City Id =8

انتخاب استان

برنامه ریز

چقدر میخوای خرج کنی؟! (قیمت ها به تومان است) چیکار می خوای بکنی ؟ چقدر وقت داری؟!

سوغات و صنايع دستي اردبيل در یک نگاه (1397/04/13)

يکي از لذت بخش ترين قسمت هاي سفر گشت و گذار در بازار و انتخاب يک يادگاري ماندگار براي مرور لحظات خوشي است که دور از خانه سپري کرده ايد. . يکي ديگر از بخش هاي خريد در سفر، انتخاب يک گزينه ناب از ميان دنياي رنگارنگ صنايع دستي است که در هر شهر و دياري به شکلي خاص جلوه گر مي شوند و تلفيقي از عشق و هنر دستان مردم را به نمايش مي گذارند. اين دست سازه هاي زيبا مي توانند ماندگارترين يادگاري سفر براي شما باشند و تا زماني طولاني و شايد براي هميشه گوشه خانه يا محل کارتان جا خوش کنند و يا به عنوان هديه اي ارزشمند به عزيزانتان تقديم شوند.
سوغات و صنايع دستي اردبيل در یک نگاه

به گزارش بزنيم بيرون ، استان اردبيل از آن مقاصد پرطرفداري است که به سبب داشتن چشمه هاي آبگرم و معدني مسافران زيادي را به سوي خود مي کشاند. اين استان در منطقه اي کوهستاني قرار گرفته و با زمستان هاي سرد و تابستان هاي معتدل از مهمانانش استقبال مي کند. شايد نام اين استان با عسل خوشمزه سبلان گره خورده باشد اما انتخاب هاي ديگري نيز براي خريد سوغات در بازار آن به چشم مي خورد. مردم اين ديار مانند ديگر مناطق ايران دستي در هنر دارند؛ آن ها مواد و وسايل بومي را به کار گرفته اند تا جلوه اي تماشايي بيافرينند و يادگاري خوبي از سفر را نصيب شما سازند

پيش از اين برايتان از خوشمزه هاي اين استان و طعم هاي لذيذي گفتيم که مي توانيد با خودتان به خانه ببريد و حالا وقت آن است که در نقش و نگار و زيبايي دنياي صنايع دستي آن غرق شويم.

۱گليم بافي

يکي از مشهورترين صنايع دستي رايج در استان اردبيل، بافت گليم است. تعداد زيادي از مردم اين استان، به بافت و فروش گليم اشتغال دارند. طرح ها و رنگ هاي اين گليم ها بسيار متنوع هستند و با توجه به شرايط هر شهر و تقاضاي تجار و مشتري ها، در هر شهر استان اردبيل متفاوتند؛ که از همين طريق مي توان محل بافت گليم ها را حدس زد.

طرح هايي که در گليم اردبيل زياد به کار مي روند، عبارتند از سيني، سماور، عقرب، چليپا و اژدها (يا طرح اِس اِس). رنگ هاي مورد استفاده ي گليم بافان را هم اکثرا رنگ هاي شاد و سرزنده تشکيل مي دهند.

به دليل ريشه داشتن گليم در فرهنگ مردم اردبيل و محبوبيت آن ميان گردشگران، امروزه محصولاتي از قبيل سجاده، خورجين، کيسه و کيف، زيرانداز و... نيز با گليم توليد و به متقاضيان فروخته مي شود.

۲-جاجيم بافي

جاجيم محصول ديگري است که مردم روستاها و شهرستان هاي استان اردبيل در سطح گسترده، به بافت آن مشغول هستند. روستاهاي خلخال يکي از عمده ترين مراکز توليد کننده ي جاجيم در اردبيل هستند. جاجيم هاي نقاط مختلف اين استان با توجه به نقوش و رنگ هاي به کار رفته و ضخامت يا ظرافت نخ و پشم به کار رفته، از يکديگر متمايز مي شوند.

نقوشي که بيش از سايرين مورد استفاده ي جاجيم بافان اردبيلي قرار مي گيرند، گوشواره، گل، نگين انگشتر، بادامي و... هستند که بر روي کيف، سجاده، زيراندز، پادري، کرسي و پشتي ها مي نشينند تا رنگ و رويي زيبا و سنتي به آن ها ببخشند.

