City Id =8

انتخاب استان

برنامه ریز

چقدر میخوای خرج کنی؟! (قیمت ها به تومان است) چیکار می خوای بکنی ؟ چقدر وقت داری؟!

آشنايي با 11 شاهکار ايراني (1395/04/29)

کمبود آب مساله امروز و ديروز فلات ايران نيست، مشکلي هزاران ساله است که البته نياکان ما توانسته‌اند با خلاقيت از پس حل آن بر بيايند و نتيجه اين تلاش، شگفتي‎اي به نام «قنات» است.
آشنايي با 11 شاهکار ايراني

به گزارش بزنيم بيرون ، «کاريز، قنات يا کهريز»  مجراي تونلي شکلي  است که در زير زمين کنده شده تا آب در آن جريان يابد. اين مجرا در عمق زمين و براي ارتباط دادن رشته چاه‌هايي که از «مادر چاه» سرچشمه مي‌گيرد، حفر مي‎شود و به منظور هدايت آب و مديريت آب براي کشاورزي کار گرفته مي‌شود. قنات‌ها ممکن است تا رسيدن به سطح زمين هزارها متر طول داشته باشند و سرانجام آب اين کاريزها به روي سطح زمين مي‌آيد که به اين محل «دهانه کاريز، سر قنات، يا مظهر» مي‌گويند. ايراني ها را مخترع قنات مي‌دانند، مخترع شيوه‌اي که بهترين راه براي جمع‌آوري آب‌هاي زيرزميني است.

***ميگويند ايران بيش از 36 هزار رشته قنات فعال دارد و حالا 11 رشته از اين قنات‎ها جهاني شده و به فهرست ميراث جهاني يونسکو راه يافته است.  فهرستي موضوع آن حفظ آثار تاريخي، طبيعي و فرهنگي بشر است که اهميت جهاني دارند و متعلق به همه انسان هاي زمين، فارغ از نژاد، مذهب و مليت خاص هستند و حفاظت از اين آثار پس از ثبت در عين باقي ماندن در حيطه حاکميت کشور مربوطه، برعهده همه کشورهاي عضو است.

يازده قنات راه يافته به فهرست ميراث جهاني يونسکو به اين شرح هستند:

*** «قنات قصبه يا کاريز گناباد» کهن‎‎ترين و عميق‎ترين قنات جهان است که تاريخ ساخت آن به بيش از 2500 سال پيش و دوره هخامنشيان باز مي‏گردد. قناتي زيبا که چون هزارتويي سحرآميز  و يا تونل زمان است در دل زمين حفر شده و آدم را با خود به گذشته مي‏برد؛ اين قنات معماري زيبا و دالان‏هايي گنبدي و هلالي شکل دارد. اين قنات هنوز زنده و فعال است و همچنان تنها منبع تامين آب گناباد هم هست. ناصرخسرو عمق اين قنات را که شاهکارِ سازه‏هاي آبي جهان است، هفتصد گز و طول آن را چهار فرسنگ ذکر کرده است. اين قنات دو شاخه دارد که براي جلوگيري از جمع شدن آب در صورت ريزش سقف قنات ايجاد شده است.

قنات بلده فردوس

*** «قنات بلده فردوس» قناتي در شهر تاريخي فردوس در مشهد است و مي‎گويند نظام تنظيم آب آن را شيخ بهايي اجرا کرده  و بيش از 37 کيلومتر طول دارد. اين قنات که تکنولوژي متفاوتي از ساير قنات‎هاي ايران دارد، تاريخ ساختش به دوران ساسانيان باز مي‏گردد. «فنجان» واحدي براي اندازه‎گيري آب قنات در ايران است. بخش زيادي از آب قنات فردوس وقفي است و اين قنات که هنوز فعال است منبع آبياري بسياري از باغات و زمين‏هاي کشاورزي منطقه است و حتي کانال‎هاي آن ظرفيت پرورش ماهي دارد.

قنات زارچ

***«قنات زارچ» طولاني‌ترين قنات جهان است، قناتي کهن و عميق در شهر زارچ يزد که طول آن بيش از 71 کيلومتر است و ساخت آن به بيش از 1300 سال پيش ميرسد و مسير 70 پله و مقطع مربعي از ويژگي‏هاي اين قنات است. مسجد جامع يزد را در حريم اين قنات ساخته‎اند تا آب آن براي وضوي نمازگزاران استفاده شود. 800 خانوار از آب قنات زارچ براي آبياري استفاده مي‏کنند وهمچنين اين قنات 40 هکتار باغ را سيراب مي‏کند.

