City Id =8

انتخاب استان

برنامه ریز

چقدر میخوای خرج کنی؟! (قیمت ها به تومان است) چیکار می خوای بکنی ؟ چقدر وقت داری؟!

«نقاره نوازي» نت عاشقي در سرود بندگي (1395/01/15)

نواختن طبل و دهل در پيش از اسلام براي آگاهي و اعلام عمومي مرسوم بوده اما نقاره نوازي درحرم مطهر رضوي نت عاشقي را براي سرودن نغمه بندگي و فرياد رسي معنا مي کند.
«نقاره نوازي» نت عاشقي در سرود بندگي

به گزارش بزنيم بيرون ، نواختن طبل و دهل در دربار سلاطين و حکام در زمان هاي پيش از اسلام براي آگاهي و اعلام عمومي مرسوم بوده است اما نقاره نوازي درحرم مطهر رضوي از اواسط قرن نهم هجري توسط ميرزا ابوالقاسم بابر نوه گوهرشاد خاتون به سال۸۶۰ هـ .ق مرسوم شد.

به گزارش خبرنگار مهر، به جز ايام سوگواري و شهادت ائمه عليهم السلام و دو ماه  محرم و صفر، در شبانه روز دو نوبت دقايقي قبل از طلوع و غروب آفتاب به وسيله نوبت چيان رسمي، طبل و نقاره با آهنگي خاص به صدا در مي آيد و با نواختن آخرين ضربات، طلوع و غروب خورشيد را اعلام مي کنند.

هم چنين در اعياد مذهبي شب و صبح عيد و ايام ولادت ائمه(ع) و لحظه تحويل سال نيز نقاره شاد ماني چندين نوبت نواخته مي شود.

اين آئين در سحرهاي ماه رمضان نيز حدود يک ساعت قبل از اذان صبح نقاره نواخته مي شود.
 

نقاره شادماني بر فراز صحن عتيق

نقاره زني رسم دير آشناي مردم مشهد، زائران و مجاوران امام هشتم (ع) است که هر روز راس ساعت مشخصي  انجام مي شود و براي آنهايي که در اطراف حرم رضوي هستند به اين معناست که بايد به حرکت خود شتاب دهند تا به موقع به صفوف فشرده نماز برسند.

نقاره زن ها به جز در هنگامه طلوع و غروب آفتاب در ايامي ديگر نيز بر طبل ها کوبيده و در شيپورهايشان مي دمند، از جمله هنگامي که دست هاي مهرباني حضرت از سر کرامت بر سر بيماري کشيده شده و درد را از تن رنجور او دور کرده و شفايش مي بخشد، نقاره‎ها براي اعلام اين شادمانى، به صدا در مي آيند تا همگان از اين خبر آگاهي يابند.

در شب و صبح ميلاد ائمه اطهار (ع) و در هنگامه برگزاري جشن‎هاى بزرگي چون عيد قربان، فطر و غدير، در زمان تحويل هر سال شمسى نيز نقاره شادماني نواخته مى‎شود.

البته اين نوا در ندر سحرهاي ماه رمضان ترتيب ديگري دارد به اين شکل که مراسم يک نوبت دو ساعت مانده به سحر انجام مي شود و بعد از اتمام مناجات مؤذنان به مدت نيم ساعت«نقاره سحر» و يک ربع قبل از غروب آفتاب«نقاره افطار» نواخته مي شود.

در گذشته انجام وظيفه نقاره چيان در روزهاي عادي، خدمت معمولي و در مواقع خاص و مناسبت ها، به ويژه جشن اعياد«نقاره خانه عيد» ناميده مي شد.

و اما نقاره خانه  که با آن کاشي هاي فيروزه اي زيبايي اش هنگامي که نواي طبل زنان و نقاره زنان از آن به گوش مي رسد، چشم زائران را مي نوازد، ساختماني که در بالاي ايوان شرقى صحن انقلاب«عتيق» قرار دارد داراي دو طبقه است.

در طبقه زيرين اين ساختمان طبل‎ها و شيپورها را مي گذارند و طبقه دوم نيز محل استقرار نوازندگاني است که براي رسيدن به فراز اين مکان بايد هر روز ۱۰۶ پله را پشت سر بگذارند.

ابزار نقاره نوازي مظهر هنر و فرهنگ اسلامي

ابزار و وسايل نقاره خانه که مظهر هنر و فرهنگ مسلمان ايراني هستندشامل چهار نوع طبل و کرنا و لوازم متعلق به آنها است.

