میخوای خرج کنی؟! (قیمت ها به تومان است) چیکار می خوای بکنی ؟ چقدر وقت داری؟!

يزد؛ دروازه‌اي به دنياي ۹۰۰ سال قبل (1396/11/27)

يزد يکي از کهنسال‌ترين شهرهاي ايران است؛ آن‌قدر کهنسال که درباره قدمت و وقايعي که در آن روي داده است‌، داستان‌هايي نقل مي‌کنند که بيشتر به افسانه شبيه است.
يزد؛ دروازه‌اي به دنياي ۹۰۰ سال قبل

به گزارش بزنيم بيرون ، «جعفر بن محمد جعفري»، نويسنده و مورخ قرن ۹هجري، در کتاب «تاريخ يزد» مي‌نويسد:«چون دولت سلاطين يزد بالايي گرفت و اردشير بابک تمام روي زمين در تصرف آورد و از اطراف عالم مال مقرري به درگاه داراب مي آوردند و پادشاه روم، فيلقوس يوناني وفات کرد و اسکندر ممالک در تصرف آورد؛ مالي که هر سال فيلقوس به شاه داراب مي‌فرستاد امتناع نمود ... چون اين خبر به داراب رسيد، مَلِک روس را امر کرد که لشکر به طرف روم برد و روم را ويران کند و اسکندر را بند کند و نزد داراب فرستد.

چون لشکر روس متوجه اسکندر شدند، اسکندر لشکر خود را مقابل ملک روس برد و محاربه عظيم واقع شد. لشکر روس به هزيمت رفتند و غنيمت بسيار به دست روميان افتاد و چون خبر به داراب رسيد، امر کرد که لشکر زنگبار متوجه حرب اسکندر شود.»(تاريخ يزد؛ ص۲۳۲۳) هرچند در خيالي بودن اين داستان که دستمايه نام‌گذاري برخي اماکن تاريخي شهر يزد نيز هست، نمي‌توان ترديد کرد؛ اما بي‌گمان، شهر يزد به لحاظ جاذبه‌هاي ايرانگردي، گنجينه‌اي کم‌نظير است.
 
اين شهر، نخستين شهر خشتي دنيا محسوب مي‌شود. با وجود قرار گرفتن يزد در کنار صحرايي خشک و سوزان، قنات‌هاي کهنسال و شگفت‌انگيز آن، باعث رونق و آباداني شهر شده و آن را از گزند توفان‌هاي شن سهمگين، حفظ کرده‌است. طبيعت خشک يزد، يکي از علل ماندگاري ابنيه تاريخي آن است. کساني که به اين شهر مسافرت مي‌کنند، مي‌توانند از بافت قديمي اين شهر بازديد کنند و از ديدن معماري شهري ۹۰۰ ساله آن لذت ببرند. اطراف يزد نيز، مملو از آثار تاريخي ديدني است که مي توان از آنها در فهرج، صدوق، ميبد و ساير مناطق، بازديد کرد.
 
يزد از منظر جهانگردان

يزد از ديرباز مورد توجه جهانگردان و جغرافي‌دانان بوده است. «ابن‌حوقل»، جغرافي‌دان قرن چهارم هجري، در کتاب «صورة‌الارض» با اشاره به قرار داشتن اين شهر در محدوده حکومت «استخر» فارس، مي‌نويسد:«اما در منطقه استخر، ناحيه يزد قرار دارد و آن بزرگ ترين ناحيه در اين منطقه است.
 
در اين ناحيه چند شهر قرار دارند که از جمله آنها مي توان به کثه، ميبد، نايين و فهرج اشاره کرد.»(صورة‌الارض؛ ص۲۶۶) او مي‌افزايد:«کثه که در حومه يزد قرار دارد، شهري است در مجاورت بيابان بي‌آب و علف که اقليمي برّي دارد، اما هواي آن نيکوست.»(همان) «ابن‌خردادبه»، جغرافي‌دان نامي مسلمان نيز، در کتاب «المسالک و الممالک»، يزد را از توابع «استخر» معرفي مي‌کند (المسالک‌والممالک؛ ص۴۶). «مارکوپولو»، سياح معروف ونيزي که در دهه‌هاي پاياني قرن هفتم هجري از يزد ديدن کرده‌است، درباره آن مي‌گويد:«منسوجات ابريشمي بسيار مرغوب و خوبي در اين شهر تهيه مي‌شود که مشهور به «يزدي» است.
 
در نتيجه مرغوبيت و لطافت اين کالاي نفيس، منسوجات يزد در اقطار و اکناف عالم، توسط بازرگانان ممالک مختلف جهان به فروش مي‌رسد.»(جهانگردي مارکوپولو؛ ص۱۴۲) هنوز هم، ايرانگردان مي‌توانند با گذشت بيش از ۸ قرن از زمان ورود «مارکوپولو» به يزد، رونق صنعت نساجي را در اين شهر ببينند. افزون بر اين، مي‌توان در يزد، مجموعه‌اي گرانسنگ از آثار معماري اسلامي - ايراني را مشاهده کرد. مساجد و بازارهاي اين شهر، مملو از ابنيه تاريخي است که براي علاقه‌مندان بسيار چشم‌نواز است. در ادامه، به معرفي تعدادي از اين آثار تاريخي مي‌پردازيم.
 
