City Id =8

انتخاب استان

برنامه ریز

چقدر میخوای خرج کنی؟! (قیمت ها به تومان است) چیکار می خوای بکنی ؟ چقدر وقت داری؟!

لاک پشت فراتي خوزستان در وضعيت قرمز (1395/03/04)

سوم خرداد (23 ماه مي) به عنوان 'روز جهاني لاک پشت' نامگذاري شده است تا گامي براي حفاظت و نجات از اين گونه ها برداشته شود.
لاک پشت فراتي خوزستان در وضعيت قرمز

به گزارش بزنيم بيرون ،  انتشار خبري با عنوان 'سوپ لاک پشت فراتي، غذاي چيني ها در هورالعظيم' در سال 91 براي نخستين بار همه را متوجه وضعيت ناگوار لاک پشت هاي در معرض انقراض خوزستان کرد. 

تصاوير و ويديوي تکه تکه شدن لاک پشت هاي کمياب در آشپزخانه شرکت هاي نفتي چيني در تالاب هورالعظيم، موجي از نگراني را در بين دوستداران محيط زيست برانگيخت.
يک سال پس از آن، با تاييد اين خبر توسط مسئولان محيط زيست خوزستان، شرکت ملي نفت ايران اعلام کرد: پيمانکار چيني ميادين نفتي هورالعظيم جريمه و شکار لاک پشت ها متوقف شده است. 
حالا اگر چه مسئولان مي گويند گزارش جديدي از لاک پشت هايي که سوپ چيني ها مي شوند در دست نيست اما زندگي اين لاک پشت ها همچنان تهديد مي شود.
تابستان پارسال بود که اخباري از تلف شدن تعداد زيادي از لاک پشت هاي فراتي در جريان خودسوزي و خشکي تالاب هورالعظيم گزارش شد. 
مدير کل دفتر موزه هاي تاريخ طبيعي و ذخاير ژنتيکي سازمان حفاظت محيط زيست مي گويد: پارسال در اطراف دايک مرزي در تالاب هورالعظيم فقط در يک نوبت پايش لاشه حدود 50 لاک پشت فراتي پيدا شده که براي جمعيت اين گونه بسيار خطرناک است.
اصغر مبارکي که حدود 20 سال درباره لاک پشت هاي فراتي تحقيق کرده وضعيت 'لاک پشت فراتي' در ايران و جهان را خاص و ويژه مي داند زيرا اين گونه تهديد شده و در معرض انقراض قرار دارد.
وي توضيح مي دهد: لاک پشت فراتي تنها گونه از خانواده لاک پشت هاي لاک نرم (سه انگشتي) در ايران است و در کشور نيز جمعيت اين گونه محدود به خوزستان است.
مبارکي با بيان اينکه شکل گيري و پراکنش اين گونه در دجله و فرات و تالاب هاي اطراف آن است مي افزايد: اگر چه زيستگاه اين گونه کشورهاي ايران، ترکيه، سوريه و عراق است اما عملا با وضعيت عراق و سوريه، مي توان گفت تنها جمعيت باقيمانده از اين گونه در ايران و ترکيه است.
وي اضافه مي کند: تالاب هورالعظيم و رودخانه هاي کرخه، دز، کارون، شاوور، بهمنشير و جراحي محل زندگي اين گونه است و با وجودي که در گذشته جمعيت اين گونه قبلا در تالاب شادگان خيلي خوب بوده اما اکنون بسيار وخيم است.
مبارکي تغيير و تبديل زيستگاه ها، تخريب زيستگاه ها، تخليه انواع آلودگي به ويژه فاضلاب و زباله در رودخانه ها، تکه تکه شدن زيستگاه ها در اثر سدسازي و فعاليت هاي ماهيگيري را مهمترين تهديدهاي لاک پشت فراتي عنوان مي کند.
وي با بيان اينکه رودخانه ها و تالاب هاي خوزستان وضعيت نامطلوبي دارند اظهار مي کند: اگر چه امسال وضعيت منابع آبي بهتر شده اما به طور مثال تا پارسال رودخانه جراحي کاملا خشک بود و تالاب شادگان و هورالعظيم شرايط نامطلوبي داشتند.
اين مقام مسئول مي افزايد: سدها منجر به تکه تکه شدن زيستگاه ها و باعث قطع ارتباط بالادست و پايين دست رودخانه مي شود در نتيجه جمعيت لاک پشت فراتي در برخي زيستگاه ها بسيار کم و احتمال تلف شدن افزايش مي يابد و اين مساله وضعيت اين گونه را خيلي بغرنج کرده است.
وي فعاليت شرکت هاي نفتي در هورالعظيم را از مهمترين تهديدات لاک پشت فراتي در اين تالاب مي داند و ادامه مي دهد: با جاده سازي هاي متعدد در هورالعظيم، سطح اين تالاب همانند صفحه شطرنج شده است و با اين جاده ها، هورالعظيم يکپارچگي زيستگاهي را از دست داده است به طوري که در بعضي قسمت هاي هور آب به قدري بدبو است که نمي توان تا نزديک آن رفت و حيوانات مجبور به ترک آنجا مي شود. 
مبارکي با اشاره به شکار لاک پشت فراتي توسط پيمانکاران چيني نفت، مي گويد: آخرين خبر مربوط به چند سال پيش بود و به نظر مي آيد که بعد از پيگيري اداره کل محيط زيست وضع کنترل شده است؛ البته بايد توجه داشت که شکار لاک پشت توسط بومي ها انجام شده و به چيني ها تحويل داده مي شد.
وي تاکيد مي کند: همه اين شرايط باعث مي شود که لاک پشت فراتي به گونه خاصي تبديل شود که عوامل تهديدکننده مهم و تاثيرگذار و قوي دارد.
 
