City Id =8

انتخاب استان

برنامه ریز

چقدر میخوای خرج کنی؟! (قیمت ها به تومان است) چیکار می خوای بکنی ؟ چقدر وقت داری؟!

سير تا پياز محل زندگي شاه در تهران (1395/11/18)

دهه فجر بهانه خوبي است که از نو تاريخ انقلاب را مرور کنيم. سراغ کاخ نياوران آخرين عمارت گاه شاه مي‌رويم و از صفر تا صد زندگي او را از نو بازگو کنيم.
سير تا پياز محل زندگي شاه در تهران
تضاد طبقاتي هميشه يکي از دلايل انقلاب در جهان بوده و اگر دليل اصلي آن نباشد، حتماً جرقه‌اي بزرگ براي آتش زدن خشم سرکوب‌شده مردم بوده است؛ بنابراين قصروعمارت شاهان هميشه يکي از مصداق‌هاي بارز تضاد طبقاتي در حکومت‌ها هستند. کاخ نياوران يکي از همين‌هاست؛ کاخي که آخرين عمارت گاه خانواده پهلوي بود که به دستور محمدرضا در سال ۳۶ ساخت آن آغاز شد. اين کاخ در ابتدا قرار بود محلي براي پذيرايي از مهمانان خارجي و مقامات عالي‌رتبه باشد؛ اما درنهايت به خانه اصلي اين خانواده تبديل مي‌شود و به دليل همين تغيير کاربري ساخت آن تا ده سال طول مي‌کشد. اين عمارت خوش آب‌وهوا از سال ۴۶ تا ۵۷ محل زندگي خانواده محمدرضا شاه بود محلي که شايد آخرين روزهاي حضور خانواده سلطنت را به خودش ديده است. نماي اين ساختمان ساده است و با معماري‌هاي هنري قاجار تفاوت زيادي دارد؛ اما در عين حال ضدگلوله، ضد توپ و ضد زلزله است. در يکي از روزهاي سرد بهمن‌ماه سراغ اين کاخ رفتيم. «زينب نصيري» راهنماي کاخ، کسي بود که از همان ابتدا با ما همراه شد و ما را در جريان ريزودرشت خانه سابق پهلوي‌ها قرارداد.

سرسراي کاخ؛ سالني با سقف متحرک و سالن سينماي اختصاصي

در را که باز کنيد، اول‌ازهمه سقف و ستون‌هاي بلند ساختمان چشمتان را مي‌گيرد و اگر سرتان را کمي بالاتر بگيريد، سقف متحرک آلومينيوم يا سان روف خانه را مي‌بينيد که باز و بسته مي شود. براي همين مي‌توان با باز کردنش روزها نور را به سطح خانه پاشيد و شب‌ها هم ستاره‌ها را تماشا کرد و حتي مي‌توان با روشن کردن نورافکن‌ها نور را به آسمان انداخت و از تماشاي آن لذت برد. کاخ دو طبقه و يک نيم‌طبقه دارد. معمار ساختمان يک مهندس ايراني به نام «محسن فروغي» است. همان کسي که طراح سعديه شيراز است. دکوراسيون داخلي خانه هم کار يک تيم فرانسوي است. کمي که جلوتر بياييد و دو سه پله را رد کنيد به سرسراي کاخ مي‌رسيد که دورتادور آن را فرش‌هاي راوند کرمان و مبل‌هاي فرانسوي پر کرده‌اند. در يکي از فرش‌ها تصاوير ۱۰۹ پادشاه ايراني دورتادور آن نقش بسته و در ترنجش ۵۶ نفر از افراد مشهور دنيا مثل کنفوسيوس، حضرت سليمان (ع)، حضرت موسي (ع) و ... جا خوش کرده‌اند و به‌حق نامش «فرش مشاهير» شده است. دست چپتان هم فرشي ديگر شبيه همين مي‌بينيد با اين تفاوت که ۷۲ پادشاه افسانه‌اي شاهنامه درون آن ديده مي‌شوند و براي همين نام اين‌يکي هم مي‌شود، «فرش سلاطين».

تالار آبي و ميزباني از کارتر!

در سمت چپ سرسرا تالار آبي براي مهماني‌هاي ويژه وجود دارد که چون از پرده تا دروديوار آن آبي‌رنگ است، به اين نام معروف شده است. فعلا در اين تالار بسته است و بازديد از آن ممکن نيست. آخرين جشني که در اين تالار برگزار شد، به يک سال قبل از انقلاب برمي‌گردد؛ وقتي شاه، اول سال ميلادي را جشن مي‌گيرد و کارتر، رئيس‌جمهور آمريکا مهمان ويژه اوست. اندکي قبل از انقلاب دکوراسيون قديم تالار عوض مي‌شود و وسايل جديد از خارج از کشور سفارش داده مي‌شوند؛ اما عمر اين کاخ مجال تغيير دکوراسيون را به صاحبانش نمي‌دهد و وسايل جديد به گمرک ايران نمي رسند و به خاطر همين‌الان تالار آبي خالي است و هرازچندگاهي در آن نمايشگاه برگزار مي‌شود!

