City Id =8

انتخاب استان

برنامه ریز

چقدر میخوای خرج کنی؟! (قیمت ها به تومان است) چیکار می خوای بکنی ؟ چقدر وقت داری؟!

گشتي در گوشه و کنار گورستان هاي تاريخي تهران (1395/06/22)

در پايتخت گورستان هاي تاريخي در گوشه و کنار شهر هستند که هر کدام مشاهير و مفاخري از چند سده اخير را در خود جاي داده اند, مفاخري که حالا آرامگاه اکثر آنها در کنج عزلت رها شده و به باد فراموشي سپرده مي شود. در اين گزارش بزنيم بيرون قصد داريم سري به گوشه و کنار گورستان هاي تاريخي شهر بزنيم و با مشاهير مدفون در تهران بيشتر آشنا شويم.
گشتي در گوشه و کنار گورستان هاي تاريخي تهران

گورستان ظهير الدوله

«خيابان دربند، چهار‌راه اول نه، چهار‌راه دوم که چراغي چشمک زن دارد ،پيچ سمت راست»؛ اين نشاني‌اي است که پيرمرد تاکسيران از خيابان ظهيرالدوله مي‌دهد.

با همين آدرس مي‌رسي به خيابان ظهيرالدوله اما براي يافتن گورستان ظهيرالدوله هم بايد پرس‌وجو را از سر بگيري؛ نه از جوان‌هاي محله که از پابه سن‌گذاشته‌ها و ساکنان قديمي، تا با دست به بن‌بستي اشاره کنند و تو دري بسته را ببيني با سردري کهنه که سنگ‌هاي نصفه‌نيمه و شکسته‌‌اش خبر از هزارتوي خاطرات تاريخي‌‌اش مي‌دهد؛ دري فلزي به رنگ طوسي با شيشه‌هاي کوچک و رنگي که پشت حفاظ اين در ديده مي‌شود. در بسته است. بايد زنگ بزني. «بيا تو ببينم چي مي‌گي»؛ اين صداي پيرزني است که در اين گورستان زندگي مي‌کند. در را باز مي‌کند و تو وارد مي‌شوي. گورستان ظهيرالدوله محفل انس افراد بسياري است که نام هر کدام تاريخي بلند پشت سر خود دارد؛ از ملک‌الشعراي بهار گرفته تا رهي معيري، همه هستند.

داخل مي‌شوي. سمت راست در ورودي، پشت حفاظي از درخت‌هاي نارون و شمشاد‌هايي خزان‌زده، حدود 100قبر وجود دارد. با کمي نگاه و مکث مي‌شود حدس زد که آنجا مخصوص يک خاندان است چون هيچ اسمي غير از افخمي يا افخم‌الدوله روي سنگ قبرها نوشته نشده است.

از آنجا که خارج مي‌شوي کمي جلوتر، سمت چپ اتاقي هست با بافت قديمي که پيرزن نگهبان گورستان آنجا زندگي مي‌کند. چهره‌‌اش تکيده و پر از چروک دوران سالخوردگي است. عينکي ته استکاني با چارچوب قهوه‌اي رنگ به چشم و چادري گل گلي به سر دارد.

براي پيرزن بيشتر از بافت نوستالژيک و قديمي گورستان و بيشتر از شاعر و موسيقيدان و نويسنده، اعتقادات مذهبي‌اش اهميت دارد. شايد اصلا نداند ملک‌الشعراي بهار کيست، شايد هم بداند اما برايش اصلا مهم نباشد. او به خودش مي‌بالد از اينکه توانسته 50سال در گورستان باشد و روزگار اموات فراموش‌شده را ببيند.

اين گورستان 120سالي قدمت دارد اما شايد براي ما که ميراث هزارساله داريم و بي‌اعتنا از آنها مي‌گذريم قدمت اين گورستان چندان چشمگير نباشد، اما در جايي چون بلغارستان، اطراف يک درختچه ماگنوليا را حصارکشي کرده، برايش بروشور طراحي مي‌کنند و چون جاذبه‌اي گردشگري به خورد توريست‌هايي مي‌دهند که در وطن خودشان- در همين گلپايگان- انبوهي از اين درختچه‌ها يافت مي‌شود. چطور مي‌شود که ما براي تورهاي ميليوني خارجي هزينه مي‌کنيم تا خانه فلان ملکه که قدمتش از اين گورستان هم کمتر است را به جاي کاخ به خوردمان بدهند اما براي ديدن محفل انس شعرا، ادبا و هنرمندان در همين گوشه و کنار پايتخت هيچ انگيزه‌اي نداريم؟


