City Id =8

انتخاب استان

برنامه ریز

چقدر میخوای خرج کنی؟! (قیمت ها به تومان است) چیکار می خوای بکنی ؟ چقدر وقت داری؟!

ناگفته‌هايي از شهر کاج‌ها + تصاوير (1395/03/30)

بيرجند روي تپه ماهورهايي با خاک سفت شگل گرفته و در سال‌هايي که خشکسالي وبال اين شهر نشده بود، رود شور فصلي از حاشيه‌ي آن مي‌گذشت و در کوير لوت جان مي‌گرفت. با اين توصيف تجسم شهري کويري پوشيده از کاج کمي سخت به نظر مي‌آيد، ‌اما واقعيت آن است که بيرجند، کاجستاني هم‌مرز با يکي از گرم‌ترين نقاط زمين است.
ناگفته‌هايي از شهر کاج‌ها + تصاوير

محمد ابراهيم خان علم معروف به «شوکت‌الملک، خان قائنات» سعي کرد در زمان قاجار به بيرجند هويت دهد و شهر را  از گزند حملات افغان‌ها و راهزنان جنوبي امن کند و در راه آباداني آن قدم بردارد. هنوز رد پاي شوکت‌الملک در باغ اکبريه، عمارت کلاه‌فرنگي، مدرسه شوکتيه و کاجستان‌هايي که قدمت برخي‌شان نزديک به يک قرن شده، ديده مي‌شود.  

بارانداز ادويه

در زمان قاجار مرزهاي بيرجند براي حضور تجار هندي امن شد، به طوري که برخي‌ از آن‌ها تصميم گرفتند در بيرجند بمانند. براي همين محله‌اي به نام سيک‌ها در بيرجند شکل گرفت که تا اوايل پهلوي همچنان پابرجا بود.

بيرجند آن زمان صنعت، ‌ دامداري و يا کشاورزي خاصي نداشته، براي همين به منطقه اي تجاري تبديل شد.

نمايي از ادويه‌فروشي‌هاي بيرجند در موزه اکبريه

 

شوکت‌الملک در زماني که انبارهاي غله‌ي بيرجند مورد حمله افغان‌ها قرار گرفت، به ساکنان شهرهاي مرزي پول داد و آن‌ها را به عنوان نگهباناني در اختيار گرفت تا از مرزها دفاع کنند؛ او شرط کرد به ازاي حقوقي که مي‌دهد اگر خسارتي به کارواني وارد شود، آن‌ها را توبيخ کند.

بيرجند، بارانداز ادويه بوده. تاجراني از هند به زاهدان و بعد به بيرجند مي‌آمدند و ادويه‌ها را از همين نقطه توزيع مي‌کردند. بيشترين رونق اقتصادي بيرجند مربوط به اين دوران مي‌شود که محله‌ها و خانه‌هاي اشرافي بيشتري نيز به شهر اضافه مي‌شود

 

سوغاتي جان‌دار بيرجند

جواد سيروسي، ‌راهنماي گردشگري بيرجند مهمترين سوغات اين شهر را «معلم» مي‌داند و مي‌گويد: در اين شهر خانواده‌هايي زندگي مي‌کنند که کل خاندان‌شان معلم بوده است.

شايد سابقه‌ي اين ادعا به دوران تاسيس مدرسه شوکتيه در بيرجند برگردد. مي‌گويند؛ شوکت‌الملک با الگو گرفتن از دارالفنون شوکتيه را تاسيس کرد که بعد از مدرسه رشديه‌ي تبريز، سومين مدرسه آموزش نوين در کشور به شمار مي‌آيد.

شوکتيه که عمارت آن بالغ بر ۱۱۰ سال عمر دارد، در زمان قاجار يک حسينيه بود که شوکت‌الملک با نگاهي به سيستم دالفنون تصميم گرفت آن را به مدرسه تبديل کند. او يکي از مديران معروف کاشان از خانواده نراقي‌ها و تعدادي معلم محلي به همراه جمعي از معلمان انگليسي و فرانسوي را استخدام کرد و کودکان مستعد بيرجند و شهرها و روستاهاي اطراف را با حمايت مالي به تحصيل در اين مدرسه مشغول کرد.

