City Id =8

انتخاب استان

برنامه ریز

چقدر میخوای خرج کنی؟! (قیمت ها به تومان است) چیکار می خوای بکنی ؟ چقدر وقت داری؟!

مدرسه فيضيه؛ مکاني که در تاريخ انقلاب ماندگار شد (1395/01/15)

مدرسه فيضيه بناي زيبا که قدمت ديرينه‌اي دارد، محل توليد علم و نيايش است و هم‌نشيني فضاهاي نيايشي و فضاهاي توليد علم در آن به خوبي ديده مي‌شود.
مدرسه فيضيه؛ مکاني که در تاريخ انقلاب ماندگار شد

به گزارش بزنيم بيرون ، دومين روز از بهار ۵۲ سال پيش، وقتي مردمي که داغدار شهادت صادق آل محمد(ع) بودند، در مدرسه فيضيه جمع شدند تا بر اين داغ بگريند، همان زمان مردم عزادار متوجه شدند صلوات‌هاي مکرري که سخنان خطيب مدرسه فيضيه را قطع مي‌کرد، بي دليل نيست.

شروع حمله با سوت سرهنگ مولوي رئيس ساواک تهران آغاز شد. به دنبال آن چندين کماندو و مأمور با سلاح گرم و سرد به جان مردم بي پناه افتادند. چندين نفر توسط چاقو و پنجه بکس و زنجير، زخمي و با جراحت‌هاي عميق روانه بيمارستان و عده زيادي در بيوت علما پناهنده شده درحالي که تعداد زيادي نيز دستگير و بازداشت شدند. در يک چشم به هم زدن مدرسه و ميدان آستانه، به ميدان جنگ تبديل شد و شهر قم به صورت يک شهر جنگ زده درآمد. جنگي که نام مدرسه فيضيه را براي هميشه در تاريخ ثبت کرد.

همه کساني که خيابان امام خميني(ره) را به شوق ديدن گنبد طلايي کريمه اهل بيت(ع) مي‌پيمايند، در کنار حرمي که غرق در نور و صفا است، بناي زيبايي با ويژگي‌هايي مختلط از معماري دوران صفويه و قاجار مي‌بينند که طلاب علوم ديني در آن رفت و آمد مي‌کنند.

شايد همه ندانند اين بناي زيبا چه قدمت و ديرينه‌اي دارد اما کاشي‌هاي فيروزه‌اي با نقش‌هايي که تداعي کننده بهشت است، نگاه تشنه جويندگان زيبايي را مي‌ربايد.

وجه تسميه اين مدرسه به نام فيضيه به فيض کاشاني برمي‌گردد که مدتي در شهر قم اقامت و در اين مدرسه تدريس مي‌کرد

آنطور که در برخي منابع تاريخي آمده قدمت اين مدرسه به قرن ششم هجري مي‌رسد و در ابتدا به دليل واقع شدن در ميدان آستانه به مدرسه آستانه معروف بود. بعدها در زمان صفوي تجديد بنا شده و در نيمه نخست قرن سيزدهم بناي مدرسه فيضيه جايگزين مدرسه آستانه شد.

مدرسه فيضيه گرچه به قرون گذشته باز مي‌گردد اما رونق تازه احياي آن مرهون عزيمت آيت‌الله شيخ عبدالکريم حائري(ره) از اراک به قم است

بناي فعلي مدرسه، مربوط به دوره فتحعلي شاه است که در سال‌هاي ۱۲۱۳ و ۱۲۱۴ هجري بنياد شده که به جاي بناي سابق نشسته است.

وجه تسميه اين مدرسه به نام فيضيه هم به فيض کاشاني برمي‌گردد که مدتي در شهر قم اقامت و در اين مدرسه تدريس مي‌کرد و محل تدريس يا محل اقامت دائمي او بوده است. شايد محبوبيت فيض کاشاني ميان مردم موجب شد محل درس او به اين نام خوانده شود و  شايد هم درخواست علماي دوران قاجار در زمان احداث مدرسه موجب اين نام‌گذاري شده است.  

بنا و کارکرد مدرسه فيضيه گرچه به قرون گذشته باز مي‌گردد اما رونق تازه احياي آن مرهون عزيمت آيت‌الله شيخ عبدالکريم حائري(ره) از اراک به قم است.

امام خميني(ره) پس از ورود به قم در سال ۱۳۰۱ هجري شمسي در يکي از حجره‌هاي مدرسه فيضيه سکونت داشت، اين حجره که شماره ۲۳ را بر پيشاني خود دارد تا سال ۱۳۲۵ هجري شمسي محل زندگي و کانون فعاليت‌هاي علمي و اجتماعي ايشان بود.

حجره ساده ايشان در گوشه‌اي از اين مدرسه پرخاطره امروز ميراث معنوي ملت ايران محسوب مي‌شود. حجره‌اي با يک درب چوبي ساده و مقرنس‌هايي در دهليز که جلوه خاصي به اين مکان تاريخي داده است.

اولين فعاليت اجتماعي امام خميني(ره) در فيضيه برگزاري درس اخلاق براي مردم و طلاب در سال ۱۳۱۵ شمسي و نقد حکومت رضا خاني بود. پس از شهريور سال ۱۳۲۰ و فرار رضا شاه از ايران، فيضيه شاهد فعاليت‌هاي جدي و گسترده‌تر امام (ره) عليه رژيم پهلوي بود.

