City Id =8

انتخاب استان

برنامه ریز

چقدر میخوای خرج کنی؟! (قیمت ها به تومان است) چیکار می خوای بکنی ؟ چقدر وقت داری؟!

لرستان سرزمين حماسه ،طبيعت وميراث کهن (1395/02/08)

درکنارجاذبه هاي طبيعي واين همه آثارتاريخي ؛ازنقطه نظرمردمشناسي لرستان نيزيک استان مجذوب کننده است زيرا فرهنگ وسنن ورسومات وهنرهزاران ساله وزيباي قوم لروشيوه هاي زندگي قبايل کوچنشين وگله پروراين سرزمين جاذبه اين ديارباستاني را براي شيفتگان تمدن وفرهنگ ايران زمين بيشتر کرده است.
لرستان سرزمين حماسه ،طبيعت وميراث کهن
ديواره هاي سنگي زاگرس درغرب فلات ايران ازارکان مهم شکل گيري مدنيت باستاني وتجلي تمدن ايراني محسوب مي شود که وجود آثارمتعدداز تمدنهاي مادي، پارسي ،پارتي وساساني وديگراقوام وقبايل کوهستاني چون کاسي ها، لولوبي ها ،مانايي ها وعيلامي ها  سندزنده نقش بنيادي وکليدي اين منطقه در تبلور اين تمدن است.
 
 
اين سامانه گسترده کوهستاني وجلگه هاي وسيع کرانه آن مانند خوزستان وبين النهرين نقشي اساسي ومهم در ظهور امپراتوري ايران باستان ازجمله امپراتوري شکوهمند هخامنشي ايفا کرده وبه تعبيري کوهستانهاي زاگرس خواستگاه اصلي ظهور امپراتوري شکوهمند ايراني در ازمنه باستان بوده است.
 
ازهمه مهمترچهارپايتخت مهم سلطنتي تخت جمشيد، شوش، هگمتانه وبابل يا بعدها تيسفون در اين حوزه جغرافياي مهم قراردارند که امروز قلمرو اين چهارپايتخت مسکن قوم باستاني لروقبايل وابسته به آن مي باشد؛بدين معنا که استانهاي لرنشين حوزه جغرافيايي کهني را تشکيل مي دهندکه درگذشته اقوام وقبايل آريايي وخصوصاپارسي در آن به سرمي برده اند وبي جهت نيست که يوزف ويسهوفرمحقق وايرانشناس آلماني در اثرخود" ايران باستان" اشرافيت پارسي عصرباستان را متعلق به ايران جنوب غربي يا  اين منطقه يعني زاگرس جنوب غربي يا به بياني ديگرزاگرس لرنشين خوانده است.
 
شک نبايد داشت شرايط طبيعي وتنوع اقليمي وآب وهوايي زاگرس لرنشين نقش کليدي در شکل گيري اين مدنيت وظهور اين امپراتوري  بوسيله اقوام وقبايل دامداروسرکش کوهستان داشته است.
 
ژرف دره هاي پر آب ،رودخانه هاي پرتلاطم وخروشان، خوشه قلل مرتفع وجنگل پوش از درختان بلوط،تنگه هاي تو درتوبادامنه هاي سرسبز،مراتع وچراگاه هاي برکت بخش براي قبايل گله پرورايجاب مي کرده است که برحسب يک جبرطبيعي اين اقوام کوهستان به سمت شکل دادن به يک مدنيت وسپس تسلط بر کل گستره فلات وايجاد يک امپراتوري مقتدرحرکت کنند.
 
با اين زاويه ديد شواهد واين همه آثارتاريخي به جاي مانده از آن دوران نشان مي دهد که استان لرستان از اين حيث جايگاه معتبري ازجمله به خاطر نقش ارتباطي خود دراين سامانه کوهستاني داشته است.
 
وجود آثارباستاني متعدداز پيشاتاريخ وحيات آغازين انسان وهمينطورپساتاريخ ومدنيت باستاني ايراني همچون گنجينه ها ومکشوفات باستاني مثل کشفيات مفرغي عصربرنز،ويرانه ها وآثار تاريخي از قلعه ها وپلها ومعابد...وهمه اينها نيز دربستر طبيعتي خوش منظره ومملوازآثارطبيعي چشمگيرحکايت ازاين والايي وارزش زندگي در اين سرزمين گيرا وپرجاذبه دارد.
 
