City Id =8

انتخاب استان

برنامه ریز

چقدر میخوای خرج کنی؟! (قیمت ها به تومان است) چیکار می خوای بکنی ؟ چقدر وقت داری؟!

حرم مطهر رضوي، نگين ارزش‌هاي معنوي ايران و جهان اسلام (1395/01/15)

مشهد به عنوان نگين ارزش‌هاي معنوي ايران به دليل وجود بارگاه ملکوتي ثامن‌الحجج(ع) به عنوان قلب تپنده‌ اين کلان‌شهر مهم‌ترين بناي تاريخي و مذهبي سالانه پذيراي ۲۵ ميليون زائر است.
حرم مطهر رضوي، نگين ارزش‌هاي معنوي ايران و جهان اسلام

به گزارش بزنيم بيرون ، حرم مطهر رضوي مجموعه‌ اي فرهنگي و تاريخي است که پس از بيت‌الله الحرام و حرم مطهر پيامبر اکرم(ص) در مدينه به عنوان يکي از مهم‌ترين بناهاي مذهبي مسلمانان از آن ياد مي شود.

بارگاه ملکوتي حضرت ثامن الحجج (ع) از ديرباز براي هنرمندان و معماران بستري عظيم و الهام‌بخش بوده است بستري که ارادت و عشق را در نمادها، سازه‌ها و نماها به چشم هر عاشق ارادتمندي هديه مي‌کند.

هر زائر و بيننده‌اي که پا به حرم آسماني امام رضا(ع) مي‌گذارد، هنر معماري اسلامي- ايراني در پيکر سازه‌هاي حرم رضوي او را مسحور خويش مي‌کند.

حرم مطهر امام رضا(ع) مجموعه‌اي تقريباً مدور، که گنبد درخشان و طلايي برفراز آن قرار دارد، تقريباً در مرکز بناهاي آستان مقدس و قبر امام هشتم(ع) در نقطه مياني آن واقع شده و نخستين بنايي که گرداگرد مرقد مطهر امام رضا(ع) ساخته شد، به دوره‌ي سامانيان و حکومت آن‌ها در خراسان مي‌رسد.

در سده ششم هجري شمسي نخستين گنبد حرم امام رضا(ع) از جنس کاشي بر فراز قبه موجود به فرمان سلطان سنجر سلجوقي ساخته شد.

سنگ بناي توسعه‌ي فضاهاي حرم امام رضا(ع) پس از انقلاب اسلامي نهاده شد. ۶۰ هزار و ۵۰۰ متر مربع از فضاهاي سقف‌دار و ۱۸۶ هزار مترمربع فضاي روباز پس از انقلاب اسلامي ساخته شده است به طوري‌که که فضاي دو نيم هکتاري کل حر م مطهر رضوي در اين مدت به ۶۲ هکتار کنوني افزايش يافته است.

در حال حاضر حرم رضوي داراي ۷۰ هزار متر مربع فضاي سقف‌دار زيارتي و ۱۹۹ هزار و ۸۰۰ مترمربع فضاي سرباز است.

حرم مطهر امام رضا(ع) داراي پنج صحن از جمله عتيق(انقلاب)؛جديد(آزادي)؛ امام خميني، جمهوري اسلامي و قدس است که هر يک از صحن‌ها شاهکارهايي از معماران مختلف ايراني را به نمايش مي‌گذارند.

رواق ها، صحن‌ها،مناره ها و ديگر سازه‌هايي که در حرم مطهر رضوي در سال‌هاي گذشته بنا شده‌اند جلوه‌گاهي بي‌نظير از زيباترين و گيراترين بناها و سازه‌هاي معناگرا را از هنر ايراني- اسلامي به وجود آورده‌اند.

ضريح‌هاي حرم

مي‌توان گفت ضريح اول، ضريحي چوبي بوده با تسمهطلا و نقره. اين ضريح در زمان شاه طهماسب صفوي يعني سال ۹۵۷ هجري قمري ساخته شده و بر روي صندوق چوبي مضجع منور نصب مي‌شود.

دومين ضريح در سال ۱۱۶۰ به دستور شاهرخ، نوه‌ي نادر ساخته و وقف مرقد مطهر شد.

اين ضريح فولادي مرصع بدون سقف که معروف به «ضريح نگين‌نشان» است، پنجره‌ها و شبکه‌هاي چهار طرف آن داراي گوي و ماسوره‌هايي بود که با نگين‌هاي کوچک ياقوت و زمرد تزئين يافته و تعداد آن‌ها به بيش از دوهزار مي‌رسد.

بعدها در عصر پادشاهي فتحعلي شاه قاجار به دستور وي ضريحي فولادي و ساده به ابعاد (۳×۴) و ارتفاع ۲ متر ساخته و روي ضريح دوم (ضريح نگين‌نشان) نصب شد.