*لاک پشت هاي ترسو و گرما دوست
'لاک پشت فراتي' ترسو و محتاط است و به علت مخفي کاري عملا ديدن آن بسيار دشوار است و تا کنون هيچکس لانه آن را نديده است. روزها طول مي کشد تا بتوان يک نمونه از آن را مشاهده کرد. روي آب، آفتاب مي گيرد و يا خود را در گل و خاک اطراف رودخانه فرو مي برد به همين دليل سرشماري اين گونه عملا ممکن نيست.
اين لاک پشت گرما دوست و وابسته به آب شيرين است. گردن بلند، او را براي شکار ماهي کمک مي کند و لاک نرمش او را شناور خوبي کرده است.
گونه بسيار گرما دوستي است و گردن بلندي دارد که براي شکار ماهي به آن کمک مي کند. عمده رژيم غذايي آن ماهي است اما گوشت هم مي خورد و ديده شده که به طعمه هاي شکارچيان مثل گنجشک ها حمله مي کند. در مواردي نيز تغذيه گياهي داشته است.
لاک پشت فراتي در فروردين و فصل بهار تخم گذاري مي کند اما زمان بازشدن تخم ها دقيقا مشخص نيست.
اينها را مبارکي مي گويد و مي افزايد: هر گونه از نظر اکولوژيکي و کارکردي ارزش هاي خاص خود را دارد، اين لاک پشت نيز مي تواند گونه هاي مهاجم و نامرغوب را کنترل کند و با خوردن لاشه ماهي ها، مانع آلودگي آب ها شود علاوه بر اين ارزش زيباشناختي خيلي خوبي هم دارد زيرا يک گونه تيپيک جذاب است.
مدير کل دفتر موزه هاي تاريخ طبيعي و ذخاير ژنتيکي سازمان حفاظت محيط زيست تاکيد مي کند: مهمتر از همه اينها ارزش علمي فوق العاده اين گونه به عنوان يکي از گونه هاي منحصربفرد است.
وي با بيان اينکه حفاظت اين گونه بايد به صورت غيرمستقيم انجام شود مي گويد: اين گونه را نمي توان به جايي برد و پرورش داد اما اگر آسيب هاي اين گونه را کاهش دهيم و شرايط زيست آن بهبود يابد، جمعيت آن قابليت بازسازي و افزايش را دارد.
مبارکي مي افزايد: هم اکنون فاضلاب اکثر شهرهاي خوزستان به رودخانه تخليه مي شود و زباله نيز رودها را آلوده کرده است. 
وي تصريح مي کند: هر گونه ديواره اي براي اين لاک پشت عامل تهديدکننده است و دايک مرزي در هورالعظيم نيز از اين جمله است بنابراين مسيرهاي گذر بايد براي عبور لاک پشت در آنها تعبيه شود.
 