هنرمندان زحمتکش اردبيلي، گاهي جاجيم ها را با طرح ساده ي راه راه نيز توليد کرده و به فروش مي رسانند

۳-قاليبافي

هيچ دياري در ايران نيست که قاليبافان در آن حضور نداشته باشند و بر تن بي جانِ دار، نقش آفريني نکنند. اين هنر در هر خطه اي از اين سرزمين به شيوه اي خاص انجام مي شود و با طرح ها و رنگ هاي متنوعي همراه است. قاليبافي در اردبيل نيز رواج دارد و از سابقه اي ديرينه برخوردار است. وجود قالي کهن اردبيل که قدمت آن به زمان صفويه باز مي گردد، گواهي بر اين سابقه به شمار مي رود. بد نيست بدانيد که تعدادي از طرح هاي قالي اردبيل ثبت جهاني شده اند و از شهرت بسياري برخوردارند.

۴-تراش شيشه

شيشه هاي تراش خورده، از زيباترين محصولاتي هستند که مي توانيد در استان اردبيل ببينيد و تهيه کنيد. هنرمندان شيشه تراش با استفاده از دستگاهي مخصوص و سنگ هاي تراش شيشه، انواع و اقسام نقوش بزرگ و کوچک، عميق و سطحي را بر محصولات شيشه طراحي مي کنند. سرعت دستگاه و ضخامت سنگِ تراش، بنا بر طرح مورد نظر متغير هستند.

شيشه هاي تراش خورده پس از اتمام کار، صيقل مي خورند و به فروش گذاشته مي شوند.

۵-بافتني

بافت هاي سنتي از جمله فعاليت هاي مرسوم ميان بسياري از مردم جهان به خصوص زنان سخت کوش اردبيل هستند.

اين محصولات بافتني که عمدتا شال گردن، جوراب، کلاه، بلوز، پاپوش و يا بافت هاي تزئيني هستند، با ميل بافتني و يا قلاب بافته مي شوند. بيشتر محصولات اين هنر لباس هاي گرم هستند و بيشتر در فصل زمستان طرفدار دارند.

۶-پلاس بافي

پلاس ها زيراندازهايي هستند که عموما ظاهري شبيه به گليم دارند اما با بافتي درشت تر. پلاس بافان ديار اردبيل، در اکثر موارد براي تهيه ي پلاس از نخ پنبه اي بهره مي برند. البته گاهي نيز به جاي رج هاي پود، از البسه ي کهنه، نوارهاي پارچه اي درست کرده و استفاده مي کنند.

اگر متقاضيان، براي مناطق مرطوب سفارش دوخت پلاس بدهند، توليدکنندگان آن را با پشم مي دوزند تا مانع ترشح رطوبت شود. پلاس ها به دليل مواد به کار رفته در آن ها و زمان کوتاهي که براي دوختشان صرف مي شود (حدود ۲روز) قيمت نسبتا پاييني دارند.

۷-چنته بافي

چنته به نوعي کيف دسته دار و سنتي گفته مي شود که يکي از صنايع دستي زيبا، اما مغفول استان اردبيل به محسوب مي شود. براي توليد چنته از شيوه هاي بافت گليم، جاجيم و پلاس استفاده مي شود؛ به اين صورت که پارچه را مي بافند، سپس به طوري که پشت آن داخل کيف بيفتد، تا زده و سه جهتش را مي دوزند و ضلع چهارم به عنوان دهانه ي کيف، باز مي ماند.

سه ضلع دوخته شده معمولا با قيطان هاي رنگي يا مهره هاي تزئيني، آراسته مي شوند و سطح کيف عموما با نام ائمه ي اطهار مزين مي گردد.

چنته را در برخي مناطق با نام آينه دان نيز مي شناسند.