 اگر راهرو را تا انتهاي سالن ادامه دهيد، به اتاق نشيمن مي‌رسيد. اتاقي با مبل‌هاي مشکي‌رنگ فرانسوي که چرم اصل هستند و ويترين‌هايي که با ظروف سفالي تمدن آمريکاي جنوبي پر شده‌اند. پشت اين اتاق هم سالن سينماي اختصاصي با جايگاه ويژه شاه و وليعهد وجود دارد. دو طرف ورودي سينماي اختصاصي ظروف قرن ۱۸ ميلادي وجود دارند. البته مقابل در سينما هم يک ظرف طلاکاري ديده مي‌شود که هنگام رفتن به سالن سينما مواظب باشيد که اين هديه نيکسون، رئيس‌جمهور آمريکا به زمين نيفتد و نشکند! از اتاق نشيمن که بيرون بياييد، دقيقاً سمت راست کاخ و نرسيده به اتاق غذاخوري مي‌توانيد ظروف چيني چک و فرانسه منقش به آرميتاژ پهلوي را مشاهده کنيد. در ضمن در ميان اين مشاهدات، حواستان به تابلوهاي روي ديوار و گلدان‌هاي فرانسوي هم باشد.

اتاق نشيمن

اتاق غذاخوري و پذيرايي؛ ظروف نقره با روکش طلا

در همين راهرو اگر به سمت چپ بچرخيد سالن غذاخوري ملوکانه را مي‌بينيد که با ظروف نقره با پوشش طلا و شمعدان‌هاي فرانسوي پر شده است. در ضمن تمام مبلمان و تخت و کلا وسايل چوبي خانه و البته پارچه‌کشي‌ها و پرده‌ها فرانسوي هستند؛ پس ديگر از تکرار آن پرهيز مي‌کنيم! در گوشه اتاق غذاخوري سماور قاجاري عتيقه را مي‌توانيد ببينيد. درست پشت اين اتاق و سماور يک دالان و فضاي کوچک وجود دارد که از يک‌طرف به زيرزمين و مطبخ و از طرفي ديگر به راه‌پله‌ها راه دارد. خدمه در همين فضا غذا را تزيين و آماده ورود و سرو مي‌کنند. تقريباً تمام ظروف شاهنشاهي آب‌طلا هستند.

اتاق غذاخوري

از اتاق غذاخوري که بيرون بياييد، در طرف سمت راست با يکي از درهاي اتاق پذيرايي مواجه مي‌شويد. اتاقي بزرگ با پنجره‌هاي ضدگلوله و آفتابي که تا وسط‌هاي اتاق ردپايش ديده مي‌شود. در اين پذيرايي مي‌توانيد چند دست مبل و عکس محمدرضا و فرح را در دو طرف اتاق ببينيد. درون ويترين‌ها هم وسايل تزييني پر کرده‌اند که جزو کلکسيون فرح به شمار مي‌آيند و البته به خاطر عتيقه بودنشان بيشتر آن را شبيه يک موزه کرده‌اند که در آن از مفرغ‌هاي لرستان تا تنديس‌هاي گِلي املشي ديده مي‌شوند. در کنار آن‌ها نقاشي‌هاي لاکي يا همان گل و مرغ قاجاري هم به چشم مي‌خورند.

اتاق پذيرايي

راه‌پله شاه از خدمه جداست!

براي رسيدن به طبقه دوم چند راه وجود دارد. اول‌ازهمه آسانسوري است که سال‌ها بي‌استفاده مانده است. دومين راه بالا رفتن از پله‌هاست. در چهار طرف کاخ راه‌پله وجود دارد که سه تا از آن‌ها مخصوص خدمه است و اما يکي که پله‌هايي با عرض بيشتر و ارتفاع کمتر دارد، تنها مختص شاه است که اصطلاحاً به آن‌ «شاه‌رو» گفته مي‌شود. از راه‌پله‌ها که بالا برويد قبل از رسيدن به طبقه دوم با دو اتاق مواجه مي‌شويم که يکي رختکن لباس نظامي و ديگري اتاق معاينات پزشکي اوست که در خفا پزشک او را معاينه مي‌کرده و سعي در کنترل روند بيماري سرطان غدد لنفاوي‌اش را داشته است و اما طبقه دوم!

رختکن لباس نظامي محمدرضا پهلوي

در طبقه دوم يک راهروي چهارگوش را مي‌بينيم که سمت چپش را اتاق بچه‌ها به خود اختصاص داده است. اول اتاق عليرضا را مي‌بينيم که اتاق مطالعه و خواب و حمام و دست‌شويي و آشپزخانه جداگانه دارد. اتاق خواب و مطالعه او جداست و با يک راهرو به هم وصل مي شوند. همه بچه‌ها در اين کاخ حمام و آشپزخانه و نديمه جداگانه داشته‌اند. هنوز برنامه درسي عليرضا روي ديوار اتاق مطالعه‌اش دست‌نخورده مانده و برچسب‌هاي ميکي‌موسش به دروديوار حمام اختصاصي‌اش ديده مي‌شود. عليرضا در دوران انقلاب حدود هشت سال داشته است. سرنوشت پسر کوچک پهلوي خيلي شيرين نبوده و در سال ۸۹ با يک گلوله و خودکشي به پايان مي‌رسد.