*لاک پشت فراتي روي سفال هاي شوش
مبارکي تاکيد مي کند: لاک پشت فراتي يکي از مهمترين گونه هاي جانوري خوزستان است؛ همانگونه که گوزن زرد و آهو و پرندگان اهميت ويژه اي دارند، اين گونه نيز توجه خاصي مي طلبد که اين کار فقط وظيفه سازمان حفاظت محيط زيست نيست و کل ساختار مديريت استان بايد به آن توجه کرده و همه بايد در بهبود شرايط همکاري کنند.
وي لاک پشت فراتي را يک اثر تاريخ طبيعي توصيف مي کند و مي گويد: نقاشي هاي روي سفال هاي شوش تصوير لاک پشت فراتي ديده مي شود و ريشه تاريخي هم دارد ولي اين گونه مورد کم لطفي قرار گرفته است.
وي با تاکيد بر حفاظت از اين گونه باارزش مي گويد: برنامه حفاظت از اين گونه و الگوي اوليه آن در کنار طرح حفاظت از تالاب ها تدوين شده است اما به دليل کمبود اعتبار هنوز اجرايي نشده است. 
 
*کميته گونه هاي روبه انقراض
سوم خرداد (23 ماه مي) به عنوان 'روز جهاني لاک پشت' نامگذاري شده است. اين روز از سال 2000 براي توجه و افزايش دانش عموم جامعه درباره لاک پشتها و کمک به حفظ گونه آنهاست.
پنج گونه لاک پشت در آب هاي خليج فارس و درياي عمان زيست مي کنند که شديدا در معرض خطر انقراض هستند. 
لاک پشت فُراتي (Rafetus euphraticus) گونه اي لاک پشت نرم‌لاک از خانواده لاک پشت هاي سه‌ انگشتي است که با وجود خطر بالاي انقراض و کاهش جمعيت در فهرست گونه هاي مورد حمايت قرار ندارد. اين لاک پشت در حال حاضر در فهرست سرخ اتحاديه بين المللي حفاظت از طبيعت و منابع طبيعي (IUCN) در رده در معرض خطر انقراض است. 
معاون محيط طبيعي اداره کل حفاظت محيط زيست خوزستان مي گويد: کميته حمايت از گونه هاي در خطر انقراض و حمايت شده براي نخستين بار در استان تشکيل شده که يکي از زيرمجموعه هاي آن کميته تخصصي حفاظت از لاک پشت فراتي است.
سيدعادل مولا مي افزايد: اولين کار اين کميته تهيه بانک اطلاعاتي از مطالعاتي است که راجع به اين گونه انجام شده و برنامه ريزي براي حفاظت از آن در مراحل بعدي انجام مي شود.
وي مهمترين تهديدکننده اين گونه را کمبود منابع آبي و فعاليت هاي نفتي و سازه هاي مرتبط با آن در تالاب هورالعظيم مي داند و اظهار مي کند: تعداد زيادي از لاک پشت ها در زمان عبور از جاده هاي شرکت نفت براي رسيدن به آب، زير چرخ خودروها له مي شوند و يا با ديوارهاي سيماني برخورد مي کنند يا در سيم هاي خاردار گرفتار شده و تلف مي شوند.
 
*سرانجام لاک پشت
'لاک پشت فراتي' عليرغم ارزش و شرايط بحراني زيستي، هنوز مورد توجه مسئولان کشور قرار نگرفته است. اغلب خوزستاني ها نيز از اين گونه اطلاع درستي ندارند. در يک کلام، لاک پشت فراتي تا کنون به صورت جدي در هيچ محفلي مطرح نشده است.
آيا مي توان اميدوار بود کميته حمايت از گونه هاي در معرض انقراض، لاک پشت فراتي را نجات دهد؟

نویسنده : نادره وائلی زاده
منبع : خبرگزاري ايرنا

این خبر را با دوستان خود به اشتراک بگذارید



تگ ها