 در واقع نقاره نوعي طبل است که آت نواختن آن دو عدد چوب ساده به طول تقريبي ۱۲۰ سانتي متر و از جنس مس يا برنج است که با دو دست نواخته مي شود.

نقاره از دو کاسه بزرگ و کوچک مسي و چدني ساخته شده است و رويه آن از پوست ضخيم و دباغي شده گاو تهيه مي شود.

يکي از طبل ها طبل سرچشني است، اين تغيير ريتم را مديريت مي‌کند و مهم‌ترين ساز اين مراسم کهن است که که به عنوان طبل اصلي و توسط سرچاشني ابتدا تا انتها مي نوازد و سه طبل ديگرگاه برگاه«گورگه»، تخم مرغي و ساده «ميانه» هستند که پشت بند آن مي زنند وتابع ريتم طبل سرچاشني هستند.

 کرناها هم سازهايي بادي به طول تقريبا يک متر و نيم که تنها دو سوراخ دارند؛ جايي که از آن مي‌دمند و جايي که صدا از آن خارج مي‌شود، اين سازها را از مس يا برنج  ساخته و پس از آن آب کُرم داده‏اند.

نواي نقاره خانه در ذکر غريب الغربا

تاريخ نقاره نوازي در آستان مقدس امام رضا(ع) را اواسط قرن نهم ذکر مي کنند، در اين باره در کتاب تاريخ آستان قدس آمده است که نقاره‎زنان يازده نفر هستند که به نوبت انجام وظيفه مي‎کنند و به آنها «عمله‎شکوه» مي‎گويند، اين افراد نقاره را به وسيله«طبل» و «کرنا» مي نوازند.

طبق آنچه در کتاب تاريخ آستان قدس آمده، کرناها ذکر مي گويند و حتي حرکات افراد و کرناها هم براي خودش معنا و مفهوم بلندي دارد و همين باعث مي شود که هر بار صداي نقاره زن ها بلند مي شود قلب زائران با نواي «رضا جان» کرناها به تپش بيفتد، طبل‎ها البته ذکري ندارند و فقط به عنوان همنواز از شروع تا خاتمه با کرناها نواخته مي‎شوند.

در هنگامه غروب و طلوع و مناسبت هاي مذهبي کرنانوازان به رديف بر ايوان نقاره خانه مي ايستند و طبال‌ها جلوي آنها مي نشينند و ترکه‌ به دست، راس ساعت ترکه‌هايشان را بر طبل‌ها فرود آورده و همگام با کرنانوازن مي نوازند.

ذکري که در طي نقاره زني توسط سرنوازان و پس نوازان در جلال و شکوه ضامن آهو نواخته مي شود مفهمومي به اين مضمون دارد:

 در دور اول: «سرنواز» که سر دسته کرنانوازها است، کرنا را به عنوان سلام به سمت گنبد مطهر رضوي مي‎گيرد و مي‎دمد: «سلطان دنيا و عقبي علي بن موسي الرضا» و پس نوازان که چهار نفر هستند با هم، پاسخ مي دهند: «امام رضا»

سرنواز دوباره با سر کرنا به طرف گنبد حضرت اشاره مي‎کند و چنين مي‎نوازد:«امام رضا» و پس نوازان جواب مي‎دهند:«غريب»

در دور دوم: کرناي سرنواز ذکر مي‎کند:«مولي مولي مولي علي بن موسي الرضا» و پس نوازان جواب مي‎دهند:«رضا جان»

سرنواز، سر کرنا را به طرف گنبد مي‎گيرد و ذکر مي‎کند: «يا امام غريب، يا امام رضا»

دور سوم: کرناي سرنواز ذکر مي‎کند: «دوران دوران امام رضاست»، در اين موقع طبال‎ها به عنوان شادي طبل‎هاي خود را به صدا در مي‎آورند و دوباره سرنواز ذکر مي‎کند: «دوران دوران امام رضا، دادرس بيچارگان» و پس نوازان پاسخ مي‎دهند: «اي دادرس درماندگان».

موقعي که پس نوازان مي‎خواهند کرناي خود را بر زمين بگذارند، سرنواز مي‎گويد:«فرياد رس» و سپس همه با هم بر محمد(ص) و آل او صلوات مي‌فرستند و همه چيز به او ختم مي شود، به عطر سيب زيارت که در فضا مي پيچد، به بوي باران و دلتنگي، به دستهاي پر از خواهش و به  قلب هايي که در بارگاه او آکنده از اميد مي تپند.


منبع : خبرگزاري مهر

این خبر را با دوستان خود به اشتراک بگذارید



تگ ها