درکنارجاذبه هاي طبيعي واين همه آثارتاريخي ؛ازنقطه نظرمردمشناسي لرستان نيزيک استان مجذوب کننده است زيرا فرهنگ وسنن ورسومات وهنرهزاران ساله وزيباي قوم لروشيوه هاي زندگي قبايل کوچنشين وگله پروراين سرزمين جاذبه اين ديارباستاني را براي شيفتگان تمدن وفرهنگ ايران زمين بيشتر کرده است.
 
البته لرستان امروزرابيشتربه عنوان مسکن قوم کاسي و مفرغهاي آن مي شناسند وليکن آثارمتعدد از همه اقوام کهن زاگرس وحتي ادواراسلامي وشکل گيري حکومت هاي محلي قدرتمندي چون اتابکان وواليان لرستان گواه اهميت هميشگي اين حوزه  جغرافيايي – تاريخي در امر تحولات ايران است .
 
به هر روي سخن گفتن از استانهايي با تنوع اقليمي زياد وصاحب ميراث تمدني کهن چون لرستان درنگاشته ايي طويل مي گنجدامااز طرف خبرگزاري برناي لرستان درمنظري عمومي  به معرفي برخي ازجاذبه هاي گردشگري ،آثار تاريخي ،مناظرگيراي اين استان کهن وخوش منظره مي پردازيم :
 
 
لرستان سرزمين پلهاي باستاني
 
به خاطرقرار داشتن موقعيت جغرافيايي اين استان دربين دو پايتخت مهم سلطنتي يعني شوش وهگمتانه ونزديکي با مناطقي از قوم لرکه در قرابت با مرزهاي پايتخت ديگر يعني بابل يا تيسفون مي باشند؛لرستان با طبيعت پرچشم اندازش ايفاگرنقش ارتباطي قدرتمندي درادوارباستان واوج اقتداروشکوه امپراتوري باستاني ايران بوده است.
 
وجود پلهاي باستاني شکوهمندازادوارباستان برروي تنگه ها ورودخانه هاي خروشان اين سرزمين دليل اين مدعاست آنچنان که بسياري به درستي لرستان را سرزمين پلهاي باستاني خوانده اند.
 
اين موقعيت استان لرستان را به گذرگاهي مهم براي شاهان مقتدرپارسي واشرافيت ايران جنوب غربي تبديل کرده بود تا حدي که مي توان گفت تاجداران وشاهنشاهان مقتدرپارسي درطي طريق بين شوش به هگمتانه وازکوهستانهاي جنوب غربي به سمت بابل يا تيسفون مدام درطي گذرازاين استان بوده ونجيب زادگان ايرانشهردرهواي آن نفس مي کشيده اند.
 
پلهاي باستاني برروي رودخانه هاي پرجوش وخروش ازجمله کشکان وسيمره وديگر نقاط لرستان هنوز ازاين اصالت ونقش مهم ارتباطي اين سرزمين درتمدن ايران باستان سخن مي گويند ؛آنچنانکه يکي از شهرهاي لرستان به نام پلدختر به خاطرقرارداشتن پلي عظيم واستراتژيک برروي تنگه ايي موسوم به "آب تاف" درشمال اين شهرهنوزنامواژه "پل" را برخود يدک مي کشد.
 
ظاهرا برخي از پلهاي لرستان در طي قرون اسلامي نيزهمچنان اهميت خودرا حفظ کرده بودند وحکامي که پس از اسلام برلرستان واصولاً مناطق غربي ايران فرمان مي رانده اند دست به مرمت آنان مي زده اند.
 
 
 
ازديگرپلهاي لرستان مي توان به پل شاپوري يا شکسته،پل گاوميشان، پل زال، پل کلهرمعمولان،پل کاسيان،پل سياه پله  اشاره کرد.
 
لرستان سرزمين غارهاي رازآلود
 
پيشاتاريخ وحيات انساني درعصرآغازين سکونت بشريت در لرستان وغارهاي رازآلود آن جايگاه مهمي درجهان باستانشناختي دارد.
 