مدير و معلم‌هاي شوکتيه برخلاف ضوابط آن دوران، بالاترين حقوق وقت را دريافت مي‌کردند. به خانواده‌هاي دانش آموزان نيز پول و گندم مي‌دادند تا فرزندان‌شان را براي تحصيل به مدرسه بفرستند و براي تشويق، آن‌ها را به عنوان دبير تربيت مي‌کردند و به روستاهاي اطراف مي‌فرستادند. اين حمايت‌ها باعث تشويق مردم مي‌شد.

شوکت‌الملک بعدها دانش آموزان مستعد اين مدرسه را بورس کرد تا در خارج از کشور به تحصيلات خود ادامه دهند، اما يک شرط براي آن‌ها گذاشت که به وقت پايان تحصيل به بيرجند برگردند و در اينجا خدمت کنند.

بعد از راه‌اندازي شوکتيه، خان قائنات به فکر ايجاد مدرسه بنات براي دختران افتاد که با مخالفت‌هايي روبه‌رو شد. شوکت‌الملک به سراغ آيت‌الله هادوي که در تاريخ مشروطيت نيز نقش داشت، رفت و موافقت او را جلب کرد و دختران آيت‌الله نخستين محصلان اين مدرسه بودند. تدبير آيت‌الله هادوي مردم را هم به تقليد از او، وا داشت.

 

مدرسه پدران ايران

شوکتيه به مدرسه پدران علم نوين هم شهره است. محمدحسن گنجي، بنيانگذار دانش جغرافياي نوين و پدر علم هواشناسي، علي بهرمان، پدر علم ارتودونسي، کاظم معتمدنژاد، پدر علم ارتباطات، مهدي بلالي مود، پدر علم سم‌شناسي، محمداسماعيل رضواني، پدر تاريخ معاصر ايران و غلامحسين شکوهي، پدر تعليم و تربيت ايران همگي دانش آموخته‌هاي مدرسه شوکتيه بودند.

مدرسه شوکتيه خيلي وقت است که در دست مرمت قرار گرفته، مي‌خواهند کاربري اوليه را دوباره به آن بازگردانند و به حسينيه تبديل‌اش کنند. چهارطاقي‌ها و ايوان‌هاي شوکتيه که ظاهرشان در مرمت‌هاي بعدي با اندکي تغيير روبه‌رو شده، از کلاس‌هاي درس اين مدرسه در دروه‌اي از تاريخ حکايت دارد.

اولين سازمان آبرساني در ايران

بيرجند صاحب اولين سازمان آبرساني ايران است. در سال ۱۳۰۲ خورشيدي براي تامين آب آشاميدني مردم شهر، جمعي از خيران با حمايت محمد ابراهيم خان علم، بنگاه آبلوله را راه‌اندازي کردند که بيرجند بعد از تهران به دومين سيستم لوله‌کشي آب شهري تجهيز شد.

 

کاجستان کويري

بيرجند به شهر کاج‌ها معروف است. شوکت الملک مهندس بلژيکي استخدام کرد تا آب و هواي شهر را براي کاشت گياه و درخت بسنجد. آن زمان تنها درخت موجود منطقه، عناب بود، گياهي که زود رنگ پاييز را مي‌گرفت و دير ميوه مي‌داد. رأي براي کاشت کاج‌هاي سوزني صادر شد و از آن دوره تا به حال کاج‌هايي که قدمت برخي‌شان نزديک به يک قرن شده، شهر را در آغوش گرفته‌اند و و بيرجند را به يکي از سرسبزترين شهرهاي کويري ايران تبديل کرده‌اند.

دفتر شوکت‌الملک در باغ اکبريه
باغ اکبريه که در فهرست آثار جهاني يونسکو ثبت شده است
عمارت قاجاري پردلي که به خانه صنايع دستي تبديل شده است
نمايي از سفالگري در موزه اکبريه
چَپَت، پاپوش سنتي مردم بيرجند ـ موزه اکبريه
بازار بيرجند

منبع : خبرگزاري ايسنا

این خبر را با دوستان خود به اشتراک بگذارید



تگ ها