City Id =8

انتخاب استان

برنامه ریز

چقدر میخوای خرج کنی؟! (قیمت ها به تومان است) چیکار می خوای بکنی ؟ چقدر وقت داری؟!

حيوانات باغ‌وحش‌هاي ايران از کجا مي‌آيند؟ (1395/05/15)

ببر نر تلف شد و ببر ماده مدت‌هاست دور از ديد عموم است طوري که حتي احتمال داده مي‌شود در سکوت خبري کشته شده باشد.
حيوانات باغ‌وحش‌هاي ايران از کجا مي‌آيند؟

به گزارش بزنيم بيرون ، دوسال پيش 14 شير ماده به شکل ناگهاني از باغ‌وحش ارم کم شدند. شيرها درواقع به‌دليل نگراني از ابتلا به مشمشه کشته شدند. شبهه بيماري شيرها بعد از تاييد ابتلاي ببر نر سيبري به مشمشه به وجود آمده بود. ببر نر سيبري به‌همراه يک ببر ماده براي احياکردن ببر مازندران از روسيه به ايران آورده شد.

ببر نر تلف شد و ببر ماده مدت‌هاست دور از ديد عموم است طوري که حتي احتمال داده مي‌شود در سکوت خبري کشته شده باشد. اين تنها بخشي از سرنوشتي است که حيوانات در باغ‌وحش ارم داشته‌اند. روي نقشه کمي روبه‌شمال در باغ‌وحش بابلسر هم در سال‌هاي اخير شرايط به‌گونه‌اي بوده است که چندي پيش در پي اعتراض عمومي نسبت به وضعيت خرس محبوس در اين باغ‌وحش و البته شرايط نامطلوب ديگر گونه‌ها، سازمان حفاظت محيط‌زيست وارد عمل شد و توانست حکم محکوميت و تعطيلي موقت باغ‌وحش را بگيرد.

خرس باغ‌وحش بابلسر پيش از اين در باغ پرندگان رشت نگهداري مي‌شد و پيش از آن از يک شکارچي غيرمجاز در تالش ضبط شده بود. درواقع، توله خرس به جاي رهاسازي در طبيعت به باغ پرندگان رشت منتقل شده بود و به‌نظر مي‌رسيد اين کار با تاييد مسوولان اداره محيط‌زيست گيلان در دولت قبلي صورت گرفته است.

خرس درنهايت قرار بود به يکي از سيرک‌هاي معروف داخلي فروخته شود. در باقي نقاط ايران هم وضع کمابيش به همين منوال است. در موارد بسياري حيوان از طبيعت گرفته شده و براي توله‌کشي و فروش توله‌ها يا نمايش در سيرک يا در بهترين حالت نمايش در قفس‌هاي غيراستاندارد نگهداري مي‌شود.

احتمالا نخستين پرسشي که با ديدن حيوانات در قفس‌هاي باغ‌وحش مطرح مي‌شود اين است: حيوانات از کجا آمده‌اند؟ پاسخ در اکثر موارد در ايران اين است: حيوانات از طبيعت گرفته شده‌اند.

اينکه جانوري را از زيستگاه طبيعي بگيرند و به جايي مثل باغ‌وحش بسپارند در هيچ‌جاي دنيا، شيوه‌اي استاندارد و مورد قبول نيست. اساسا باغ‌وحش جايي براي نگهداري حيواناتي است که امکان زيستن در زيستگاه طبيعي خود را ندارند.

به‌طور معمول باغ‌وحش‌ها در دنيا مکان‌هايي هستند که در آنها از حيوانات مجروح نگهداري مي‌شود. جدا از نگهداري جانوران آسيب‌ديده، در آن دسته باغ‌وحش‌ها که امکان تکثير حيوانات وجود دارد، جانوران را وادار به توليدمثل مي‌کنند.

به‌علاوه اهداف آموزشي در برخي باغ‌وحش‌ها از مهم‌ترين وظايف تعريف‌شده براي آنهاست، هرچند با وجود همه اين بايدونبايدها در بيشتر نقاط دنيا باغ‌وحش‌ها محلي براي کسب درآمد هستند. اما مروري اجمالي بر آنچه در باغ‌وحش‌هاي ايران وجود دارد به‌وضوح نشان مي‌دهد که هيچ‌يک از اهداف گفته‌شده در آنها محقق نمي‌شود.

«شهرام اميري‌شريفي»، مدير عامل انجمن ديده‌بان حقوق حيوانات در مورد آن چه در باغ‌وحش‌هاي ايران مي‌گذرد، مي‌گويد: «به‌طور معمول هنگامي که ماموران آتش‌نشاني حيوانات آسيب ديده را براي نگهداري به باغ‌وحش منتقل مي‌کنند، باغ‌وحش ارم از قبول آنها خودداري مي‌کند با اين توجيه که مردم دوست ندارند حيوان آسيب‌ديده ببينند. اين به آن معناست که در‌واقع از حيوانات در باغ‌وحش به‌عنوان موجوداتي براي نمايش و درآمدزايي استفاده مي‌شود.»

