City Id =8

انتخاب استان

برنامه ریز

چقدر میخوای خرج کنی؟! (قیمت ها به تومان است) چیکار می خوای بکنی ؟ چقدر وقت داری؟!

نگاهي به قبه سبز؛ اولين دانشگاه جنوب شرق ايران (1395/09/29)

قبه سبز يادگار «ترکان خاتون» حاکم قراختايي کرمان، اولين دانشگاه جنوب شرق کشور بوده، اکنون از آن جز ايواني زيبا چيزي باقي نمانده. ميراث فرهنگي و استانداري در صدد احيا و مرمت آن هستند.
نگاهي به قبه سبز؛ اولين دانشگاه جنوب شرق ايران

به گزارش بزنيم بيرون ، در خيابان ابو حامد کرمان يا بازار شاه سابق ايواني زيبايي وجود دارد که با کاشي هاي معرق تزئين شده و با بافت اطرافش متفاوت است. اطلاعاتي که از اين بنا داشتم محدود به اين مي‌شد که در دوره قراختاييان کرمان، توسط «ترکان‌خاتون» بنا شده است. براي يافتن اطلاعات کاملتري درباره تاريخ ساخت بنا و کاربري آن از محمد علي گلاب‌زاده مورخ و نويسنده کرماني کمک گرفتم ونيز براي اطلاع از شرايط نگهداري و برنامه ي احياء بنا به  آقاي روحي  معاون ميراث فرهنگي استان مراجعه کردم.
محمد علي گلاب‌زاده مي گويد که قبه سبز اولين دانشگاه جنوب شرق ايران بوده است. در واقع يک مجموعه

فرهنگي کامل شامل دارالشفا، مسجد و بازار. او مي افزايد ترکان خاتون سازنده اين مجموعه، همسر «براق حاجب»، باني حکومت قراختاييان کرمان بود. پس از وفات او، برادر‌زاده اش سلطان قطب‌الدين به تخت سلطنت مي نشيند. ترکان خاتون با سلطان قطب‌الدين ازدواج مي کند و پس از مرگ سلطان به حکومت کرمان مي رسد. وي ۲۵ سال حاکم کرمان بود. در اين مدت خدمات شاياني کرد، از جمله ساخت دانشگاه قبه سبز. اين اثر در تاريخ ۱۵ دي ۱۳۱۰ با شماره ثبت ۲۴ به عنوان يکي از آثار ملي ايران به ثبت رسيده است.

گلاب زاده مي گويد برخي به ما خرده مي گيرند که چرا به قبه سبز دانشگاه مي گوييم، در حالي که در تاريخ از آن با نام مدرسه ياد شده است. در آن زمان به هر مکان علمي مدرسه مي‌گفتند. اما گواه حرف ما اين است که در آن زمان اساتيدي براي تدريس به دانشگاه قبه سبز کرمان مي آمدند، از جمله شيخ محمود شبستري، مجد خوافي و سديد‌الدين‌زوزني. اين ها از برجسته‌ترين اساتيد آن زمان بوده‌اند، اينکه به کرمان آمدند، نشان از اعتبار و بزرگي کار طرفين دارد. هر کدام از اين اساتيد در دانشگاه قبه سبز يک کرسي داشتند. درمدارس اين شيوه مرسوم نبود، ما به استناد اين موارد مي گوييم دانشگاه قبه سبز. افرادي که از اين دانشگاه فارغ التحصيل مي‌شدند، داراي ارزش و اعتبار زيادي بودند. اين دانشگاه يکي از بزرگ ترين و شاخص ترين واحدهاي دانشگاهي هفت قرن اخير بوده و بيش از ۲۰۰ سال فعاليت داشته است.
ويژگي هاي معماري

کاشيکاري قبه سبز، قديم ترين نمونه کاشيکاري معرق ايران است. اين گنبد ۵۰ متري با کاشي هاي فيروزه اي تزئين شده است. دليل نامگذاري آن به قبه‌سبز هم همين کاشي هاي فيروزه‌اي است. استاد محمد کريم پيرنيا کاشي هاي معرق اين بنا را به عنوان قديم ترين معرق ايران معرفي مي‌کند.
قبه‌سبز يکي از عظيم‌ترين بناهاي شهر کرمان بوده است. در زمان اشغال کرمان توسط انگليسي ها پرسي سايکس کنسول انگليس در کرمان گفته است، اين بنا از عجايب معماري کرمان و بلندترين نقطه اين شهر است. زماني که از کوههاي صاحب‌الزمان نگاه مي کني تنها بنايي که خودنمايي مي‌کند گنبد قبه‌سبز است. مارکوپلو هم زماني که به کرمان آمده است از مجموعه قبه‌سبز به عنوان يک مجموعه ارزشمند ياد مي کند. يکي از وِيژگي‌هاي منحصر به فرد اين بنا اين است که تا فاصله يک کيلومتري چاه آّب مجموعه هيچ چاه فاضلابي وجود نداشته است. با استفاده از کانال کشي فاضلاب به حدود يک کيلومتري اين بنا هدايت مي شده است.
شرايط امروز و برنامه ريزي براي احياء بنا

به دليل وقوع زلزله خسارت شديد به اين بنا وارد و بيشتر بخشهاي آن تخريب شد. امروزه از قبه سبز فقط ايوان آن باقي مانده و هنوز مرمت نشده است.

از مهندس حميد روحي معاون حفظ و احياي اداره کل ميراث فرهنگي استان کرمان شرايط و برنامه ريزي براي احياء اين بنا را جويا شديم.

مهندس روحي ضمن تاکيد بر ارزش اين بنا و جايگاه مهم آن در تاريخ کرمان مي گويد که در اين بنا چندين مرحله حفاري باستان شناسي انجام شده است و نشانه هايي از آثار معماري ارزشمندي از زير بافت هاي مسکوني اطراف پيدا شده است. سازمان ميراث فرهنگي با همکاري استانداري در حال تملک و خريداري خانه هاي اطراف قبه سبز هستند. قرار است پس از آزاد سازي حريم اين بنا، کارهاي مرمتي، حفاظتي و همينطور حفاري هاي باستان شناسي آغاز شده و اين بنا احيا شود.


منبع : کرمان نو

این خبر را با دوستان خود به اشتراک بگذارید



تگ ها