City Id =8

انتخاب استان

برنامه ریز

چقدر میخوای خرج کنی؟! (قیمت ها به تومان است) چیکار می خوای بکنی ؟ چقدر وقت داری؟!

تکيه معاون الملک نگيني درخشان بر تارک تاريخ کرمانشاه (1397/04/31)

کرمانشاه شهري کرد نشين واقع در غرب کشور داراي تاريخ غني است که به همين دليل آثار تاريخي و مکان هاي ديدني بسياري در آن وجود دارد. يکي از اين آثار تاريخي تکيه معاون الملک است. اين تکيه از نظر معماري و هنر کاشي کاري هاي انجام شده در آن زبان زد است.
تکيه معاون الملک نگيني درخشان بر تارک تاريخ کرمانشاه

به گزارش بزنيم بيرون ، در اين گزارش به معرفي اثر تاريخي زيبا و هنر کاشي کاري در تکيه معاون الملک جذاب مي پردازيم.

معرفي

هنر کاشي کاري تکيه معاون الملک بنايي است که در دوران قاجار، چيزي حدود 114 سال پيش، توسط حسين خان معين الرعايا (پدربزرگ رحيم معيني کرمانشاهي، شاعر معاصر) ساخته شد. بعد از او حسن خان معين الملک اين بنا را کامل کرد. اين بنا در محله قديمي به نام آبشوران و خيابان حداد عادل، قرار دارد.معرفي تکيه معاون الملک

تاريخچه تکيه

تکيه معاون الملک براي برگزاري مراسم مربوط به امام حسين و واقعه کربلا در سال 1281 هجري شمسي ساخته شد. در سال 1288 اين بنا توسط مشروطه خواهان به توپ بسته شد و آتش گرفت. بعد از اين واقعه، سازنده اين بناي زيبا و جاودان، حسين خان معين الرعايا ترور شد. به همين دليل اين بنا به طور کامل تکميل نشد و ميرزا حسن خان معاون الملک آن را در سال 1320 خريداري و تکميل کرد. در ادامه تکميل اين تکيه، زينبيه و عباسيه در کنار بناي اصلي تکيه توسط حسن خان به منظور افزايش ظرفيت، در سال 1326، ساخته شد، در همين سال نيز، اين تيکه را براي برگزاري مراسم مذهبي وقف کرد. او يک سال بعد فوت شد و در قسمت زينبيه تکيه به خاک سپرده شد.زمان تغيير حکومت قاجاريه به پهلوي اين تکيه کم کم تخريب مي شد به همين دليل قسمت عباسيه به پيشنهاد سيد محمد ميبدي و آقا شيخ محمدهادي جليلي به مدرسه علوم اسلامي تبديل شد تا از درآمدهاي آن، اين بنا نيز نگهداري و تعمير شود. عباسيه بعد از آن، 30 سال مدرسه بود. در آخر اين بنا در سال 1352 به اداره فرهنگ و هنر داده شد و در سال 1354 به ثبت آثار ملي رسيد.مقبره حسين خان معين الرعايا

معماري تکيه

براي ورود به اين تکيه از ورودي اصلي که در خيابان حداد عادل قرار دارد، بايد چندين پله را به سمت پايين طي کرد، در واقع اين بنا پايين تر از سطح زمين (6 متر پايين تر) قرار دارد. اين تيکه داراي 3 ورودي است که دو ورودي ديگر در کوچه معاون الملک ( قسمت شمالي) و کوچه ايلخاني (قسمت جنوبي) قرار دارند. دليل وجود چندين در ورودي براي اين تکيه اين بوده است که در زمان انجام مراسم سوگواري، هيئت ها و دسته ها با يکديگر تداخل نداشته باشند. امروزه تنها مي توان از در اصلي براي ورود و خروج استفاده کرد و دو در ديگر بسته هستند.عاملي که باعث شده اين تکيه بسيار معروف شود، کاشي کاري در تکيه معاون الملک است. کاشي هاي بکار رفته در آن فضاي خاصي را ايجاد کرده اند که هر کسي را به خود جذب مي کنند. اين بناي باارزش قاجاري، داراي رنگ ها و نقوش مختلفي بر روي کاشي هاي خود است که باعث ايجاد غناي حسي و تصويري شده است. چنين کاشي کاري در تکيه معاون الملک زيبايي، کم نظير و استثنايي است. جالب است بدانيد رنگ هاي بکار رفته در اين کاشي ها، طبيعي هستند. طرح و نقش هاي بکار رفته در کاشي ها بيشتر مربوط به واقعه کربلا و داستان هاي مذهبي و قرآني و همچنين داستان هاي حماسي و ملي است.کاشي هاي استفاده شده در اين بنا به دو دسته تقسيم مي شوند، کاشي هاي هفت رنگ و کاشي هاي برجسته. در کنار اين کاشي ها که بر روي بنا بکار برده شده اند، کاشي هاي ديگري که داراي اشعاري (از محتشم کاشاني) با خط سفيد بر روي زمينه آبي هستند، در انبار تکيه قرار دارند و جاي آن ها بر روي بنا خالي است.در کنار کاشي کاري بسيار زيباي اين بنا، معماري آن نيز بسيار زيبا است که هر دو باهم مجموعه کم نظيري را پديد آورده اند. مي توان در اين بنا هويت ايراني-اسلامي را ديد که به همت هنرمنداني مانند استاد محمد بنا، حسين خطاط، حسن تهراني و حاج حسن کاشي پز تهراني، ماندگار شده است و براي آيندگان نيز قابل شناسايي خواهد بود.