بيش از ديگر جانوران، پرندگان در باغ‌وحش‌ها و باغ‌هاي پرندگان از زيستگاه‌هاي طبيعي در عين صحت و سلامت گرفته مي‌شوند.

«اميري‌شريفي» مي‌گويد دو دسته پرنده سر از باغ‌وحش‌ها درمي‌آورند: يک دسته آنها که تحويل آتش‌نشاني و محيط‌زيست مي‌شوند و دسته ديگر که از قضا دسته قابل‌توجهي هم هستند؛ آنهايي که قاچاق مي‌شوند.

در فريدون‌کنار بيش از هر منطقه ديگري مي‌توان قاچاق پرندگان و مافياي شکار را ردگيري کرد. اميري‌شريفي معتقد است شخصي در اين منطقه پرندگان مورد نياز همه باغ‌وحش‌ها و باغ‌هاي پرندگان را تامين مي‌کند. اين است که در جايي که از مجاري قانوني و مجاز هيچ فلامينگويي به باغ‌وحش‌ها نمي‌رسد، نخ همه فلامينگوهاي اسير در ايران به اين شخص وصل است.

پرندگان تنها جانوراني نيستند که به شکل مستقيم از زيستگاه طبيعي به باغ‌وحش‌ها و باغ‌هاي پرندگان برده مي‌شوند. پستانداراني مثل گرگ، روباه و گربه جنگلي هم در عين صحت و سلامت از زيستگاه طبيعي به اسارت مي‌روند.

«اميري‌شريفي» در اين مورد به اتفاق عجيبي اشاره مي‌کند: «شنيده شده است که وقتي گرگ‌ها در باغ‌وحش زادوولد مي‌کنند توله‌هاي آنها به گله‌داران فروخته مي‌شود تا با سگ گله جفت‌گيري کنند و حاصل اين جفت‌شدن، سگي جنگجوتر باشد...» گرگ فروخته‌شده به گله بعد از جفت‌گيري کشته مي‌شود. اين هم نباشد توله‌هاي توليد شده به باغ‌وحش‌هاي کوچک‌تر فروخته مي‌شوند.

در مورد پستانداران بزرگ‌تر هم اوضاع کم‌وبيش همين است. امير شريفي مي‌گويد که در حال حاضر نزديک به 40 خرس در «اسارتگاه»‌هاي مجاز و غيرمجاز ايران وجود دارد. يکي از معروف‌ترين آنها خرسي است که پشت يک وانت پيکان و احتمالا در کرمانشاه زندگي مي‌کند. هنوز کسي نتوانسته براي بهبود وضعيت اين خرس کاري انجام دهد.

اما دلايل تحويل حيوانات گرفته‌شده به باغ‌وحش‌ها به جاي بازگرداندن آنها به طبيعت چيست؟ اميري‌شريفي اين دلايل را صرفا يک دسته بهانه مي‌داند: «بهانه آنها اين است که اين حيوانات قابل بازگشت به طبيعت نيستند در حالي که در بسياري موارد دلايل منطقي براي اين ادعا وجود ندارد.»

حيوان تنها در مواردي قابليت بازگشت و زيست دوباره در طبيعت را ندارد که يا آسيب‌ديده براي مثال کور و ناقص باشد يا بيمار باشد و براي سلامت حيوانات ديگر خطر محسوب شود.

باغ‌وحش شيراز

مستندات و مشاهده‌ها را که کنار هم بگذاريد به نظر مي‌رسد باغ‌وحش شيراز يکي از سردمداران شکار حيوانات از زيستگاه طبيعي و نمايش در مکان‌هاي موسوم به باغ‌هاي وحش است.

«ايمان معماريان»، دامپزشک سازمان حفاظت محيط‌زيست است. او درباره موارد متعدد موجوداتي که مستقيما از طبيعت به باغ‌وحش شيراز آورده شده‌اند، مي‌گويد: «يک نمونه بسيار شاخص يک کاراکال بود که از شکارچيان گرفته و به اين باغ‌وحش برده شد. حيوان را از باغ‌وحش خريداري و در طبيعت رها کردند اما دوباره با يک تله صيد شد.» کاراکال مذکور بعدا به پرديسان برده شد و در نهايت حالا در باغ‌وحش ارم زندگي مي‌کند.