۸-اجاق قراقي

اجاق قراقي نوعي پارچه است که وظيفه ي حفاظت از فرش ها در برابر آسيب و آلودگي را بر عهده دارد و به اين علت که در قديم اکثرا زير منقل يا در مقابل اجاق انداخته مي شد، اجاق قراقي ناميده مي شود. اين پارچه ي پشمين، يکي از جلوه هاي هنر بي بديل استان اردبيل است و با تلاش دستان زحمتکش مردم اين استان تهيه مي شود

هنرمندان معمولا براي بافت اجاق قراقي نقشه ي معيني ندارند و به صورت ذهني، هنگام بافت، اين پارچه ها را طراحي مي کنند. شيوه ي بافت اين محصول دقيقا مشابه جاجيم است و عموما با طرح و نقشه ي هندسي در بازار عرضه مي گردد.

۹-جل اسب

جُل اسب محصولي است که براي حفظ اسب و شتر از سرما استفاده مي گردد و در مواردي نقش عرق گير را نيز براي اين حيوانات ايفا مي کند. جل به شيوه ي گليم، قالي، سوزني و جاجيک بافته مي شود و با طرح هاي گوناگون تزئين مي شود.

جل اسب يک تکه و کوچکتر است؛ در حالي که جل شتر بزرگ، مستطيلي شکل، با سوراخي در ميان براي قرارگيري کوهان شتر تهيه مي شود.

۱۰-خورجين بافي

خورجين يکي از ابزار ضروري زندگي عشاير، به ويژه هنگام کوچ است. خورجين که در دو طرف، فضايي مانند دو کيف يا جيب بزرگ دارد، براي کوچ نشينان حکم صندوقي براي جا به جايي راحت تر وسايلشان را دارد. به همين علت، دوخت آن بيشتر در ميان ايلات و عشاير اردبيل رواج دارد.

برخي خورجين را همچون جاجيم و پلاس مي بافند که ارزانتر تمام شود؛ اما اگر خورجين براي جهاز دختر و يا هديه به شخص مهمي باشد، با استفاده از پشم مرغوبي که زنان ايل ريسيده اند، تهيه مي گردد.

 

۱۱-مسند بافي

مسندها گونه هاي کوچک تر گليم هستند که بر روي دار بافته مي شوند و بيشتر در خلخال و نمين رواج دارند. اهالي اين دو منطقه از کودکي مي آموزند که طرح هاي خيالي و زيبايي چون قره باغي، نقشه گلداني، قاپاق و گانگال را با استفاده از رنگ هاي گياهي بر تن مسندها نقش بزنند و بخشي از چرخه ي توليد صنايع دستي استان خويش را بر عهده بگيرند.

مسندهاي اردبيل شهرت جهاني دارند و در ميان گردشگران خارجي، به ويژه اروپايي ها بسيار پرطرفدار هستند. يکي از زيباترين سوغات هايي که مي توانيد از اين استان تهيه کنيد، همين مسندهاي کوچک و رنگين هستند.

۱۲-نمکدان بافي

نمکدان به کيسه هايي بزرگ و دست بافت مي گويند که در آن سنگ هاي درشت يا سائيده شده ي نمک نگهداري مي شود. عشاير اردبيل براي حمل و نقل نمک، پارچه هايي با طرح گليم و عموما به شکل استوانه اي مي دوزند، داخل آن را با پارچه ي متقالي عايق مي کنند و رويش را با ورني بافي يا قالي مي آرايند.

بافنده هاي نمکدان معمولا نقوش مورد نظرشان را از محيط اطراف الهام مي گيرند؛ به همين علت بيشتر طرح هاي اين سوغات ارزشمند، گياهي يا حيواني است.

۱۳-لباس هاي محلي

استان هاي ايران، هر يک البسه ي محلي و سنتي خاص خود را دارند که ريشه در فرهنگ، اقليم و تاريخ هر منطقه دارد. امروزه که اين لباس هاي خوش دوخت و رنگارنگ، به دست فراموشي سپرده شده اند و بيشتر مردم استفاده از لباس هاي امروزي را جايگزين فرهنگ کهن خود نموده اند، البسه محلي بيشتر به عنوان بخشي شاخص از صنايع دستي هر خطه شناخته مي شوند.

در استان اردبيل نيز گرچه هنوز برخي روستاييان اين لباس ها را به طور روزمره استفاده مي کنند؛ اما در شهرهاي بزرگ، پوشاک محلي صرفا جنبه تجاري داشته و مورد توجه مسافران واقع مي شوند.

