City Id =8

انتخاب استان

برنامه ریز

چقدر میخوای خرج کنی؟! (قیمت ها به تومان است) چیکار می خوای بکنی ؟ چقدر وقت داری؟!

آشنايي با اسرار ديار «بيهق» و «سربداران» در سفر به سبزوار (1395/01/15)

شهرستان سبزوار در غرب خراسان رضوي گنجينه اي از اسرار و تاريخ کهن و افتخاراتي هم چون سربداران است که همه ساله خيل عظيمي از گردشگران را به سوي خود مي کشاند.
آشنايي با اسرار ديار «بيهق» و «سربداران» در سفر به سبزوار

به گزارش بزنيم بيرون ، شهرستان سبزوار واقع در غرب استان خراسان رضوي است و به استناد قرائن باستان شناسي، محوطه هاي کهن اين ناحيه به صورت زيستگاه هاي وسيع حداقل هزاره سوم پيش از ميلاد را دربرمي گيرد و از طرفي نشانگر ارتباط فرهنگي ساکنان آن با اقوام متمدن در ايران مرکزي، سيستان و آسياي ميانه است.

در دوره تاريخي جوين و سبزوار جزو قلمرو پارتيان بوده و وجود آتشکده آذر بر زين مهر اهميت تاريخي و مذهبي اين منطقه را در دوره ساساني نشان مي دهد.

سبزوار که در گذشته «بيهق» ناميده مي شد در دوران اسلامي شاهد حوادث و تهاجمات بي شماري بوده است،ابتدا خسرو گرد مرکز ولايت بيهق بود و از سده هاي مياني اين دوره جاي خود را به قبصه سبزوار داد.

مهمترين رويداد اين ولايت حمله غزها در دوره غزنوي و سلجوقي و پس از آن به سال ۶۱۷ ه.ق يورش سپاهيان مغول به اين ناحيه بود تا اينکه بيداد ايلخانان و دست نشاندگان آنها در اواخر سال ۷۳۶ ه.ق موجب قيام گروهي به نام سربداران گرديد.

 مسجد جامع        

مسجد جامع سبزوار با مساحتي حدود چهار هزار متر مربع مشتمل بر ايوان هاي قبله، شمالي، صحن، شبستان و رواق در حاشيه جنوبي خيابان بيهق اين شهر واقع است.

در ضلع جنوبي ايوان قبله محراب قرار دارد بر بالاي آن کتيبه اي به تاريخ ۱۲۹۲ ه.ق و بر راس اين ايوان دو مناره آجري ديده مي شود.

در دالان سمت شرقي ايوان شمالي مسجد کتيبه هايي به صورت سنگ نوشته از دوران صفويه با تاريخ هاي ۹۷۹ و ۱۱۳۶ ه.ق درباره مراعات سکنه سبزوار و دستوري از شاه طهماسب صفوي ثبت مي باشد. از عمده تزيينات مسجد جامع سبزوار کاشي هفت رنگ و کاشيکاري خشتي است.

اين بنا ويژگي هاي معماري سده هشتم هجري را نشان مي دهد.

 مسجد پامنار

اين بناي مذهبي کهن ترين مسجد شهر سبزوار است که در ضلع جنوبي خيابان بيهق اين شهر قرار دارد و شهرت اين بنا به پامنار سبب وجود مناره اي مجاور ايوان با ارتفاع بيش از ۲۰ متر است.

اين بنا به نوشته متون اين مسجد در سال ۳۱۷ ه.ق به همت امير ابوالفضل زياري تجديد بنا گرديد و در سال ۴۲۰ ه.ق نيز توسط خواجه اميرک دبير براي آن مناره اي ساخته شد.

براساس مرمت ها و بازسازي ها در قرون مختلف قدمت اين بنا از قرون اوليه اسلامي تا صفويه و معاصر تخمين زده مي شود .

 

بناي مصلي سبزوار

اين بناي آجري واقع در حاشيه جنوبي خيابان مصلي سبزوار واقع شده است و مصلي شهر در قرون گذشته بوده است که جهت برگزاري نمازهاي جمعه و اعياد مورد استفاده قرار مي گرفته است.

عناصر معماري طرفين ايوان بصورت برج هاي نيم استوانه اي نقش پشتيبان پايه هاي طرفين ايوان و جلوگيري از رانش ديوارهاي اين قسمت را داشته اند فضاي معماري چهار طاقي انتهاي ايوان داراي گنبدي بلند است که بوسيله آجرهاي خفته- راسته پوشش يافته است.

اگر چه برخي از صاحب نظران بناي مصلي را به دوره سربداريه نسبت مي دهند اما شيوه ساختماني آن قابل مقايسه با معماري دوره صفويه است .