اين ضريح از پنج ضريح مرقد مطهر امام رضا(ع)، کوچک‌تر است. به همين علت با ضريح ديگري تعويض شد و اکنون در موزه‌ي تاريخ مشهد نگه‌داري مي‌شود.

ضريح چهارم به ضريح ملمع «طلا و نقره» و ضريح «شير و شکر» معروف بود. اين ضريح نيز در سال ۱۳۳۸ بر روي ضريح نگين‌نشان يا ضريح دوم نصب شد.

طراحي اين ضريح توسط مرحوم حافظيان انجام گرفت و حاج محمدتقي فروتن اصفهاني با نظارت استاد حافظيان کار اجرا و قلم‌زني آن را انجام داد.

با آماده شدن طرح استاد فرشچيان، ساخت ضريح جديد از دوازدهم بهمن سال ۱۳۷۵ تحت نظارت هنري اين استاد آغاز و از ميان چند نفر از هنرمندان قلم‌زن توفيق کار قلم‌زني ضريح مطهر، نصيب استاد خدادادزاده اصفهاني شد.

در اطراف ضريح مطهر به نشانه‌ي چهارده معصوم چهارده دهانه به شکل محراب طراحي و اجرا شده است.

دو سوره مبارکه «يس» و «هل اتي» در بالاي ضريح مطهر به صورت کتيبه دور تا دور ضريح نوشته شده است. طول کتيبه بالايي يعني سوره مبارکه «يس» داراي ۶۶/۱۷ و عرض ۱۸ سانتي‌متر و طول کتيبه «هل اتي» ۷۶/۱۶ و عرض آن ۱۴ سانتي‌متر است.

محراب‌هاي حرم

از ديگر آثار ارزشمند داخل حرم رضوي از جمله به سه محراب باشکوه مربوط به قرن‌هاي هفتم هجري مي‌توان اشاره کرد که بر روي دو محراب، ‌کتيبه‌هايي به خط کوفي و بر سومي، کتيبه‌هايي به خط کوفي و ثلث و به رنگ لاجوردي بر زمينه‌ي سفيد، مشتمل بر آيات و احاديث نوشته شده است.

هنگام ورود به صحن جامع رضوي، گنبد فيروزه‌اي رنگي چشم هر زيارت کننده‌اي را به خود خيره مي‌کند. به صحن قدس حرم مطهر که نزديک مي‌شوي، زيبايي و شکوه معماري مسجد گوهرشاد بيش‌تر نمايان مي‌شود.

مسجد گوهرشاد

مسجد گوهر شاد مسجدي کلاسيک و به سبک مساجد چهار ايواني ساخته شده است. صحن مسجد تقريباً به شکل مربع و در اطراف آن چهار ايوان بزرگ تاريخي و در فواصل ايوان‌ها هفت شبستان وسيع و شش در ورودي و خروجي است.

مسجد گوهرشاد در مشهد در جنوب آرامگاه علي بن موسي الرضا(ع) به دستور «گوهرشاد بيگم»، همسر شاهرخ ساخته شد.

به سبب ظرافت و زيبايي کاشي‌کاري و خط و اسلوب معماري مسجد گوهرشاد، اين مسجد از شاهکارهاي معماري ايراني در دوره تيموري و به دليل موقوفات بسيار و مجاورت با آرامگاه حضرت از مهم‌ترين و شلوغ‌ترين مسجدهاي ايران به شمار مي‌رود؛ به طوري که برخي آن را پُربازديد کننده‌ترين مسجد در ايران مي‌دانند.

مسجد جامع گوهرشاد نمونه‌ي کامل و برجسته‌ي هنر ايراني است. همه‌ي ويژگي‌هاي معماري سنّتي در آن به کار رفته و به ويژه ايوان بزرگ مسجد يعني ايوان مقصوره به گونه‌اي زينت يافته که افزون بر ايجاد احساس آرامش و نشاط، نمازگزار و نيايش‌گر را در جهاني مرموز و ماورايي به پرواز درآورده، غرق در جذبه‌هاي عرفاني مي‌سازد.

رواق‌هايي براي آرامش دانشمندان شيعه

در حرم امام رضا(ع) مرقد ۳ نفر از علما و دانشمندان برجسته‌ي شيعه واقع شده است. آرامگاه شيخ بهايي يکي از اين مکان‌هاي تاريخي در جوار بارگاه ملکوتي حضرت رضا(ع) است.

اين آرامگاه در رواقي به همين نام واقع در ضلع شمالي صحن امام خميني(ره)قرار دارد و متعلق به شيخ بهاءالدين محمد عاملي معروف به شيخ بهايي از دانشمندان بزرگ شيعي معاصر با شاه عباس صفوي است.