اتاق مطالعه عليرضا

کمي آن‌طرف‌تر اتاق فرحناز دختر بزرگ فرح و محمدرضاست که او هم مانند برادرش حمام و رختکن اختصاصي و نديمه مخصوص داشته است. بين اتاق اين دو فرزند شاه اتاق نديمان آن‌ها قرار دارد که به‌صورت شيفتي در اين اتاق زندگي مي‌کردند. اتاق فرحناز با عروسک‌هاي چوبي مجارستاني و مجسمه‌هاي اسپانيايي تزيين‌شده است. همه بچه‌ها در اتاق‌هايشان يک پيانوي اختصاصي داشته اند.

اتاق خواب فرحناز

اتاق‌هاي فرح

تقريباً تمام اتاق‌هاي کاخ تودرتو هستند به هم راه دارند و اين قضيه درباره اتاق‌هاي شاه و فرح بيشتر صدق مي‌کند. فرح پهلوي، يک اتاق آرايش دارد که با لوازم‌آرايش آمريکايي و لوسترهاي کريستال چک و برنز پر شده است. اين اتاق از طرف چپ به اتاق موزيک و ورزش او مي‌رسد و از طرف راست به اتاق‌خواب مشترکش با محمدرضا راه پيدا مي‌کند. فرح به‌غيراز اين اتاق، يک اتاق رختکن در همين طبقه دارد که در آن هنوز تعدادي از لباس‌هايش که سوزن‌دوزي بلوچي هستند، ديده مي‌شود. يک اتاق کار هم در نيم‌طبقه کاخ دارد که علاوه بر اتاق کارش، اتاق ليلا دختر کوچک او و نديمه‌اش هم همان‌جاست. جالب است بدانيد ليلا هم به سرنوشت برادرش عليرضا دچار شده و او هم پس از انقلاب در اثر افسردگي به زندگي خود پايان داده و خودکشي کرده است. در ورودي اتاق‌خواب فرح و محمدرضا مي‌توان تابلوي بزرگي را ديد که در آن فرح درحالي‌که يک تاج به دست دارد، نقاشي شده است. اين اثر به کنايه مي‌گويد که فرح اولين و البته آخرين شهبانوي ايراني بوده که تاج‌گذاري کرده است! سالن‌ها در طبقه دوم با دو گوبلن بزرگ قرن ۱۸ ميلادي تزيين شده‌اند و البته يک فرش بزرگ و عجيب در کف آن پهن شده که حاصل دست هنرمندان مشهدي است. اين فرش آن‌قدر ريزبافت است که متخصصان مي‌گويند گويا اين فرش را کودکان بافته‌اند!

اتاق آرايش فرح

کاخ تابستاني خانواده پهلوي سعدآباد است

اتاق يا بهتر بگوييم اتاق‌هاي شاه در فاصله نزديکي در کنار اتاق فرح قرار دارد. در گوشه سمت راست يک اتاق کار کوچک و سرويس بهداشتي قرار دارد و در کنار آن رختکن و اتاقي براي استراحت نيمروزي او قرار دارد. در اين اتاق مي‌توان نقاشي چهره‌ پدر و مادر محمدرضاي پهلوي و البته تابلوي «دو زن» که هديه «فروغي» به شاه در مراسم تاج‌گذاري است را ديد. اين اتاق هم با راهرويي که به اتاق مشترکش با فرح و ديگر اتاق‌هاي فرح راه دارد و تمام اتاق‌ها هم به بالکن‌هايي بزرگ راه دارند. اين اطلاعات مربوط به قسمت‌هاي اصلي کاخ است و بايد گفت کاخ وليعهد جداست و او در کوشک احمدشاهي در همين باغ نياوران استقرار داشته است. اتاق کار اصلي شاه هم در بيرون از اين کاخ و در عمارت صاحبقرانيه قرار داشته و بالاخره زيرزمين هم محل کار و استقرار خدمه  و مطبخ بوده است. البته تمام سال‌هايي که خانواده پهلوي در اين کاخ زندگي مي‌کرده‌اند، نه ماه سال در اينجا بوده‌اند تا به مدرسه بچه‌ها نزديک باشند و سه ماه تابستان را در کاخ سعدآباد اوقات مي‌گذراندند.

اتاق استراحت نيمروزي شاه

کاخ نياوران پر از مجسمه‌ها و تابلوها و تابلو فرش‌ها و وسايل قيمتي و قديمي است که در اين گزارش نمي توان به تمام ظرايف آن اشاره کرد و شايد بهتر باشد براي تماشاي آن خودتان براي يک‌بار شده به آنجا برويد و از نزديک آن را مشاهده کنيد و البته از تمام تجملات کاخ  ۷۰۰ کيلو طلايي که فرح پهلوي با خود به خارج از کشور برده است را کم کنيد!



منبع : مجله مهر

این خبر را با دوستان خود به اشتراک بگذارید



تگ ها