مطالعات باستانشناسان مهمي چون رومان گيرشمن وفرانک هول وديگر دانشمندان عرصه باستانشناسي  بر اين جايگاه مهم صحه مي گذارد.
 
بنابه نظر دانشمندان نخستين سکونتگاه هاي لرستان به دوران "زارزي" در 900 سال پيش از ميلاد متعلق بوده ونخستين دهکده نيمه مسکوني در دره هليلان کوهدشت در6500 پيش ازميلادساخته شده است.
 
از غارهاي مهمي که در لرستان نخستين بارقه هاي حيات انساني درآن برجهيدن گرفته است وميراث دست انسانهاي نخستي را برديوارها واعماق رازناک خود  نقش کرده است مي توان به ميرملاس16000سال،هوميان100هزارسال،پاسنگر11هزارسال،يافته38هزارسال،گرازجنه 11هزارسال وغارهايي مانند دوشه در معمولان ... نام برد.
 
ازديگرغارهايي که درکنارحضور انسان نخستي داراي گنجينه هاي مکشوف از عصردرخشندگي امپراتوري ايران بوده است مي توان به غارهاي مهمي چون غارکلمان کره وغارکوگان در شهرستان پلدختر اشاره کرد.
 
غارکلمان کره:
غارکلمان کره که از آن به عنوان ششمين گنجينه جهان نيزياد مي شوددر 15 کيلومتري شمال غرب شهر پلدخترقرار دارد.
 
اين غارباستاني که وجه تسميه آن از دو کلمه کلمان به معناي ماواي کل يا مسکن کل (بزکوهي) و کربه معناي درخت انجبرگرفته شده است در کوهستانهاي گرمسيري پلدختر وقلب مهله کوه قراردارد که علاوه برارزش طبيعي ومنحصربه فرد آن داراي جايگاه شکوهمندي ازنقطه نظر باستانشناسي نيز مي باشد.
 
اين غارباستاني در سال 1368 توسط شکارچيان بومي کشف گرديدوآثار وکشفيات فراواني از آن ومتعلق به تمدنهاي گوناگون همچون نوعيلامي وهخامنشي واقوام ديگر کوهستان همچون سمتي ها به دست آمد.
 
با توجه به موقعيت نزديک واتصالي کوهستانهاي جنوبي لرستان يا پلدخترامروز نسبت به جلگه خوزستان ودشت باستاني شوش به عنوان پايتخت امپراتوري هخامنشي اهميت مطالعه اين غارباستاني وپژوهش برروي کشفيات آن بيشتر مي شود. هرچند بسياري از اين آثار توسط افراد محلي وقاچاقچيان عتيقه به غارت برده شد.
 
غار کوگان:
 
غارکوگان درمنطقه چمشک واقع درميانکوه هاي ييلاقي شهرستان پلدخترقراردارد ازاين غارباستاني به عنوان يکي ازمعابد مهري يا ميتراييسم با يک معماري صخره ايي وشکوهمندياد مي کنند.
 
مطالعات ويافته هاي باستانشناسي ارزش تاريخي اين غار باستاني را به عصراشکانيان وآيين ميتراييسم وپرستش مهر مي رساند.
 
مفرغهاي لرستان
 
عصرمفرغ را درخشان ترين دوران هنر لرستان دانسته اندکه ظاهراً قبل از قدرتگيري اقوام مادي وپارسي وتشکيل دولت رسمي در ايران توسط آنان ؛ قبايل کاسي با تشکيل دولتي محلي در لرستان امروز وبخصوص مناطق شمال غربي اين استان به ظهوروانعکاس اين هنر پرداختند.
 
مفرغهاي شناخته شده ايي که از خاک لرستان کشف گرديدند اکنون در بزرگترين موزه هاي جهان قراردارند.
 
از اين مفرغ هاي شناخته شده ومختص به لرستان مي توان به سرسنجاق مفرغي ،تبرهاي دوطرفه ومزين شده به آثار انگشت وبعضي نقوش انسان وحيوان ،روکش تيردان با نقش گاو بالدارخوابيده با مناظري از شکار،حلقه هاي لگام ونشانها وبتهاي مفرغين اشاره کرد.
 
