City Id =8

انتخاب استان

برنامه ریز

چقدر میخوای خرج کنی؟! (قیمت ها به تومان است) چیکار می خوای بکنی ؟ چقدر وقت داری؟!

آشنايي با سومين کتابخانه جهان اسلام (1395/01/15)

سومين کتابخانه بزرگ جهان اسلام در يکي از خيابان‌هاي اصلي شهر قم است که نسخه‌هاى خطى اين کتابخانه ۷۵ ‌هزار عنوان و مشتمل بر بيش از ۳۷ هزار مجلد است.
آشنايي با سومين کتابخانه جهان اسلام

به گزارش بزنيم بيرون ، شايد بسياري از مردم ايران از وجود کتابخانه عظيمي در شهر قم با خبر نباشند، اما آنچه که آدمي در بازديد از اين کتابخانه مشاهده مي‌کند چيزي شبيه به يک معجزه است.

به همراه مسئول روابط عمومي کتابخانه آيت الله مرعشي نجفي به سمت مخزن کتاب‌هاي خطي مي‌رويم، چند دقيقه‌اي را بايد پشت درب اين مخزن صبر کرد تا نگهبانان درب ورودي آن را باز کنند و اندکي از گازهاي نگهدارنده‌اي که در فضاي داخلي مخزن پراکنده شده است کاسته شود.

وارد مخزن نسخه‌هاى خطى اين کتابخانه که مي‌شويم تا چشم کار مي‌کند، انبوه کتابهاي خطي را مشاهده مي‌کنيم که اگر قرار باشد به هر کدام از آن‌ها نگاه گذرا داشته باشيم ماه‌ها و يا سال‌ها بايد وقت صرف آن کرد.

اين کتابهاي خطي ما را به عمق تاريخ مي‌برد و برخي از آن‌ها که قدمتشان به قرن‌ها مي‌رسد ثابت مي‌کند در زماني که اروپاييان چيزي از فرهنگ و تمدن نمي‌دانستند و جز جنگ و وحشي‌گري به چيز ديگر فکر نمي‌کردند، مسلمانان و ايرانيان با کتاب عجين بودند و در علوم مختلف سر رشته داشتند.

در اين کتابخانه هفت طبقه‌اي، وجود نسخه‌هاي متنوع خطي با تهذيب‌هاي خيره کننده از قرآن کريم، نهج البلاغه، صحيفه سجاديه و حتي ساير کتب آسماني همانند زبور حضرت داوود که ۸۰۰ سال قدمت دارد و بر روي پوست بز به نگارش در آمده و نيز دعاهايى از انجيل به خط لاتين در قطع بسيار بزرگ که در هفت سده قبل بر روى پوست حيوانات نوشته شده، آدمي را به شعف مي‌آورد.

کتابخانه قرآني با قدمت ۱۳۰۰ سال

قديمي‌ترين کتاب خطي اين مجموعه متعلق است به قرآن کريم با قدمت هزار و ۳۰۰ سال که خطوط آن منصوب به حضرت علي بن موسي الرضا (ع) است.

مدير روابط عمومي و امور بين الملل کتابخانه آيت الله مرعشي نجفي در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به وجود يکي ديگر از قديمي‌ترين نسخه خطي قرآن کريم در اين کتابخانه اظهار داشت: اين نسخه قرآن کريم مربوط به نيمه اول قرن دوم هجري است که در شرق آفريقا و به خط کوفي و بر روي پوست بز کتابت شده که از ويژگي‌هاي اين نسخه آن است که نقطه ندارد و تنها اعراب گذاري شده است.

محمدحسين اوسطي اضافه کرد: قديمي‌ترين نسخه ديگري از قرآن کريم نيز در اين کتابخانه وجود دارد که متعلق به سال ۳۹۲ هجري و توسط علي ابن هلال و به خط نسخ کتابت شده است و دو قرآن ديگر نيز به خط کوفي ايراني و ديگري به خط مغربي که متعلق به قرن چهارم هجري به نگارش در آمده است در اين کتابخانه نگهداري مي‌شود.

وي با بيان اينکه قرآن‌هاي خطي موجود در اين کتابخانه در اندازه‌هاي مختلف و داراي ويژگي‌هاي منحصر به فردي هستند افزود: قرآن‌هاي موجود در ابعاد بزرگ و در قطع سلطاني تا کوچک‌ترين آن در قطع امامه‌اي و بازوبندي که پهلوانان به بازو مي‌بستند و با ابعاد ۴ در ۵ سانتي متر وجود دارد.

وجود قرآني که با يال اسب نوشته شده است

مدير روابط عمومي و امور بين الملل کتابخانه آيت الله مرعشي نجفي به وجود برخي ديگر از قرآن‌هاي نفيس کتابخانه آيت الله مرعشي نجفي نيز اشاره کرد و افزود: تعداد چهار قرآن به صورت رولي به طول ۳ و يا ۴ متر و با استفاده از يال اسب نوشته شده و در يکي ديگر از قرآن‌ها اسامي ائمه معصومين (ع) با رنگ سفيد در وسط نوشته شده و آيات قرآن در پيرامون آن نگاشته شده‌اند و قرآن ديگري، آيت الکرسي در وسط و بقيه آيات در اطراف آن نوشته شده است.