گورستان ابن‌بابويه

ابن‌بابويه نخستين گورستان شهرري و دومين گورستان تهران است که بسياري از مشاهير ايران در آن دفن هستند. نام اين گورستان برگرفته از نام محمد‌بن‌بابويه معروف به شيخ صدوق، يکي از فقها و دانشمندان شيعه است که آرامگاه او در آنجا واقع شده‌است.براساس گزارش‌ها و مستندات تاريخي، پيش از زمان ناصرالدين‌شاه، گورستان ابن‌بابويه کشتزار و باغ بسيار وسيعي بوده است اما در پي کشف جسد سالم فردي در سردابي زير آن باغ و به دست آمدن سنگي درون سرداب که آشکارا نشان مي‌داد ه پيکر از آن شيخ صدوق است که بيش از ۸۰۰‌سال پيش از تاريخ کشف، درگذشته است، بي‌درنگ بقعه‌اي بر آن مزار احداث کرده‌اند. به اعتقاد برخي کارشناسان بناي نخستين گورستان ابن‌بابويه، به دوران ساساني برمي‌گردد که بعدها در اثر سيل تخريب شده است. آرامگاه ابتدايي شيخ صدوق نيز در گذر زمان به خاطر حمله مغولان و جنگ‌هاي خوارزمشاهيان و تيموريان و همچنين به‌علت حوادث مختلف چندين مرتبه خراب و ويران مي‌شود، به‌گونه‌اي که سرانجام - تا پيش از کشف - سال‌ها زير توده‌هاي خاک پنهان مي‌ماند. پس از برپايي بقعه شيخ صدوق، افراد زيادي در اطراف آن به خاک سپرده شدند و مقبره‌هاي بزرگ و باشکوهي هم اطراف آن احداث شد. از مشاهير دفن‌شده در ابن‌بابويه مي‌توان به علي‌اکبر دهخدا، غلامرضا تختي، ميرزاده عشقي، موذن‌زاده اردبيلي و... اشاره کرد.


باغ طوطي

باغ طوطي گورستاني است در کنار حرم شاه‌عبدالعظيم در شهرري، نـزديک تهران. آرامـگاه ستارخـان، شيخ محمد خياباني، ازغندي در اين گورستان واقع شده است.

باغ طوطي در ضلع غربي حرم شاه‌عبدالعظيم قرار دارد که از يک سوي به حرم و از سوي ديگر به بازار شاه عبدالعظيم راه دارد و نيز در جديدي بعد از پيروزي انقلاب اسلامي به آن اضافه شد که به محله مجاور باز مي‌شود. با کمي جست‌وجو مي‌توان قبر ستار‌خان را که قبلا به‌صورت برجسته‌اي با سنگي بزرگ بين قبور مشخص بود و الان هم‌رديف با ديگر قبور است پيدا کرد.سنگ قبرهاي قديمي و زيباي بسياري نيز در اين محوطه وجود دارند که خطاطي‌هاي روي آنها چشم بينندگان را مي‌نوازد.البته توصيه‌ ما اين است که براي زيارت اهل قبور در باغ طوطي ايام وسط هفته به اين محل برويد؛ چراکه روزهاي آخر هفته حرم حضرت عبدالعظيم بسيار شلوغ است و نمي‌توانيد به راحتي قبور قديمي را بيابيد.


از باغ فردوس تا مسگرآباد

زماني که تهران کوچک بود و اطراف آن برج و بارو کشيده شده بود، يک گورستان قديمي در وسط شهر در محله باغ فردوس خيابان مولوي قرار داشت. هم‌اکنون بقاياي آن مثل آرامگاه سيد اسماعيل از احترام خاصي برخوردار است و چندي نگذشت که محوطه اين قبرستان پرشد و هيچ جاي خالي‌اي نماند.

در دوران پهلوي دوم، شهرداري تهران براي حل اين مشکل گورستاني در شرق آماده کرد که به گورستان مسگرآباد معروف شد و براي نخستين بار اداره متوفيات مجهز به آمبولانس شروع به کار کرد و مسئله مرگ و گور تهراني شکل امروزي به‌خود گرفت.
اين گورستان نيز تا پايان دهه‌۴۰ اشباع شد. گورستان مسگرآباد در محدوده فرهنگسراي خاوران فعلي قرار دارد.اين گورستان با روستاي مسگرآباد تفاوت دارد و با هم تفاوت مکاني دارند اگرچه ملکيت آن از اراضي مسگرآباد است. با گسترش روزافزون شهر و ازدياد جمعيت، بايد چاره‌اي اساسي انديشيده مي‌شد که اين چاره‌انديشي به ساخت بهشت زهراي تهران انجاميد.
 

استودان گبرها

استودان گبرها يا استخوان‌دان گبرها، در شهرري و دامنه شمالي کوه بي‌بي‌شهربانو قرار دارد.
تاريخ احداث اين دخمه ظاهرا به زمان ساسانيان و شايد جلوتر بازگردد. در اين محل آنها اجساد مردگان خويش را طعمه حيوانات مي‌ساختند زيرا اعتقاد داشتند که دفن مرده در خاک، يا انداختن آن در آب رودخانه يا سوزاندن در آتش حرام است چون عناصر چهارگانه (آب، باد، آتش و خاک) را مقدس و آلودن آن را ناروا مي‌دانستند. از همين رو استخوان مردگان را پس از جدا‌شدن گوشت و
خشک شدن، در استودان که از سنگ يا آهک يا گل مي‌ساختند، قرار مي‌دادند.
 

گورستان کاتوليک لهستاني‌ها

گورستان کاتوليک لهستاني‌هاي تهران، گورستاني در محله دولاب در جنوب شهر تهران است که آرامگاه‌۱۸۹۲ شهروند لهستاني در آن قرار دارد که همگي در سال‌۱۹۴۲ ميلادي درگذشته‌اند. از اين تعداد، ۴۰۸‌ قبر متعلق به نظاميان لهستاني در جنگ جهاني دوم است.
بيشتر شهروندان لهستاني که در اين گورستان دفن شده‌اند، کساني بودند که پس از آزادي از اردوگاه‌هاي کار اجباري استالين در سيبري و قزاقستان، از راه ايران به اروپا باز مي‌گشتند. هيچ‌يک از نظاميان مدفون در اين گورستان در عمليات نظامي کشته نشده‌اند. بسياري از نظاميان و غيرنظاميان در طول اقامت در ايران جان باختند و همانجا به خاک سپرده شدند.

این خبر را با دوستان خود به اشتراک بگذارید



تگ ها