قسمت هاي مختلف تکيه

اين تکيه همان طور که گفته شد داراي سه بخش حسينيه، زينيه و عباسيه است. قبل از اين ها صحن ورودي قرار دارد. در اين بخش به معرفي هر بخش و مشخصات آن ها مي پردازيم.

صحن ورودي

اين تکيه در قسمتي پايين تر از سطح زمين قرار دارد، بعد از پايين آمدن از چند پله وارد فضاي ورودي مي شويد که قسمت راست، سقاخانه اي با کاشي کاري در تکيه معاون الملک بسيار زيبا و معماري 5 ضلعي قرار دارد. در کاشي هاي اين سقاخانه، داستان درخواست آب حضرت سکينه از حضرت عباس (ع) نمايش داده شده است. در فضاي ورودي زيردالاني وجود دارد که امروزه براي پخش و پخت نذورات مردم استفاده مي شود، در گذشته (تا سال 1372) اين زير دالاني راه ورودي کوچه ايلخاني به کوچه ها ديگر بوده است. در همين جا و کنار زيردالاني، حمام حسن خان را مي بينيم. در صحن ورودي دو مغازه وجود دارد که امروزه در آن ها فعاليتي وجود ندارد. از طبقه بالا نيز براي برگزاري کلاس هاي قراني و مراسم سوگواري و اعياد استفاده مي شود.اتاق هاي صحن ورودي تکيه معاون الملک

حسينيه

ورود به حسينيه از يک دالاني است که سقف آن کاشي کاري شده و در دو طرف آن طاق وجود دارد. بعد از ورود به حسينيه با حياطي رو به رو مي شويد که داراي ديوارهاي بلندي با کاشي کاري زيبا است. حجره هاي اين حسينيه دو طبقه هستند و داراي طاق نماهاي زيبايي هستند. در گذشته آقايان در حسينيه عزاداري مي کردند. بر روي کاشي هاي اين قسمت نيز داستان هاي بسياري به نمايش گذاشته شده است. در ابتدا کاشي کاري را در قسمت جنوبي حسينيه مي بينيد که بر روي آن مجلسي از اشرف الواعظين، يار معاون الملک که در مراسم سوگواري به ذکر مصيبت مي پرداخته است، در مقابل عزاداران، به نمايش گذاشته شده است. در قسمت پايين اين کاشي کاري زيارتنامه وارث قرار دارد. دور تا دور کاشي کاري مجلس اشرف الواعظين، شعر: اين عزا خانه چو از حسن عمل گشت تمام / سال تاريخش واله ز لب باني خواست؛ گفت با نيش معاون پي تاريخ بگو / کين حسينيه ز ما بهر عزاي شهداست، از واله شاعر کرمانشاهي و همچنين سال ساخت آن و همچنين سازنده آن را حروف امجد نوشته شده است. کاشي کاري بعدي، داستان عبور اهل بيت از قتلگاه را نشان مي دهد. در قسمت شرقي حسينيه، پنجره هاي مشبک (ارسي) زينبيه ديده مي شود که در بالاي بزرگ ترين پنجره، دو فرشته را مي بينيد که بر روي پرچم هايشان يا حسين مظلوم، نوشته شده. کاشي هاي ديگري که در اين حسينيه بکار رفته اند، داستاني را نشان نمي دهند و تنها برخي نقوش هندسي و گل ها هستند.