مسجد جامع کبير

مسجد جامع يزد، معروف به کبير، يکي از بناهاي مشهور اين شهر است که افزون بر ارزش تاريخي، گنجينه‌اي کم نظير از هنر و معماري اسلامي - ايراني محسوب مي‌شود. اين مسجد طي ۱۰۰سال و در دوره‌هاي مختلف تاريخي ساخته و تکميل شده است. برخي مورخان بر اين باورند که مسجد جامع، بر ويرانه‌هاي آتشکده‌اي معروف بنا شده است که قدمت آن به اواسط دوره ساساني مي‌رسد. با اين حال، قدمت بناي فعلي به حدود ۹۰۰سال قبل باز مي‌گردد.
 
نخستين بار، «علاءالدوله کالنجار» از خاندان آل‌بويه و حاکم يزد در دوره «ملکشاه» سلجوقي، در مکان فعلي مسجد جامع، مسجدي زيبا بنا کرد که چند قرن بعد به دلايل نامعلومي ويران شد. پس از آن، در سال ۷۲۴هـ.ق، «سيدرکن‌الدين نظام‌الحسيني» سنگ بناي مسجد فعلي را در محراب مسجد پيشين گذاشت؛ اما کار احداث بنا در زمان حيات وي به پايان نرسيد.
 
پس از درگذشت «سيدرکن‌الدين»، «شرف‌الدين علي يزدي»، کار بناي گنبد و ايوان مسجد را به پايان رساند و بعدها، در دوره تيموري، اين بخش از مسجد کاشي‌کاري شد. از آن پس، حاکمان يزد، هر يک در تزيين و تکميل بنا کوشيدند.
 
گنبد مسجد جامع يزد، يکي از بزرگ ترين گنبدهاي دنياست. کار تزيين اين گنبد دو لايه، در زمان شاهرخ تيموري آغاز شد و «جلال‌الدين محمود خوارزمي» دستور داد کتيبه سوره «فتح» توسط استاد «بهاءالدين هزاراسب» تهيه و روي گنبد نصب شود؛ اما استاد خطاط نتوانست کتيبه را به پايان ببرد و به همين دليل، «شاه نظام کرماني» آن را در سال ۸۱۹هـ.ق به پايان برد. در همين دوره، «شاه نظام» اسامي ائمه معصومين(ع) را هم بر کتيبه‌هاي مسجد نقش کرد. اين مسئله نشان دهنده نفوذ فرهنگ شيعي در شهر يزد و اطراف آن، در دوره تيموري، است. بناي مسجد جامع در قلب بافت تاريخي يزد جاي گرفته است.
 
تکيه امير چقماق

«امير جلال‌الدين چقماق» از امراي دوره تيموري است که در زمان «شاهرخ‌ميرزا»، مدتي حاکم يزد بود. «امير چقماق» در دوران حکومتش بر يزد، دستور داد مجموعه‌اي متشکل از  تکيه، ميدان، حمام عمومي، کاروانسرا، قنات‌خانه و چاه آب سرد را در اين شهر بسازند تا باعث رونق آن شود. او اين بناها را با کمک همسر فرهنگ دوستش، «فاطمه خاتون» بنا کرد.
 
بناي تکيه «اميرچقماق» که امروزه در ميداني به همين نام و در مرکز بافت قديمي يزد قرار دارد، يکي از مشهورترين آثار معماري و تاريخي اين شهر است. اين بنا در دوره صفويه مجدد احيا و ترميم شد. ظاهراً اين کار در دوره شاه عباس يکم انجام شده است. در شرق ميدان «اميرچقماق»، «بازار حاجي‌قنبر» قرار دارد که باني آن، «نظام‌الدين حاجي قنبر جهانشاهي»، حاکم يزد در دوره تسلط قراقويونلوهاست.
 
زندان اسکندر

«زندان اسکندر» يا مدرسه «ضياييه»، مدرسه‌اي با بيش از ۸ قرن قدمت است که آن را «ضياءالدين حسين رضي»، عارف نامي يزد، در سال ۶۳۱ هـ.ق بنا کرد و در سال ۷۰۵هـ.ق توسط پسران وي تکميل شد. اين بنا در مرکز بافت قديمي قرار دارد و براي بازديد آن، بايد از کوچه پس کوچه‌هاي کهنسال اين منطقه عبور کرد.
 
در وسط حياط اين مدرسه، چاهي به عمق ۵متر قرار دارد که قطر آن حدود ۲متر است. از اين چاه به عنوان سرداب مدرسه استفاده مي‌کرده‌اند. روي بقعه مدرسه، گنبدي به ارتفاع ۱۸متر وجود دارد که در زمان آباداني، با گچبري ها و تزئينات طلايي و لاجوردي پوشانده شده بود، اما متأسفانه، اين آثار ذي‌قيمت هنر و معماري اسلامي - ايراني، از بين رفته‌است. طبق باور مردم، اين مکان در زمان اسکندر مقدوني به عنوان زندان و سياهچال مورد استفاده قرار مي‌گرفت که اين روايت، فاقد سند معتبر تاريخي است.

منبع : بزنيم بيرون

این خبر را با دوستان خود به اشتراک بگذارید



تگ ها