قلعه هاي لرستان
 
لرستان چون ديگرنقاط لرنشين با حماسه هاي باستاني ايلات وقبايل واقوام سرکش کوهستان درآميخته است وانگارحماسه هاي ايراني بدون قلعه هاي باستاني  قابل فهم نيست؛لذا وجود قلعه هاي مختلف ازجمله دژبزرگ شاپورخواست يا قلعه فلک افلاک خرم آبادهنوزيادآورحماسه هاي رازآميزي است که قوم وقبايل  پرجنب وجوش وعصيانگر لردرطي گذرزمان آفريده اند.
 
از ديگر قلعه هاي لرستان مي توان به قلعه نصير وقلعه بهرام در پلدختر،قلعه هاي چنگري ،گورکان ومنيژه در کوهدشت  وهمينطور قلعه رکي ، قلعه کوه زاد، قلعه زاخه، قلعه سرقلا، قلعه رزه، قلعه گم ور، قلعه سيله، قلعه چق ( جغد) قلعه چشمک ، قلعه قلاجق، قلعه دژ شينه نام برد.
 
قلعه شاپورخواست يا فلک الافلاک
 
فلک الافلاک مهمترين قلعه لرستان ومي توان گفت نماد ميراث باستاني لرستان در رسانه ها  است .اين دژ باستاني سمبل حماسي  مردم لرستان ازعصراتابکان لرتا سرکشي قبايل لردربرابرحکومت  مرکزي وکشمکش هاي عصرپهلوي است.
 
بنا به روايت مورخين  اين دژيک قلعه استراتژيک بوده و درزمان فرمانروايي ساسانيان ساخته شده است .
 
اين قلعه داراي يک موزه است که در آن آثاري از ميراث تاريخي وفرهنگي مردم لرستان به نمايش گذاشته شده است.
 
تالابهاي لرستان
 
تالابهاي لرستان از جمله زيباترين ومهمترين جاذبه هاي اين استان محسوب مي شوند. تالابهاي يازده گانه پلدختر وتالاب بيشه دالان بروجرد وتالاب سيلاخور دروود تالابهايي هستند که به طبيعت لرستان زيبايي گيرايي داده اند واز بهترين زيستگاهاي پرندگان بومي مهاجر وهمچنين آبزيان مختلف هستند.
 
متاسفانه اين تالابها امروز در معرض خطرنابودي هستندوحتي برخي از آنها ازجمله تالاب معروف به گوري بلمک وگوري زردابه در پلدختر در طي سالهاي گذشته به وسيله عوامل انساني نابود شدند.
 
تالابهاي پلدخترکه در کوهستانهاي گرمسيري جنوب لرستان قرار دارند به خاطر هواي گرمسيري اين شهرستان هميشه  داراي بهارزودرس ودلپذيري  هستند.
 
در کل تالابهاي پلدختراز اين قرار هستند :تالاب تکانه 1و2 ، تالاب لفانه ، تالاب زردابه ، تالاب سياه، تالاب جمجمه، تالاب تاف 1و2،تالاب سوزه ،تالاب پيکه،تالاب بلمک.
 
درياچه گهر
 
درياچه گهر که همگان از آن به عنوان نگين اشترانکوه يادمي کنند ازرويايي ترين مناظر ديدني لرستان به حساب مي آيد که در شهرستان دروودواقع است .
 
درياچه گهردر ارتفاع 2350متري از سطح دريا قرار داردوداراي پوشش گياهي وحيات وحش مناسبي مي باشد.
 
اين درياچه به خاطر زيبايي وگيرايي پرجاذبه اش سالانه ميزبان 70000گردشگر است وبه موقعيت گردگشري لرستان امتياز بالايي داده است.
 
آبشارهاي لرستان
 
آبشارهاي لرستان ازديگرچشم اندازها وآثار طبيعي است که نقش لرستان را به عنوان پايتخت ژئوتوريسم ايران برجسته تر کرده است.
 
آبشاربيشه،آبشارتاف،آبشارنوژيان،آبشارآفرينه،آبشارچکان،آبشاروارک،آبشاريرکانه،آبشارآب سفيد،آبشارفصلي آب تاف پلدختر ازجمله آبشارهاي ديدني لرستان  هستند که از ارزش گردشگري بالايي برخوردارند.
 