***«قنات حسن آباد و آسياب ميرزا نصرالله» قنات هفتصدساله حس‌آباد در مهريز يزد و در باغ پهلوان‎پور قرار دارد و آسياب ميرزا نصرالله هم در کنار آب اين قنات ايجاد شده است؛ اين قنات از محدوده کوه‌هاي غربالبيز آغاز مي‌شود و پس از گذر از شهرستان مهريز تا روستاي دهنو، حسن‌آباد و مريم‌آباد يزد هم امتداد مي‌يابد.  يکي از ويژگي‎هاي اين قنات آب با کيفيت آن است، در کانال‎هاي اين قنات لايه‌هاي گچي و نمکي تشکيل نمي‌شود و اين باعث شده است تا آب قنات بدون هيچ‌گونه املاحي از جمله کلسيم، سديم، منيزيم به آبادي‌هاي پايين دست انتقال يابد.

***«قنات گوهر ريز جوپار» يکي از فعال‌ترين قنات‌هاي جوپار کرمان است که در دوره صفويه حفرشده و حدود 750 سال قدمت دارد. قنات گوهرريز سه هزار و ۵۵۶ متر طول و ۱۲۹ حلقه چاه دارد و حدود ۳۳۰ هکتار اراضي باغ شهر جوپار را آبياري مي‌کند. در سال 1329 آنتوني اسميت جهانگرد انگليسي در جستجوي ماهي سفيد کور به اين قنات سر زد و وقتي سال 1385 دوباره به ديدن اين قنات آمد خودش را درون آب اين قنات انداخت و گفت جهانگردي و ماجراجويي برايش از همين قنات شروع شده است و اين قنات عشق اول اوست.

تلاش براي حفر يک قنات در دوره قاجار

***«اکبرآباد و قاسم آباد بروات بم» سه قنات معروف شهر بروات از شهرهاي بم کرمان هستند. اين سه قنات فعال هستند و هنوز زمين‎ها و باغات بروات از آب آن‏ها تامين مي‌شود.

***«قنات وزوان» در شمال شهر وَزوان قرار دارد که حدود 2500 تا 3000 سال  قدمت دارد. اين قنات بزرگ در گذشته داراي سه رشته بوده که از محلي بالاتر از بند قديمي منشعب مي شده است. در بالاي بند قنات، دو شکاف زيرزميني (در اصطلاح محلي کِر) يا تنور آبي وجود دارد و پس از بند کردن آبِ اين شکاف‎ها، آب ذخيره شده در پشت سد را به مدت 120 روز (از دهم آذر تا دهم فروردين سال بعد) به مخازن بزرگي که در زير زمين وجود دارد هدايت مي‎کند و پس از گشايش دريچه‌هاي تعبيه شده در سد به تدريج آب ذخيره شده به صورت خود جوش و با کمک نيروي ثقل زمين، به چرخه مصرف باز مي‌گردد.

***«قنات مزدآباد» قناتي کهن در شاهين‌شهر و ميمه است. اين قنات يکي از طولاني‌ترين قنات‌هاي منطقه و با دبي 110 ليتر در ثانيه از پر آب‌ترين قنات‌هاست. يکي از ويژگي‎هاي اين قنات،کيفيت آب اين قنات است. آب آن، سرد و گرم است و تاسيسات سد مانند آن که آب را ذخيره مي‏کند، وجه تمايز اين قنات است.

*** « قنات ابراهيم آباد اراک» بيش از 900 سال قدمت دارد، اين قنات 11 کيلومتر طول دارد. قنات ابراهيم آباد اراک جزوه قديمي ترين قنات هاي کشور محسوب مي شود و از کوه هاي هفتاد قله سرچشمه مي گيرد و پس از طي يازده کيلومتر در زير زمين در نزديکي روستاي ابراهيم آباد از زمين خارج مي شود. وجود تپه مربوط به دوره اشکاني و پيشينه روستاهاي اطراف اين قنات نشان از قدمت بالاي اين قنات دارد. در طول اين يازده کيلومتر قنات نزديک به ۳۵۰ ميله حفر شده است. کاربرد اصلي اين ميله‌ها تخليه خاک حاصل از کندن راهرو قنات به سطح زمين است و آنها همچنين به تهويه راهرو قنات و تأمين اکسيژن بيشتر براي کارگران و مقني‌ها کمک ميکنند. طول مادرچاه قنات ابراهيم‌آباد بيش از ۱۱۰ متر است که اين طول باعث شده اين قنات جزو قنات‌هاي پيچيده ايران قرار بگيرد. اين قنات به صورت دوره‌اي نزديک به صدهکتار از زمين‌هاي کشاورزي روستاي ابراهيم‌آباد را مشروب مي‌کند.


نویسنده : آزاده شمس
منبع : خبرگزاري ايسنا

این خبر را با دوستان خود به اشتراک بگذارید



تگ ها