City Id =8

انتخاب استان

برنامه ریز

چقدر میخوای خرج کنی؟! (قیمت ها به تومان است) چیکار می خوای بکنی ؟ چقدر وقت داری؟!

گنجينه آثار تاريخي همدان از عهد هخامنشي تا دوره اسلامي (1395/05/03)

روزنامه خراسان در صفحه تاريخ جاذبه هاي گردشگري و آثار و ابنيه تاريخي همدان را از دوره هخامنشي تا دوره اسلامي از نظر گذراند.
گنجينه آثار تاريخي همدان از عهد هخامنشي تا دوره اسلامي

به گزارش بزنيم بيرون ، در اين گزارش که در شماره دوشنبه 28 تير 1395 خورشيدي به قلم جواد نوائيان رودسري انتشار يافت، آمده است: فصل تابستان، فرصتي مغتنم براي ايرانگردي و بازديد از آثار تاريخي، به ويژه در مناطق سردسير و خوش آب و هواست. به همين دليل، در اين ايام، شهرهاي مناطق سردسير، ميزبان هزاران گردشگري هستند که براي تفرّج، استفاده از مناظر طبيعي، بازديد از ابنيه تاريخي و استفاده از هواي مطبوع و خُنَک، به اين شهرها سفر مي کنند. در اين ميان، آشنايي با جاذبه هاي گردشگري اين مناطق، به ويژه آثار و ابنيه تاريخي، مي تواند به مسافران امکان مديريت بهينه زمان و بهره مندي بيشتر و بهتر از هزينه اي را که براي سفر متحمل شده اند، بدهد. 