آبشار بيشه ازمشهورترين آبشارهاي ايران است که در منطقه سپيدشت پاپي قرارداردودو آبشار آب تاف وآبشار آفرينه درپلدختربه خاطرموقعيت گرمسيري وبهارزودرس اين شهرستان در کرانه جاده خرم آباد –پلدختر وحاشيه رودخانه کشکان در مسير مستقيم مسافران نوروزي قرارداشته ودر اين مواقع از سال وايام نوروزي ازهواي دلپذيري برخوردار است.
 
 کاروانسراهاي لرستان
 
لرستان همانطور که گفته شد به خاطرموقعيت جغرافيايي خاصش داراي نقش ارتباطي با اهميتي در طي تاريخ بوده است وعلاه بر پل هاي کهن داراي کاروانسراهاي متعدد نيز مي باشد مانند کاروانسراي چمشک درمنطقه چشمک ،کاروانسراي ميشونددرمنطقه تخت چو پلدختر وکاروانسراي "چارتا" در کوه کيالوپلدختر، کاروانسراي گوشه شهنشاه در خرم آباد.
 
موزه هاي لرستان
 
از موزه هاي لرستان مي توان به موزه مردم شناسي وموزه باستانشناسي خرم آباد درقلعه فلک الاافلاک ، موزه مردم شناسي کوهدشت ، موزه مردمشناسي اليگودرز، موزه مردم شناسي نورآباد، موزه تاريخي بروجرد، موزه علوم طبيعي خرم آباد اشاره کرد.
 
اماکن مذهبي لرستان
 
از اماکن مذهبي لرستان نيز مي توان به امام زاده شاهزاده احمد در منطقه پاعلم پلدختروامام زاده شاه محمد کوهدشت اشاره کرد که در ايام نوروزي  پذيراي خيل عظيمي از زائرين بومي واستانهاي همجوار است .
 
امازاده حيات الغيب  در خرم آباد، امام زاده ابوالوفا، مقبره شاهزاده ابراهيم ، امام زاده جعفر در بروجرد،امامزاده پيرامام اليگودرزو امامزاده قاسم ازنا  ديگر مقابر مقدس لرستان هستند.
 
مسجد جامع بروجرد
 
مسجد جامع بروجرد را يکي از اماکن کهن شهر بروجرد بشمار مي آورند که در قرن سوم هجري ساخته شده است.
 
 
بنا بر باورمردم ساختمان اين مسجد برروي يک آتشکده بنا نهاده گرديده  وگنبد آن در ارتفاعي  20 متراز کف زمين قرار داردوگلدسته هاي آن نيز در سال 1209ه ق ساخته شده است.درب ورودي اين مسجد ازچوب کنده کاري شده وبه دستور شاه عباس صفوي ساخته شده است.
 
تفرجگاهاي لرستان
 
لرستان داراي تفرجگاهاي متعدد است که مي توان به سراب ونايي و تپه چغا در بروجرد، سراب کهمان در الشتر، پارک جنگلي شوراب خرم آباد ، پارک جنگلي بلوران در کوهدشت ، منطقه بادامک در پلدختر وطبيعت شول آباد اليگودرز،اشاره داشت.
 
همچنين لرستان داراي رودخانه ها کشکان ، سيمره وسزاراست که مناطق جنوبي رودخانه کشکان وسيمره در جنوب لرستان در فصل بهار وايام نوروز زيبايي دلربايي از بهاران گرمسيري اين کوهستانهارابه چشم  مسافران نوروزي نشان مي دهد .
 
سرانجام اينکه شهرهاي لرستان نيزهرکدام به سهم خود داراي مناطق جاذبه برانگيز وطبيعت وميراث تاريخي گوناگوني هستند.
 
خرم آباد ،بروجرد،کوهدشت، اليگودرز، نورآباد، الشتر، رومشگان، پلدختر،چگني ، معمولان، اشترينان،درود ، ازنا شهرهاي لرستان را تشکيل مي دهند که هرکدام در حوزه جغرافيايي خود مملو ازآثار تاريخي ، طبيعت دل انگيزوجاذبه هاي گردشگري براي بازديد مسافران نوروزي  مي باشند.

نویسنده : رضا جودکی نژاد
منبع : خبرگزاري برنا

این خبر را با دوستان خود به اشتراک بگذارید



تگ ها