 بقعه امام زاده يحيي

اين بنا در تقاطع خيابان اسرار و بيهق شهر سبزوار قرار دارد و مشتمل بر فضاي داخلي گنبد دار، ايوان و مناره ها و دو فضاي ارتباطي است.

گنبد بقعه با کاشي هاي زيباي فيروزه اي رنگ پوشيده شده و نماي بنا از خيابان بيهق نيز با کاشي هاي بسيار نفيس آراسته شده است.

گويا کهن ترين بخش بنا گنبد خانه آن است که با پلان مربع و به صورت چهار ايواني به سبک ويژه معماري سده هشتم و هفتم ساخته شده است. ت

اين مکان در حال حاضر بعنوان يک زيارتگاه مورد احترام و توجه بوده و مکان تاريخي گردشگري نيز به شمار مي آيد.

 

آرامگاه حاج ملاهادي سبزواري

حاج ملاهادي سبزواري در سال ۱۲۱۲ ه.ق در سبزوار پاي به عرصه حيات نهاد و از همان اوايل به فراگيري علوم ديني پرداخت و پس از عزيمت به شهرهاي مشهد و اصفهان به مشهد بازگشت و به تدريس حکمت، فقه و تفسير مشغول شد.

مدتي در کرمان متوطن گرديد و سپس به زادگاه خود بازگشت و در مدرسه فصيحيه تدريس آغاز کرد.

حاج ملا هادي سبزواري متخلص به «اسرار» در سال ۱۲۸۹ ه.ق در سن ۷۷ سالگي دار فاني را وداع گفت.

از وي آثار ارزشمندي نظير منظومه فلسفه، شرح منظومه در منطق، شرح ليالي، حاشيه بر تجريد بر جاي مانده است.

بناي آرامگاه اين فيلسوف بزرگ در ضلع جنوبي ميدان کارگر شهر سبزوار واقع است.

کاشي کاري هاي رنگارنگ بر زمينه لاجوردي و گنبد فيروزه اي رنگ به بنا جلوه و شکوه خاصي بخشيده است. بناي اوليه آرامگاه کمي پس از وفات حاج ملا هادي سبزواري توسط ميرزا يوسف مستوفي المالک ساخته شد.

 

كاروانسراي فرامرزخان

اين بنا در جبهه غربي ميدان کارگر شهر سبزوار قرار دارد. رباط کانون از نوع کاروانسراهاي چهار ايواني است که به استناد وقف نامه موجود در سال ۱۲۹۱ ه.ق توسط حاج فرامرزخان سبزواري جهت استفاده زوار حضرت رضا (ع) در کنار شاهراه خراسان ساخته شده است.

صحن رباط روباز بوده و علاوه بر چهار ايوان اصلي غرفه هايي نيز مشرف بر صحن ساخته شده است.

در انتهاي غرفه ها حجره هايي تعبيه شده که در پشت اتاق هاي شمالي، شرقي و غربي سالن هايي طويل جهت بارانداز، مال بند يا اصطبل در نظر گرفته شده است و هم اکنون قسمتي از اين مکان بعنوان موزه مردم شناسي تغيير کاربري يافته است.

 چهارطاقي ريوند

در ميان ارتفاعات شمالي روستاي ريوند واقع در ۳۰ کيلومتري شمال سبزوار بناي بر جاي مانده از يک مجموعه معماري متعلق به دوره ساساني قرار دارد.

براساس شواهد معماري و کاوش هاي باستان شناسي اين بنا آتشکده اي از دوره ساسانيان است و به احتمال يقين آذر بر زين مهر مشهور مي باشد. اين پديده معماري مشتمل بر يک چهارطاقي بوده که ورودي آن از جبهه شرقي ايجاد شده و از آن طريق با تالار پيرامون چهارطاقي مرتبط مي شود.

در چهار کنج بنا چهار گوشواره جهت استقرار گنبدي بر روي قاعده مربع ساخته شده است. اين گوشواره ها با کاخ سروستان و قصر شيرين قابل مقايسه مي باشند.

 خانه باغ اسكويي

باغ و عمارت موسوم به «اسکويي» در فاصله ۴ کيلومتري غرب شهر سبزوار و در روستاي«ابارش» واقع است.

مجموع مساحت اين مکان ده هکتار بوده و عمارت آن در ميان باغ ساخته شده است.

عمارت مزبور در دو طبقه ايجاد گرديده و مشتمل بر طبقه زير زمين مشتمل بر هشتي، حوضخانه، آب انبار، مطبخ، بادگيرخانه است.

طبقه اول از فضاهايي مانند تالار ستوندار شرقي و شمالي، تالار پذيرايي، حجره هاي نشيمن تشکيل شده است.