بنابراين، پيش از آن که عزم سفر کنيد و گام در مسير پرجاذبه ايرانگردي بگذاريد، بهتر است با منطقه اي که آن را به عنوان مقصد انتخاب کرده ايد، بيشتر آشنا شويد. در اين گزارش، بنا داريم شما را با تاريخ و ابنيه تاريخي يکي از شهرهاي کهنسال و باستاني ايران که اين روزها پذيراي مسافران پرشماري است، آشنا کنيم.
**همدان، از دياکو تا پسيان
همدان، نخستين پايتخت تاريخي ايران و يکي از قديمي ترين شهرهاي کشورمان محسوب مي شود که با وجود گذشت هزاران سال از زمان تأسيس، همچنان شکوفا، پرجمعيت و پررونق است. «تيگلات پالسر يکم»، پادشاه مقتدر آشور، در کتيبه هايي که 1100 سال پيش از ميلاد مسيح حکاکي شده، از همدان با نام «اَمَدانه» يا «آمادي» نام برده است. براي همدان نام هاي «هگمتانه»، «آپيفانيا»، «آکسايا» و «اکباتان» راهم برشمرده اند؛ هرچند برخي از مورخان معتقدند «اکباتان» نام محل ديگري است که با مکان همدان امروزي تطبيقي ندارد. «احمد صابري همداني»، در جلد نخست کتاب «تاريخ مفصل همدان»، «اَمَدانه» را قديمي ترين نام همدان مي داند. بناي اين شهر را به «دياکو»، نخستين پادشاه ماد نسبت داده اند. 
«هرودت» مورخ يوناني، در کتاب تاريخ خود آورده است که «دياکو» محلي را که «هگمتانه» ناميده مي شد، به عنوان پايتخت برگزيد. تقريباً تمام مورخان، معناي «هگمتانه» را، «محل اجتماع» ضبط کرده اند و اين امر نشان مي دهد محل کنوني شهر همدان، از ديرباز مکاني مشهور بوده است که آن را به عنوان جايگاه اجتماع و سکونت مردم مي شناخته اند.
شهر همدان در دوره ماد به اوج شکوه و عظمت رسيد و يکي از شهرهاي پرجمعيت و مهم جهان در دوران باستان بود، اما ظاهراً با هجوم آشوري ها، آسيب فراوان ديد. با برافتادن حکومت آشوري ها و قدرت گرفتن دوباره مادها، همدان يا «هگمتانه»، دوباره رونق خود را بازيافت و با وجود سقوط پادشاهي ماد، در دوره هخامنشي و بعدها، اشکاني و ساساني نيز، همچنان به عنوان پايتخت تابستاني، اهميت و اعتبار خود را حفظ کرد. 
شهر همدان در سال 23 هـ.ق، پس از جنگ نهاوند، توسط مسلمانان فتح شد و از آن پس، فراز و فرودهاي فراواني را پشت سر گذاشت. در دوره ديلميان، مدت کوتاهي، به عنوان پايتخت برگزيده شد و بوعلي سينا، طي دوران وزارت خود در اين شهر ساکن بود و سپس بدرود حيات گفت. همدان در هجوم مغولان اشغال شد و آسيب فراوان ديد. «بايدوخان»، حاکم ايلخاني، آن را مرمت کرد، اما دوباره در هجوم تيمور، به ويرانه اي تبديل شد.
در دوره صفويه، همدان يک بار ديگر رونق و شکوه را در قامت يک شهر اسلامي، تجربه کرد، اما هجوم قواي عثماني به ايران در اواخر دوره صفويه، باعث شد اين شهر به مدت 6 سال در اشغال عثماني ها باقي بماند، تا اين که نادرشاه، با حمله اي برق آسا، عثماني ها را از ايران بيرون راند و همدان را آزاد کرد. در دوره قاجار و به ويژه پس از انعقاد قرارداد 1907 م، ميان روسيه تزاري و انگليس، همدان يک بار ديگر به اشغال نيروهاي بيگانه درآمد. 
در آن زمان «کلنل محمدتقي خان پسيان» فرمانده ژاندارمري همدان بود و توانست يکي از معدود مقاومت هاي ايرانيان در برابر روس ها را سازماندهي و با شجاعت و شهامت، در چند نقطه، شکست هايي را به آنها تحميل کند؛ اما اين پيروزي ها، به دليل بي کفايتي حکومت قاجار، دستاوردي نداشت. همدان از لحاظ ابنيه تاريخي، يکي از غني ترين شهرهاي ايران است. در اين شهر مي توان آثاري از دوره ماد تا قاجار را مشاهده کرد که در ادامه، به تعدادي از اين آثار تاريخي اشاره خواهيم کرد.
**کتيبه هاي گنجنامه
کتيبه هاي «گنجنامه»، يکي از معروف ترين و شناخته شده ترين آثار تاريخي شهر همدان است. اين دو کتيبه که قدمتشان به دوره هخامنشي مي رسد، در 5 کيلومتري غرب شهر همدان و در انتهاي دره «عباس آباد» و ابتداي جاده همدان به تويسرکان قرار دارد. هر يک از کتيبه ها، در سه ستون 20 سطري، به زبان هاي پارسي باستان، عيلامي و بابلي نو(اکدي) حکاکي شده است. 
متن پارسي باستان، در سمت چپ هر دو لوح قرار گرفته است و عرضي حدود 115 سانتي متر دارد. متن عيلامي در وسط هر دو کتيبه نوشته شده و متن بابلي نو نيز، در ستون سوم قرار گرفته است. محلي که کتيبه ها در آن حکاکي شده اند، ظاهراً يکي از مسيرهاي مهم و پرتردد در دوران باستان محسوب مي شده است. آبشار زيبايي که از بلندي هاي کوه الوند جاري است، محل قرار گرفتن کتيبه ها را به مکاني مناسب براي استراحت و اُتراق تبديل کرده است. به نظر مي رسد، همين ويژگي، باعث انتخاب اين مکان براي حکاکي سنگ نوشته ها شده است. 
يکي از اين دو کتيبه به داريوش بزرگ، پادشاه مقتدر هخامنشي و ديگري به پسر وي، خشايارشا، تعلق دارد. معناي متن کتيبه ها تا اوايل قرن بيستم ميلادي، مکتوم بود. پيش از آن، دو باستان شناس فرانسوي به نام هاي «فلاندن» و «پاسکال» کوشيده بودند راز خطوط گنجنامه را بيابند، اما موفق نشده بودند. سرانجام راز خطوط گنجنامه همدان توسط «هنري راولينسون» کشف شد. رمزگشايي از کتيبه گنجنامه، مقدمه اي براي رمزگشايي از کتيبه بيستون در کرمانشاه بود.
**شيرسنگي؛ يادگاري از دوران اشکانيان
شيرسنگي يکي از آثار باستاني مهم شهر همدان است. شير سنگي فعلي، يکي از دو شير سنگي است که يکي از آنها در قرن چهارم هجري قمري، توسط حاکم ديلمي ري تخريب شد. ظاهراً وي قصد داشت يکي از اين شيرها را به مقر حکومتش منتقل کند، اما وقتي نتوانست اين کار را انجام دهد، دستور داد يکي از دو شير سنگي را خُرد کنند. شيرهاي سنگي، زينت بخش دروازه اصلي شهر همدان بودند. در مورد قدمت آنها اختلاف نظر است. برخي معتقدند که اين شيرها، بقاياي دوران حکومت مادها بر «هگمتانه» است؛ اما کشف تابوتي از دوره اشکاني و نيز، نزديک بودن شيرها به باروي کشف شده از اين دوره، احتمال ساخته شدن شيرهاي سنگي در دوره اشکاني را تقويت مي کند. در زمان فتح همدان به دست مسلمانان، فاتحان دروازه اصلي شهر را به واسطه همين دو مجسمه، باب الاسد(دروازه شير) ناميدند.
پس از تخريب يکي از دو شير که تخريب دروازه را نيز در پي داشت، شير سنگي دوم تا مدت ها روي زمين افتاده بود و کسي به آن توجهي نداشت، تا اين که در سال 1328هـ.ش، به همت تعدادي از هنرمندان ايراني، براي آن پايه اي سنگي ساخته شد و مجسمه روي آن قرار گرفت و دور تا دور آن را نيز، ميداني ساختند که تا امروز باقي است. در دهه اخير، شير سنگي را بر پايه اي بلند قرار داده اند تا از دسترس عموم دور باشد و بيش از اين آسيب نبيند؛ اما به نظر مي رسد که اين کار کافي نيست و بايد براي حفظ اين ميراث تاريخي از گزند باد و باران نيز، تدبيري انديشيده شود.
**گنبد علويان
گنبد علويان يکي از آثار تاريخي مهم دوره اسلامي در شهر همدان است. زمان ساخت آن دقيقاً مشخص نيست. ظاهراً اين بنا که داراي گنبدي زيبا بوده است، ابتدا به عنوان مسجد و توسط خاندان علويان که از سادات آن منطقه بودند، ساخته شد. امروزه از گنبد اين بناي تاريخي، که ظاهراً سبز رنگ هم بوده، اثري باقي نمانده است. بعدها، در زير ساختمان گنبد، سردابي احداث شد و در آن تعدادي از سادات دفن شدند. به اين ترتيب، گنبد علويان، به محلي مورد احترام و توجه مردم همدان تبديل شد. اين بنا يکي از شاهکارهاي معماري و گچبري دوره اسلامي محسوب مي شود.

منبع : روزنامه خراسان

این خبر را با دوستان خود به اشتراک بگذارید



تگ ها