گويا ماده پلنگ باغ‌وحش شيراز و همه خرس‌هاي اين باغ‌وحش هم بدون هيچ‌گونه عارضه‌اي از زيستگاه طبيعي مستقيما به باغ‌وحش آورده شده‌اند. اين موارد در کنار خزندگاني که در اين باغ‌وحش هستند پرونده پر و پيماني براي اين باغ‌وحش رقم زده است هرچند بسياري از اين نقل و انتقالات با تاييد سازمان حفاظت محيط‌زيست وقت انجام شده است.

به گفته معماريان تمامي پرندگان آبزي و شکاري موجود در اسارتگاه‌هاي ايران مستقيما از زيستگاه طبيعي گرفته شده‌اند. گويا باغ پرندگان شيان در اين زمينه وضع به مراتب بدتري دارد چرا که به دليل شرايط موجود در اين باغ و نبود امکان تکثير و البته مرگ و مير دوره‌اي پرندگان، همه پرندگان اين باغ در يک روال معمول از طبيعت شکار و نمايش داده مي‌شوند.

باغ‌وحش مشهد

از شيراز تا مشهد فاصله زياد است با اين حال، اين فاصله تفاوتي در شيوه مديريت در دو باغ‌وحش اين دو کلانشهر ايجاد نمي‌کند. سرنوشت جانوران موجود در باغ‌وحش مشهد خيلي به سرنوشت هم‌نوعانشان در باغ‌وحش شيراز شبيه است.

بيشتر از يک سال پيش آتش‌نشاني مشهد خبري مبني بر گرفتن دو توله خرس و چهار توله شير در خيابان‌هاي مشهد منتشر کرد. مسوولان باغ‌وحش مشهد در توجيه حضور توله‌ها در خيابان اعلام کردند که توله‌ها به دليل نبود امکانات در باغ‌وحش، در منزل مسوول فني باغ‌وحش زندگي مي‌کردند. گروه‌هاي حامي حقوق حيوانات اما در همان زمان اين ادعا را رد کردند و گفتند اگر چنين موضوعي صحت داشته باشد، کاري غيرقانوني انجام شده است.

به هر حال و صرفنظر از غيرقانوني‌بودن چنين اقدامي که گمانه‌هايي در مورد قاچاق حيوانات نيز در خود داشت و با فرض اينکه وجود توله‌ها در منزل مسوولان باغ‌وحش ادعايي درست بوده باشد، مشکلي بزرگ‌تر در باغ‌وحش‌هاي ايران نمايانده مي‌شود: «باغ‌وحش‌هاي ايران با وجود اصرار صاحبان آنها به توله‌گيري، امکانات و توان تکثير حيوانات را ندارند.»

«ايمان معماريان» هم ماجراي زادوولد جانوران در باغ‌وحش‌هاي ايران را تاييد مي‌کند با اين توضيح: «جانوراني مانند شير در اسارت به سادگي زادوولد مي‌کنند، در بسياري موارد امکان مديريت توله‌ها وجود ندارد و اينگونه است که توله فروخته مي‌شوند؛ حتي در پاي تعدادي از قراردادها تاييد سازمان محيط‌زيست ديده مي‌شود.»

به گفته او، خلاف آن چه بايد وجود داشته باشد، مهم‌ترين منبع درآمد در باغ‌وحش‌هايي مانند شيراز و مشهد، فروش توله شير است و البته که اين چيزي نيست که از چشم سازمان حفاظت محيط‌زيست پنهان مانده باشد.

کمبود فضا و ناتواني در مديريت توله‌هايي که در باغ‌وحش متولد مي‌شوند، مي‌تواند پيامدهاي عجيبي به همراه داشته باشد. چندي پيش يکي از شيرهاي نر باغ‌وحش ارم، يکي از ماده‌ها را خفه کرد. چنين وضعيتي به طور معمول در طبيعت ديده نمي‌شود.

اين ماجرا البته رسانه‌اي نشد و مسوولان باغ‌وحش تلاش کردند کشته‌شدن اين ماده را رفع و رجوع کنند. گفته مي‌شود کم‌بودن فضاي زيست شيرها در باغ‌وحش به عصبي‌شدن نر جوان و بروز چنين رفتاري منجر شده است.

ماجراي نبود امکانات و اصرار به نمايش حيوانات در فضايي محدود در باغ‌وحش‌هاي ايران مسبوق به سابقه است. احتمالا همه بچه‌هايي که در حدود 30سال پيش از باغ‌وحش مجاور پارک ملت بازديد کرده بودند، فيلي را به ياد مي‌آورند که پاهايش زنجير شده بود.

به نظر مي‌رسد هنوز هم شرايط براي زندگي فيل‌ها در باغ‌وحش‌هاي ايران فراهم نيست هرچند مسوولان پارک ارم به تازگي و پس از تلاشي دو، سه ساله موفق به گرفتن دو فيل از پناهگاه فيل‌هاي پيناوالا شده‌اند اما زندگي در ارم کجا و زندگي در پيناوالا کجا.