يورش مأموران شهرباني و ژاندارمري قم در آن تاريخ به مدرسه فيضيه در پي اعتراض امام راحل به طرح آمريکايي شاه با عنوان انقلاب سفيد بود.

در فروردين ۱۳۴۲ نيز فيضيه يک بار ديگر هدف حمله نظامي قرار گرفت، سخنراني‌هاي امام راحل عليه قانون انجمن‌هاي ايالتي و ولايتي و گسترش اعتراضات مردمي، فيضيه را به مرکز انقلاب اسلامي تبديل کرده بود.

گذشته از تمام خاطراتي که اين مدرسه را از هر بناي تاريخي مجزا مي‌کند، فيضيه امروز داراي چهار ايوان است و در دو طبقه با ۴۰ حجره تحتاني متعلق به عصر قاجار و ۴۰ حجره فوقاني متعلق به قرن چهاردهم هجري قمري است كه با هدايت حضرت آيت الله حائري يزدي (ره) بر فراز حجره هاي پيشين در گرداگرد حياط مركزي بنا شد.

نقش‌هاي سرخ و سفيد در زمينه لاجوردي و کاشي‌هاي هشت رنگ با نقوش اسلامي از ويژگي‌هاي اين سردر باشکوه است

سر در ورودي اين بناي تاريخي داراي طاق جناقي شکل است که تزئينات آويخته مقرنسي شکل با آجر و موزاييک آن را دلنواز تر کرده‌اند. اين سردر کتيبه‌اي شمسه‌اي و سفيد رنگ را در خود جاي داده است.

نقش‌هاي سرخ و سفيد در زمينه لاجوردي و کاشي‌هاي هشت رنگ با نقوش اسلامي از ويژگي‌هاي اين سردر باشکوه است. تزئينات ساده کاربندي سردر را به هشتي متصل مي‌کند. هشتي هم در بدنه خود نقاشي‌هاي زيبا روي گچ و کتيبه‌هاي خط ثلث را جاي داده است.

صحن اصلي به مساحت ۵ هزار متر مربع، داراي چهار ايوان و حجره‌هايي است که محل استراحت طلاب محسوب مي‌شود. حجره‌هاي طبقه دوم که جديد‌تر هستند در رواقي با قوس‌هاي گوناگون در سمت شمالي – جنوبي صحن جاي گرفته‌اند.

حجره‌هاي طبقه اول با قوسي جناقي شکل و ورودي‌هاي مجزا شناخته مي‌شوند که ايوان‌چه‌هايي مستطيلي شکل با تزئينات مقرنس و کاشي‌کاري در پيشاني خود دارند.  

ايوان شرقي که با طاق جناقي شکل گرفته و تزئينات مقرنس و نقاشي روي گچ زيبايش کرده‌اند، با توجه به استفاده از رنگ زرد در اشکال گياهي، تداعي کننده هنرهاي دوره قاجار است. ايوان شمالي هم وضعيتي مشابه دارد.

ايوان جنوبي با قوس جناقي شکل مشابه ايوان‌هاي ديگر اما پرکارتر و زيباتر است با اين حال کاشي‌کاري‌هاي با ارزشش امروز در وضعيت خوبي نيست. گلداني‌ها و مرغ‌هاي بهشتي ايوان جنوبي امروز گويا کمتر نشان از بهشت دارند.

لزوم توجه بيشتر به حفظ و مقام سازي مدرسه فيضيه

قديمي‌ترين بخش مدرسه، همين ايوان جنوبي آن است با تاريخ ۹۲۹ هجري قمري، که طرف قبله و متصل به حرم مطهر است و سر در صحن عتيق حضرت فاطمه معصومه (س) از طرف فيضيه محسوب مي‌شود. ساعت بالاي اين ايوان با برجک کلاه فرنگي تقريباً براي تمام زائران و مجاوران آشنا است.

اين مدرسه هنوز محل توليد علم و نيايش است و هم‌نشيني فضاهاي نيايشي و فضاهاي توليد علم در آن به خوبي ديده مي‌شود.

عمار کاووسي، معاون اداره‌کل ميراث فرهنگي استان قم در گفتگو با مهر، با اشاره به اينکه آخرين مرمت در اين بنا مربوط به سال ۱۳۶۱ است، مي‌گويد: اين مدرسه هنوز محل توليد علم و نيايش است و هم‌نشيني فضاهاي نيايشي و فضاهاي توليد علم در آن به خوبي ديده مي‌شود.

ا اين حال کاووسي از لزوم توجه بيشتر به حفظ و مقام سازي مدرسه فيضيه مي‌گويد. طبق گفته‌هاي وي زير صحن اصلي مدرسه فيضيه براي ساخت يک حسينيه خالي شده است.

او اعتقاد دارد اگر مقاوم‌سازي‌هاي لازم صورت بگيرد اين مسئله مي‌تواند بي ضرر باشد اما استفاده کنندگان از اين مدرسه بايد در نظر داشته باشند با يک ميراث ملي و مذهبي سر و کار دارند. ميراثي که قرار است براي نسل‌هاي آينده هم نشانه دلبستگي مردم قم به معارف اهل بيت(ع) و تحصيل دانش باشد.


منبع : خبرگزاري مهر

این خبر را با دوستان خود به اشتراک بگذارید



تگ ها