حياط حسينيه تيکه معاون الملک

از حياط حسينيه، راهروي کوچکي وجود دارد که به زينبيه مي رسد. زينبيه قسمت داراي سقف اين تکيه است و در زمان سوگواري در گذشته خانم ها در اين بخش حضور داشتند. خانم ها در واقع از دري که به کوچه معاون الملک باز مي شود، وارد طبقه فوقاني زينبيه مي شدند. در اين بخش مقبره حسن خان معاون الملک قرار دارد.کاشي هاي زينبيه بيشتر مربوط به واقعه کربلا است و از قسمت شمال شرقي تا جنوب شرقي مي توان اين داستان ها و تصاوير را به ترتيب مشاهده کرد: تصاويري از جنگ بين امام حسين و يزيد در روز عاشورا، بيرون آمدن اهل بيت از خرابه، نبرد حضرت قاسم، نبرد حضرت علي اکبر، ياري رساندن زعفر جني به امام حسين، آمدن اهل بيت به مدينه، حضور اهل بيت در پيشگاه يزيد، جنگ بين کفار و تمام حسين و حضرت عباس، قصاص مختار، آمدن سليمان خزايي و دفن کردن شهداي کربلا. در بالاي هر کدام از اين تصاوير اشعاري از محتشم کاشاني با خط سفيد بر روي زمينه آبي رنگ نوشته شده است.اشعار محتشم کاشاني در کاشي هاي گنبد زينبيه نيز وجود دارد، ديگر کاشي ها برخي نقوش هندسي و گل ها است. بين فاصله پنجره ها و ساقه گنبد، کاشي کاري هايي از احاديث و قصص قرآني وجود دارد. قسمت هاي از ديوار که بين طاقچه و زمين است (ازاره) به وسيله دو نوع کاشي، کار شده اند. در يکي از اين نوع کاشي ها، نقش رنگي از پادشاهان و نش هاي گل و بوته ديده مي شود، نوع ديگر کاشي، کاشي هاي سبز رنگ مربعي شکل هستند که بر روي آن ها مي توان نقوشي از پادشاهان و همچنين داستاني قرآني و حماسي، به تصوير کشيده شده اند.ورودي زينبيه در تکيه معاون الملکبين عباسيه و زينبيه راهرويي وجود دارد که با گذر از آن وارد حياط عباسيه مي شويد. در قسمت جنوبي اين حياط بناي عباسيه قرار دارد که امروزه تبديل به موزه پوشاک و زيورآلات استان کرمانشاه و همچنين موزه مردم شناسي کرمانشاه، شده است. اين حياط بسيار زيبا، ترکيبي از کاشي ها و آجر و همچنين ستون هايي با قطر زياد است. در اين قسمت نيز ورودي به سمت کوچه ايلخاني در سمت شرقي حياط، وجود دارد که همتنطور که گفته شد در حال حاضر بسته است. در قسمت غربي مي توان اتاق هاي زينبيه را ديد که پنجره هاي آن به سمت حياط عباسيه است. اين اتاق ها در گذشته محل سکونت حسن خان بوده است. در قسمت جنوبي اين بخش، کاشي کاري هايي از پادشاهان بر روي کاشي هاي آبي وجود دارد.

حياط عباسيه تکيه معاون الملک

در قسمت شمالي حياط عباسيه، بنايي وجود ندارد و تنها داراي کاشي هايي به رنگ آبي کاربني است که بر روي آن ها اتفاقات تاريخي ايران، به تصوير کشيده شده است. دور تا دور اين تصاوير، کاشي هايي وجود دارد که بر روي آن بناهاي مختلفي از شهرهاي مختلف ايران وجود دارد. بر روي ستون هاي بخش شمالي عباسيه، مي توان تصاويري از شخصيت هاي بزرگ ديد. بر روي ستون اول، جاي پايي بر روي کاشي سوم قرار دارد که مي گويند جاي پاي امام رضا است، اما در واقع تنها شبيه سازي جاي پاي او در قدمگاه نيشابور است. در گذشته بسيار از مردم زماني که باهم دعوا مي کردند در کنار اين سنگ به دليل احترامي که براي آن قائل بودند، آشتي مي کردند.از عباسيه به سمت سمت کوچه معاون ورودي وجود دارد، اين راهرو در قسمت غربي، شمال عباسيه است. در اين جا يک نيم ستون بسيار بلند وجود دارد که گفته مي شود، معاون براي نصب اين نيم ستون در آن بالا بوده و سپس مي ميرد و هرگز آن را نصب نمي کند. اين نيم ستون زيبا، بر زيبايي هاي اين حياط افزوده است. در سمت چپ آن هنر کاشي کاري از مشاغل دراويش وجود دارد. در سمت راست نيم ستون، کاشي کاري هايي از زندگي حضرت يوسف وجود دارد. اولين هنر کاشي کاري مربوط به داستان به چاه انداختن حضرت يوسف توسط برادرانش است. کاشي کاري دوم، داستان خريدن حضرت يوسف توسط عزيز مصر را نشان مي هد. هنر کاشي کاري سوم مجلس يوسف و زليخا به نمايش گذاشته شده است. کاشي کاري چهارم ديدار يوسف و براردرانش را نشان مي دهد. کاشي کاري پنجم داستان ديدار يوسف و پدرش يعقوب و بينا شدن او را به تصوير کشيده است.در قسمت شرقي عباسيه نيز بنايي وجود ندارد و ديوارها داراي طاق نماهايي هستند که بر روي يکي از آن ها هنر کاشي کاري هايي وجود دارد که تصوير حضرت سليمان و حيوانات و پرندگان کشيده شده است. ديگر طاق نما هنر کاشي کاري ندارند. گفته مي شود معمار موفق به چنين کاري نشده است

این خبر را با دوستان خود به اشتراک بگذارید



تگ ها