۱۴- سفالگري

سفالگري از صنايع کهن در سراسر دنياست که تا پيش از رواج شيشه و شيشه گري، بخش عمده اي از ظروف مورد نياز بشر را تامين مي کرد.

سفال ها را از خاک هايي که چسبندگي بالا دارند و مشهورترين آن ها رُس است، مي سازند. روستاي انار از توابع استان اردبيل، يکي از مهم ترين مراکز توليد سفال در اين خطه به شمار مي رود.

کاسه، ليوان، گلدان و کوزه پر استفاده ترين ظروف سفالي هستند و گردشگران اين استان نيز به خريد آن ها علاقه اي ويژه نشان مي دهند. همين امر ظروف سفالي را به يکي از مشهورترين صنايع دستي اربيل بدل ساخته است.

 

۱۵-سراجي

سراجي به هنر ساخت زين اسب با چرم مي گويند. هنرمنداني که در گذشته به اين حرفه مشغول بودند، سراج خوانده مي شدند. جالب است بدانيد که اين حرفه تا چند دهه ي پيش از مشاغل مهم استان به شمار مي رفتند؛ اما با صنعتي شدن شهر و روستاها و کاهش استفاده از اسب، اين صنعت نيز به مرور منسوخ گشت.

۱۶-رودوزي يا سوزن دوزي

رودوزي يا روکاري نام يکي از صنايع دستي ايراني است و به دوختي اطلاق مي گردد که از طريق آن نقوشي روي پارچه هاي بدون نقش، به وجود مي آيد. نام ديگر اين هنر سوزن دوزي است و در هر جاي کشور با توجه به آداب و سنن مرسوم، شکلي خاص به خود مي گيرد. مردم اردبيل نيز به اين هنر مشغولند و با استفاده از آن آثاري تماشايي به وجود مي آورند که هر چشمي را به خود خيره مي کند. اين هنر مي تواند زينت بخش لباس باشد و يا به صورت يک تابلوي تزئيني بر ديوار خانه تان قرار گيرد.

۱۷-خراطي

خراطي شيوه اي براي توليد محصولات چوبي چشم نواز است که در طي آن با استفاده از ابزار و وسايل مخصوص، اشيايي همچون قليان، ظروف، وسايل تزييني و ... توليد مي گردند. بقاياي نقش برجسته‌هاي کاخ داريوش در تخت جمشيد حکايت از سابقه ي طولاني اين هنر در ايران دارد و نشان مي دهد که تخت، چهارپايه و عودسوز آن به شيوه ي خراطي تهيه شده است. در هر جايي که چوب مهيا باشد اين هنر رواج مي يابد و به شکلي تماشايي جلوه گري مي کند.

۱۸- زيورآلات سنتي

از ديرباز استفاده از زيورآلات در ميان همه ي اقوام مرسوم بوده و جايگاهي ويژه نزد بانوان داشته است. مردمان اردبيل نيز زيورآلات خاص خود را مي سازند و فرهنگ و هنر خود را در آن ها پديدار مي کنند. طرح ها و نقش هاي متفاوتي در اين زيورآلات ديده مي شود که باعث شده اند توليدات اين استان از ديگر مناطق ايران متمايز گردد.

۱۹-مليله کاري

هنر مليله کاري، کار با مفتول هايي باريک از جنس طلا، نقره و مس است که بر شيء يا محصول مورد نظر قرار مي گيرند و هنرمند با استفاده از آن ها نگاره هاي سنتي و طرح‌هاي اسليمي را ايجاد مي کند. اين هنر نيز از آن دسته هنرهاي باستاني ايراني است که جلوه اي باشکوه دارد و يکي از ارزشمندترين صنايع دستي کشورمان به شمار مي رود. مردم اردبيل نيز اين هنر را به کار گرفته و اشيايي بي نظير و چشم نواز خلق کرده اند تا شما را مبهوت نقش و نگارهاي آن سازند.