در پناهگاه فيل‌هاي يتيم پيناوالا در کشور سريلانکاه، فيل‌ها در جايي شبيه زيستگاه طبيعي خود، در فضايي بسيار گسترده و در ميان امکاناتي مانند رودخانه طبيعي زندگي و زادوولد مي‌کنند اما در باغ‌وحش ارم به دليل کمبود فضا ناچارند زنجيري بر پا را تحمل کنند.

سافاري پارکي که نيست

اما فرض که معجزه‌اي بشود و مديريت تازه سازمان حفاظت محيط‌زيست کمر به نجات حيوانات اسير در باغ‌وحش‌هاي ايران ببندد.

چه امکاني براي بهبود وضعيت اين جانوران در ايران وجود دارد؟ «ايمان معماريان» در اين‌باره مي‌گويد: «سازمان محيط‌زيست بايد بر باغ‌وحش‌ها نظارت داشته باشد اما اينکه اين نظارت وجود ندارد نمي‌تواند دلايل قانع‌کننده‌اي داشته باشد.»

اين سازمان قوانيني دارد که با استناد به آنها مي‌توان اوضاع حيوانات در باغ‌وحش‌ها را بهبود داد اما در شرايطي که در سال‌هاي اخير سازمان محيط‌زيست خود به باغ‌وحش‌هاي مختلف، حيوان اهدا کرده است، چگونه مي‌توان انتظار توجه و اجراي قوانين را داشت؟

به گفته معماريان، به طور کلي در همه جاي دنيا باغ وحش‌ها چه‌آنهايي که به شکل عمومي اداره مي‌شوند و چه آنها که به شکل خصوصي هستند، هدف فرهنگ سازي و آموزش در مورد محيط‌زيست و حيات‌وحش است.

در واقع باغ وحش ها مکان هايي هستند که مي‌توان در آنها کودکان را با حيات وحش آشنا کرد و در اين مورد به آنها آموزش داد. در همه دنيا يک سري استانداردهايي براي باغ وحش‌ها وجود دارد. مهم ترين آنها اين است که هيچ حيواني بي دليل از طبيعت جدا نمي شود تا در باغ وحش نمايش داده شود.

دوم اين که هر گونه‌اي استانداردهاي خاص خود را براي نگهداري دارد و بايد ديد حيوان در چه شرايطي وضعيت بهتري دارد. در اين مورد سايز جايگاه و ابزار موجود در آن اهميت دارد. در اين شرايط سطح استرس حيوان اندازه گيري مي‌شود تا مشخص شود در جايگاهي که در آن قرار دارد چه اندازه خوشحال است. مواردي ديده شده است که حيوان در اين جايگاه ها حتي ميزان استرس کمتري از شرايط زيستگاه طبيعي داشته است.

او با تاکيد بر شرايط نامطلوب در باغ‌وحش‌هاي ايران مي‌گويد: «در مورد باغ وحش هاي ايران مهم ترين چيزي که بايد در استانداردسازي به آن توجه شود  آن است که سازمان حفاظت محيط زيست و سازمان دامپزشکي بر ورود و خروج حيوانات و نيز مرگ و مير و زاد و ولد آنها نظارت داشته باشند.

در اين صورت قاچاق حيوانات در بسياري باغ وحش ها که از قضا تعدادشان هم در ايران زياد است، کنترل مي‌شود. در نهايت بايد توجه داشت که باغ وحش‌هايي که در ظاهر نمايش و در واقع بابت قاچاق حيوانات درآمد دارند امکان استاندارد شدن ندارند و بهتر است تعطيل شوند.»

«شهرام اميري‌شريفي» هم با تاکيد بر اينکه باغ‌وحش‌ها به شيوه‌اي که امروز در ايران وجود دارد، از سوي فعالان محيط‌زيست اساسا پذيرفته نيست، معتقد است: «اگر نتوانيم در کوتاه‌مدت باغ‌وحش‌ها را حذف کنيم، در گام نخست بايد به رفاه حيوانات در همين باغ‌وحش‌ها فکر و براي آن اقدام کنيم.» به اعتقاد او، در حوزه باغ‌وحش‌ها اصلاح قوانين لازم است. دست‌کم بايد قوانيني تصويب شود که بر ورود و خروج حيوانات از باغ‌وحش نظارت داشته باشد.

او مي‌گويد که سازمان محيط‌زيست بايد باغ‌وحش‌هايي که استانداردهاي لازم را ندارند، حذف کند و براي مجوزدادن سختگيري بيشتري داشته باشد و در نهايت بايد سافاري پارک‌هايي راه بيفتد و همه اسارتگاه‌هاي حيوانات در ايران تعطيل شوند.


منبع : سايت خبري مشرق

این خبر را با دوستان خود به اشتراک بگذارید



تگ ها