بناي رواق شيخ بهايي داراي ۱۰۲ مترمربع مساحت مي‌باشد و مدفن اين عالم جليل‌الشأن در مرکز رواق قرار دارد و با سنگ نبشته‌اي مشتمل بر شرح حال شيخ بهايي مزيّن شده است.

در شمال شرقي صحن انقلاب و در قسمت تحتاني غرفه‌هاي متصل به مدرسه ميرزا جعفر سابق، آرامگاه ديگري قرار دارد و به وسيله‌ي پلکان و دري از غرفه چهارم در ضلع شمالي با صحن انقلاب مرتبط است. اين آرامگاه متعلق به شيخ المحدثين محمد بن حسن، معروف به شيخ حر عاملي از دانشمندان شيعي و صاحب کتاب مشهور «وسايل الشيعه» است که در ۱۰۳۳ قمري در يکي از روستاهاي جبل عامل به دنيا آمد و پس از طي دوران تحصيل به مشهد مهاجرت کرد و ضمن تدريس، مدتي مقام شيخ‌الاسلامي در مشهد را عهده‌دار بود. وي در ۱۱۰۴ قمري وفات يافت و در اين مکان مدفون شد. مدفن فرزند بزرگ و دانشمند او در جوار مقبره پدر قرار دارد.

آرامگاه شيخ طبرسي نيز در شمال صحن انقلاب و شرق باغ رضوان و در ضلع غربي سردرهاي ورودي طبرسي به مجموعه حرم واقع و با گنبدي کاشي‌کاري مزيّن است.

نام صاحب آرامگاه، ابوعلي فضل بن حسن طبرسي است که از علماي مشهور شيعه و صاحب «تفسير مجمع البيان و جوامع الجامع» مي‌باشد که به قولي در ۴۷۰ قمري در ايران متولد و در ۵۴۸ قمري در سبزوار وفات يافت و در قبرستان قديمي مشهد (قتلگاه) که بعداً باغ رضوان ناميده شد، مدفون گرديد. باغ رضوان در شمال غربي اماکن متبرکه واقع بود و مقبره شيخ طبرسي در سال ۱۳۷۰ش. در جريان طرح توسعه حرم به محل کنوني انتقال يافته است.

وقتي زائر حضرت رضا(ع) مي‌شوي، بدون شک چاذبه هاي تاريخي اين مکان مقدس چشم را به خود خيره مي‌کند. شکوه معماري همراه با جلال و عظمت حس خوشايندي را به هر مسلماني منتقل مي‌کند.

مدرسه پريزاد

مدرسه پريزاد نيز از ديگر اماکن تاريخي در مجموعه حرم مطهر امام رضا(ع (قرار دارد و هم‌اکنون از آن به عنوان يک يادگار تاريخي- اسلامي محافظت مي‌شود.

اين مدرسه که به پريزاد خانم، نديمه‌ي گوهرشاد منسوب است، به سال ۸۲۳ هجري قمري در نزديکي مسجد گوهرشاد در دوره‌ي تيموريان ساخته شده است.

پريزاد مدرسه‌اي کوچک و ۴ ايواني مشتمل بر غرفه‌ها و حجره‌هايي مي‌باشد و تزئينات آن عبارت است از آجرکاري سردر ايوان‌ها و کاشي‌کاري با نقوش اسليمي بر سردر غرفه‌هاي همکف مدرسه.

مدرسه نواب

زائراني که از بست خيايان شيرازي وارد حرم مطهر رضوي مي‌شوند، رهگذري چشم به ساختمان تاريخي دوخته‌اند که محل رفت و آمد طلاب و علماست.

اين بنا با نام «صالحيه نواب» که مربوط به دوران صفوي است نيز شناخته مي‌شود که به همت «ابوصالح رضوي» در دوره سلطنت شاه سليمان صفوي به سال ۱۰۸۶ قمري بنا شده است. مدرسه نواب در خيابان شيرازي مشهد قرار دارد.

بناي فوق شامل دو طبقه با ۷۵ حجره مي‌باشد که با کاشي‌هاي الوان مزيّن گرديده است.

در حرم مطهر امام رضا(ع) معماري سنّتي و تاريخي و استفاده از جديدترين و مدرن‌ترين تکنولوژي‌ها در کمال دقت در کنار يکديگر قرار گرفته و به لحاظ بصري نيز زيباترين و هنرمندانه‌ترين نماهاي ممکن با استفاده از اسماء و صفات الهي و نام مبارک ائمه اطهار(ع) ساخته شده که احساس آرامش دروني را به زائران منتقل مي‌کند


منبع : خبرگزاري مهر

این خبر را با دوستان خود به اشتراک بگذارید



تگ ها