۷۵‌هزار عنوان کتاب خطي، در کتابخانه آيت الله مرعشي نجفي وجود دارد

نسخه‌هاي خطي موجود در اين کتابخانه ۷۵‌هزار عنوان، مشتمل بر بيش از ۳۷ هزار مجلد است که از اين تعداد ۶۵ درصد آن به زبان عربي و ما بقي به زبان‌هاي فارسى، ترکى، اردو، تاتارى، حبشى، پهلوى و لاتين است.

نسخه‌هاى فراوان بسيار کهن و نفيس ديگرى در اين گنجينه وجود دارد که در سده‌هاى ششم هجرى به بعد کتابت شده و تعداد بى‌شمارى از آن‌ها نسخه اصل و تاکنون به چاپ نرسيده است.

آيت الله مرعشي نسخه‌هاى نفيس اسلامى را از چنگ چپاولگران در آورد

بناي اين کتابخانه عظيم توسط آيت الله مرعشي نجفي گذاشته شد و ايشان تا مدت‌ها، يک تنه در مقابل چپاولگران ايستاد و آثار ارزشمند و نسخه هاى بسيار نفيس اسلامى را از چنگ آن‌ها بيرون آورد.

اين مرجع عاليقدر جهان تشيع از ابتداي دوران تحصيل و کسب معارف اسلامي آن چنان به جمع آوري کتابهاي اسلامي علاقمند بود که در اين مسير از نيازهاي ضروري خود همانند خوراک و پوشاک چشم پوشي مي‌کرد و به جمع آوري اين کتاب‌ها همت داشت که حاصل آن تلاش‌ها، تأسيس کتابخانه‌اى بود که اکنون شهره آفاق است و يکى از بزرگ‌ترين کتابخانه‌هاى جهان اسلام به شمار مى آيد.

زنداني شدن آيت الله مرعشي براي خريد يک نسخه خطي توسط انگليسي‌ها

مدير روابط عمومي و امور بين الملل کتابخانه آيت الله مرعشي نجفي در خصوص تلاش‌هاي اين مرجع عاليقدر در جمع آوري اين مجموعه کم نظير به ما گفت: اين مرجع عاليقدر براي آنکه بتواند اين کتاب‌ها را جمع کند ‌گاه لباس خود را به امانت مي‌گذاشت و حتى روزى بر سر خريد يک نسخه خطى با نماينده کنسول انگليس در عراق درگير شد و شبى را در زندان سپرى کرد.

اوسطي ادامه داد: يکي ديگر از راه‌هايي که آيت الله مرعشي نجفي از آن طريق، هزينه‌هاي خريد کتب خطي را فراهم مي‌کرد انجام نماز و روزه استيجاري، کار شبانه در کارگاه هاى برنج‌کوبى در نجف ‌اشرف، بعد از بحث و درس بود که با تحمل سختي‌ها و مشقت‌ها توانست به اين مجموعه نفيس از نسخه‌هاى خطى و کتابهاى چاپى ناياب دست يابد.

در مخزن کتاب‌هاي خطي کتابخانه آيت الله نجفي مرعشي برخي از کتابهاي خطي برجسته در ويترين‌هاي شيشه‌اي به صورت باز شده براي مشاهده بازديدکنندگان قرار داده شده است که هر يک سندي از هوش و درايت و اهتمام مسلمانان در قرون گذشته به مسئله علم است.

يکي از کتابهاي خطي موجود در يکي از اين ويترين‌ها مربوط به علم هندسه بود که تصوير سه بعدي از مجموعه اشکال در آن به قدري دقيق و زيبا و با يک رنگ آميزي منحصر به فرد به تصوير در آمده بود که بدون اغراق مي‌توان گفت اين تصوير با تصاوير سه بعدي کامپيوتري امروزي برابر مي‌کند و در اين زمان است که آدمي به فکر فرو مي‌رود و احساس غرور وجودش را فرا مي‌گيرد که در آن زمان چگونه ايرانيان به اين علوم مسلط بودند.

چگونگي شکل گيري کتابخانه آيت الله مرعشي نجفي

آيت الله مرعشي نجفي، هسته اوليه تاسيس اين کتابخانه را در‌‌ همان نجف محل تحصيل خود شکل داد و بعد از آنکه در سال ۱۳۰۳ به قم عزيمت کرد، کتابهاي جمع آوري شده را نيز به ايران انتقال داد و در منزل شخصي‌اش نگهداري مي‌کرد.

ايشان بعد از مدتي برخي ديگر از کتب خطي نفيس را جمع آوري کرد، اما به علت کمبود فضا در منزل، تعداد ۲۷۸ نسخه خطي را که بيشتر به زبان فارسى بودند، به کتابخانه دانشکده معقول و منقول دانشگاه تهران اهدا کرد و برخي ديگر را به کتابخانه‌هاى آستان قدس رضوى، آستانه حضرت فاطمه معصومه (س)، آستانه حضرت شاه‌چراغ، آستانه حضرت عبدالعظيم و مدرسه فيضيه قم هديه کرد.