۲۰- چاقوسازي

هرکسي به خوبي مي داند که صنعت چاقوسازي در زنجان شهرت زيادي دارد؛ اما اين دليل نمي شود که نقاط ديگر ايران نيز از اين صنعت و محصولاتش بي بهره باشند. استان اردبيل نيز دستي در چاقوسازي دارد و توليدات خود را روانه ي بازار مي کند. حتي در بازار تاريخي اين شهر راسته اي به نام بازار چاقوسازان وجود دارد و تعدادي از مردم در آن مشغول به کار هستند. شايد اين صنعت در سال هاي اخير رونق خود را در اردبيل از دست داده باشد؛ اما نمي توان از کيفيت و مرغوبيت محصولات آن چشم پوشي کرد و آن ها را در سبد خريد سوغات جاي نداد.

 

۲۱-عروسک بافي

عروسک ها يکي از ابزارهاي بازي و سرگرمي براي کودکان هستند؛ اما طرفداراني نيز در ميان بزرگسالان دارند. اين محصول اين روزها بيش از آنکه تنها يک وسيله براي بازي باشند به يکي از تزيينات خانه ها نيز بدل شده اند و بسياري از مردم از آن ها براي زينت بخشيدن به خانه هايشان استفاده مي کنند. دستان هنرمند اردبيلي ها با به کار گرفتن نخ هاي کاموايي عروسک هاي زيبايي خلق مي کنند که مي تواند وسوسه ي خريد را به جانتان بياندازد. يادتان باشد که در تار و پود اين عروسک هاي بي جان عشق به هنر جريان دارد و خالقشان تمام توانش را به کار گرفته تا آن ها را به زيباترين شکل ممکن بيارايد.

۲۲- نگارگري

نگارگري يا نقاشي ايراني از قديمي ترين هنرهاست که در ميان اقوام مختلف رواج دارد. از اين هنر براي خلق تابلوهاي زيبا و يا مصورسازي کتب استفاده مي شود و نمونه هايي از آن را مي توانيد در بازار اردبيل پيدا کنيد. هر هنرمندي سليقه اي دارد و بر اساس آن جلوه اي تازه از نقاشي را خلق مي کند پس اگر اولين نقاشي توجهتان را جلب نکرد، صبور باشيد و حسابي بگرديد تا موردي را که مطابق سليقه تان است پيدا کنيد

۲۳-نقاشي روي چرم

نقاشي روي چرم، هنري با بيش از ۷۰سال قدمت است و کاملا دستي و بدون استفاده از هيچگونه ماشين آلاتي انجام مي شود. براي انجام اين کار طرح موردنظرشان را بر روي چرم مي اندازند و سپس با رنگ هاي مخصوص به آن جاني تازه مي دهند. اگر راهتان به بازار اردبيل افتاد سراغي هم از اين محصولات بگيريد و زيباترينشان را براي عزيزانتان تهيه کنيد.

۲۴- سازسازي

هنر موسيقي پيوندي ديرينه با فرهنگ ايراني دارد و نواختن سازهاي مختلف در جاي جاي اين سرزمين ديده مي شود. در اردبيل هنرمندان، دستي در ساختن سازها دارند که تار مهم ترين آن ها به شمار مي رود. کارگاه هاي سازسازي در گوشه و کنار استان ديده مي شوند و هنر خود را به علاقه مندان به موسيقي عرضه مي دارند

۲۵-قلاب بافي

يکي از هنرهاي دستي که همه ي ما کم و بيش با آن آشنايي داريم، قلاب بافي است که محصولاتش در بيشتر خانه ها به چشم مي خورد و يا به عنوان پوشاک استفاده مي شوند. قلاب بافي نوعي بافت است که با استفاده از نخ مخصوص و ميله اي که به آن قلاب گفته مي شود، صورت مي گيرد. الگوهاي بسياري براي خلق اين هنر وجود دارد و نتايجي متفاوت را با استفاده از طرح ها و رنگ هاي مختلف ارائه مي دهند. در استان اردبيل نيز جلوه هايي از اين هنر به چشم مي خورد و محصولات آن طرفداران خاص خود را دارد. مي توانيد در بازار اين محصول را در قالب روميزي، البسه و ... بيابيد.


منبع : کارناوال

این خبر را با دوستان خود به اشتراک بگذارید



تگ ها