از جمله عناصر تزييني اين بنا مي توان به آجرکاري هاي نماي بنا، گچبري قسمت هاي سر ستون ها، حوض خانه و نقاشي بر روي گچبري هاي حوضخانه اشاره نمود. قدمت اين باغ و عمارت ميان آن متعلق به دوره قاجار و مالک آن نيز خاندان اسکويي است .

 

 

منار مسجد

اين بنا به «منار مسجد» معروف است و در ۲۰۰ متري روستاي خسرو شير در صد کيلومتري شمال غربي سبزوار واقع شده است.

آنچه از اين مسجد باقي مانده تنها بخشي از ايوان جنوبي آن است که تزيينات گچي و کتيبه هاي پخته و زيباي ديوارهايش از عظمت و اهميت آن در دوره آباداني و رونق حکايت مي کنند. سبک معماري مسجد از نوع مساجد دو ايواني است که احتمالاٌ در دوره سلجوقيان احداث شده و در دوره هاي بعدي مرمت و قسمت هايي به آن الحاق شده است .

 

 ميل خسروگرد

ميل خسروگرد از نوع ميل راهيابي است که بر سر راه خراسان بزرگ احداث شده است.

مناره خسروگرد براساس کتيبه ي آن در سال ۵۰۵ ه.ق بنيان شده و به عنوان نمادي از معماري آن عصر قابل تامل است.

تزيينات اين بناي تاريخي شامل آجرنماي تراش و قالب زده در اشکال و فرم هاي متعدد و متنوع است.

گردشگاه ها و جاذبه هاي طبيعي باغ ملي: خيابان اسدآبادي (۵/۱ هکتار) پارک امام رضا: ۶/۵ هکتار پارک شهربازي: ميدان دکتر شريعتي پارک جنگلي شمال شهر: ۷۰ هکتار پارک ارم: خيابان طالقاني (۷ هکتار) رودخانه ششتمد: شهر ششتمد رودخانه ريوند: ۳۵ کيلومتري سبزوار روستاي ريوند رودخانه دلبر: ۲۵ کيلومتري شمال غربي سبزوار طبيعت جغتاي: شهر جغتاي شمال باختري سبزوار مناظر طبيعي طبس: کوهپايه هاي روستاي طبس طبيعت روستاي بلاش آباد: شمال سبزوار طبيعت روستاي نشيب: روستاي نشيب بخش خوشاب طبيعت روستاي استاج: بخش روداب ۵۰ کيلومتري جنوب سبزوار .

                                

هنرهاي سنتي

در شهرستان سبزوار هنرهاي سنتي چه بسا به لحاظ تفنن و چه جهت رفع نيازهاي روزمره در گذشته رواج کامل داشته و محصولات هنري در بازارهاي پر رونق عرضه مي شده است اما امروزه از آن خلاقيت ها و ابداعات و ابتکارات چندان خبري نيست و در معدود کارگاه ها، گيوه دوزي، نمد مالي، مسگري، سفالگري، خراطي و سبدبافي به گونه اي محدود رواج دارد صرفاٌ براي تامين بخش بسيار ناچيزي از نياز روستاييان مي باشد و چندان هم با معيارها و مصداق هنرهاي سنتي شهرستان تناسب ندارد. در اين شهرستان ۴۵ رشته از هنرهاي سنتي فعاليت دارند.

 

صنايع دستي

رايج ترين و پر رونق ترين هنر سنتي شهرستان هنر قاليبافي است که در شهر و روستا رواج دارد اما اين هنر هم مثل ديگر هنرهاي سنتي رو به زوال است.

در حال حاضر قاليبافان سبزواري از طرح هاي مشهدي، تبريزي و کاشاني استفاده مي کنند که تعداد آن ۲۲ طرح است.

در روستاي جوين نيز طرح هاي بلوچي و کردي بيشتر توسط بانوان بافته مي شود. طرح ها و نقشه هاي قالي سبزوار مثل ديگر شهرها و روستاي خراسان شاد و اصيل و زيباست و در صورت توجه و عنايت بيشتر مي توان علاوه بر پاسداري از فرهنگ اصيل و هنرهاي سنتي، منبع اقتصادي مهمي نيز باشد .

سوغات و بازارهاي سنتي

  هنوز در گوشه و کنار سبزوار مي توان مراکز توليد صنايع دستي و مشاغل سنتي روبرو شد.

بازارهايي که همانند ساليان گذشته در آن استاد کاران به کار مشغولند از جمله اين مشاغل سنتي در شهرستان سبزوار مي توان به آهنگري، خراطي نمدمالي و نخ تابي اشاره نمود. مهمترين سوغات سبزوار کلوچه سبزواري است که در ميان مردم محلي و گردشگران طرفداران بسياري دارد .


منبع : خبرگزاري مهر

این خبر را با دوستان خود به اشتراک بگذارید



تگ ها