کتابخانه عمومى آيت‌الله العظمى مرعشى نجفى (ره) در دوازدهم شهريور ١٣۵٣ در زمينى به مساحت هزار مترمربع، روبه‌روى مدرسه مرعشيه در خيابان ارم با بيش از شانزده هزار جلد کتاب خطى افتتاح شد و بعد‌ها به دليل استقبال گسترده حوزويان و دانشگاهيان به دستور امام خميني (ره) زمين اين کتابخانه به دو هزار و ۴۰۰ متر افزايش يافت.

تالارهايي که در اين کتابخانه مورد استفاده حوزويان، دانشگاهيان و عموم قرار مي‌گيرد شامل تالار بزرگ ابن‌سينا، تالار ويژه کتب حوزوى، تالار خواجه نصيرالدين طوسى و تالار شيخ مفيد است.

بخش‌هاي مختلف کتابخانه بزرگ آيت الله مرعشي نجفي

گنجينه نسخه هاى عکسى، گنجينه ميکروفيلم و ميکروفيش، گنجينه اسناد مکتوب، نمايشگاه دائمى نمونه هايى از نسخه هاى نفيس خطى کتابخانه، گنجينه آثارعلمى مکتوب و غير مکتوب بنيانگذارکتابخانه، گنجينه نسخه هاى چاپى بسيارکهن، گنجينه نسخه هاى چاپ سنگى نادرو کمياب، گنجينه هاى مرکزى کتابهاى چاپى فارسى، عربى، ترکى، اردو و غيرلاتين، گنجينه روزنامه‌ها و مجلات ادوارى، گنجينه کتابهاى مرجع و قفسه باز، گنجينه فهارس نسخه هاى خطى اسلامى کتابخانه هاى جهان، گنجينه کتابهاى چاپى و مجلات و روزنامه هاى لاتين، آرشيو کتب ممنوعه، گنجينه اطلس‌ها و نقشه هاى جغرافيايى، گنجينه کتابهاى چاپى مکرر، تالار بزرگ شيخ طوسى، بخش ويژه پژوهشگران نسخه هاى خطى و اسناد مکتوب، مرکز قم شناسى، بخش تبارشناسى، بخش فهرست نگارى نسخه هاى خطى کتابخانه، بخش بررسى و تنظيم و انتشار آثار علمى مؤسس کتابخانه و بخش تصحيح و تحقيق و پژوهش نسخه هاى خطى اسلامى از جمله ديگر بخش‌هاي اين کتابخانه بزرگ است.

اين کتابخانه از بخش‌هاي تخصصي در زمينه مرمت و بازسازي کتب خطي برخوردار است که مرکز قرنطينه و آفت‌زدايى کتاب‌ها و اسناد و مرکز صحافى و جلدسازى کتابهاى چاپى و نيزمرکز مرمّت و بازسازى کتب خطى و اسناد دست نويس از جمله آن‌ها است که پرداختن به اين بخش‌ها مجالي ديگر مي‌خواهد.

آيت الله مرعشي نجفي بزرگ‌ترين فرهنگبان ميراث اسلامى

در انتهاي بازديد وقتي به راهروي کتابخانه اين مرجع بزرگ قدم مي‌گذاريم و از پشت يک ويترين شيشه‌اي سجاده، عصا، عمامه، پيراهن سفيد، نعلين زرد رنگ و عکس بزرگي که در حال کنگ زدن اين بناي عظيم است را مشاهده مي‌کنيم، اوج سادگي و فروتني اين مرد بزرگ، آدمي را متحير مي‌کند.

دست خطي از مرحوم آيت الله مرعشي نجفي در اين کتابخانه وجود دارد که نشان مي‌دهد کل دارايي ايشان در زمان آغاز احداث اين کتابخانه تنها ۳۵۰ ريال و مقروضات وي بالغ بر ۱۵ ميليون ريال بوده است.

کتابخانه بزرگ آيت الله مرعشي نجفي به ما کمک مي‌کند تا فرهنگ و تمدن اسلامي خود را باز‌شناسي کنيم و با سابقه درخشان مسلمانان و پيشينه فرهنگي و تمدن غني اسلام بيشتر آشنا شويم.

آيت الله مرعشي نجفي وصيت کردند، مرا در کتابخانه عمومي زير پاي محققان علوم آل محمد (ص) دفن کنيد وحالا که بازديد از اين کتابخانه بزرگ به اتمام مي‌رسد در کنار مرقد اين عالم عاليقدر که در ورودي کتابخانه قرار دارد، اين جمله برايمان به اثبات مي‌رسد که آيت الله مرعشي نجفي به حق، بزرگ‌ترين فرهنگبان ميراث اسلامى بودند.


نویسنده : مهدی بخشی سورکی
منبع : خبرگزاري مهر

این خبر را با دوستان خود به اشتراک بگذارید



تگ ها