City Id =8

انتخاب استان

برنامه ریز

چقدر میخوای خرج کنی؟! (قیمت ها به تومان است) چیکار می خوای بکنی ؟ چقدر وقت داری؟!

بررسي کانال هاي همسفرياب، از فرصت تا چالش! (1396/06/30)

ظهور کانال‌هايي چون همسفرياب و پايه‌ ياب اگرچه پاسخي است به نيازهاي متنوع سفرهاي امروزي اما سبب بروز آسيب‌هاي اجتماعي مختلف شده و موارد زيادي از سرقت وتجاوز دراين نوع سفرها به ثبت رسيده است.
بررسي کانال هاي همسفرياب، از فرصت تا چالش!

به گزارش بزنيم بيرون ، پيش از اين، سفرها اغلب خانوادگي بود. مردم با خانواده سوار اتومبيل خود يا اتوبوس و قطار مي شدند و به مقصد خود که در بيشتر موارد اماکن و شهرهاي زيارتي بود مي رفتند. در بين راه مشهد سري هم به نيشابور مي زدند و به منزل بازمي‌گشتند اما امروز تنوع نقاط گردشگري، تنوع شيوه هاي سفر را هم سبب شده است. حالا اکانت‌هايي در شبکه‌هاي اجتماعي و کانال‌هاي تلگرامي شکل گرفته است که سبک زندگي مردم را در حوزه سفر به کل تغيير داده است. امروز شبکه‌هاي اجتماعي اين فرصت را ايجاد کرده که جاذبه‌هاي گردشگري ناشناخته به مردم معرفي شود اما در کنار آن، ظهور و بروز چنين سبکي در سفر و استفاده از کانال‌هاي همسفرياب و ... آسيب‌هايي را در جامعه و خانواده سبب مي شود.

ما درگذشته چند مقصد سفر داشتيم؛ اصفهان و مشهد و شيراز. اما امروز ظهور روستاهاي هدف گردشگري، جاذبه هاي طبيعي و اقامتهاي بوم‌گردي را شاهديم. تعدد نقاط سفر براي مردم پيش آمده و همين منجر به تعدد انواع سفر شده استمحمد جواد رفيع پور از فعالان عرصه گردشگري در خصوص زمينه هاي اين تغيير در سبک سفر و پيامدهاي آن مي‌گويد: ما در گذشته چند مقصد سفر داشتيم؛ اصفهان، مشهد و شيراز. اما امروز ظهور روستاهاي هدف گردشگري، جاذبه هاي طبيعي و اقامتگاه‌هاي بوم گردي را شاهديم. تعدد نقاط سفر براي مردم پيش آمده و همين منجر به تعدد انواع سفر شده است. پيش از اين ژانرهاي سفر طبيعت‌گردي، دره‌نوردي، آبشارگردي و غارگردي نداشتيم اما امروز هرکدام به صورت ژانر تخصصي سفر در آمده و سازمان ميراث فرهنگي هم تلويحا از اين مساله حمايت مي‌کند زيرا به رشد صنعت گردشگري کشور مي‌انجامد. ما در گذشته فقط يک نوع راهنماي گردشگري تحت عنوان راهنماي ايران گردي و جهانگردي داشتيم اما ذائقه مردم طي سال‌هاي اخير تغيير کرده و علاقه به طبيعت‌گردي بيشتر شده است. بنابراين بخش راهنماي سفرهاي طبيعت‌گردي هم اضافه شده است. در حال حاضر راهنماي سفرهاي ويژه کودک و راهنماي سفرهاي دوچرخه‌سواري هم پيش‌بيني شده است. در واقع به مرور زمان شاخه‌هاي مختلف گردشگري، قدرت و دوام بيشتري پيدا مي‌کند. دوره‌هاي آموزشي وجود دارد که برگزار مي‌شود و کارت تورليدري مي‌گيرند. ما در اين زمينه‌ها آموزشگرهاي اوليه نداشتيم اما متدهاي علمي تدوين شد و به اجرا در آمد.

تنوع ژانر سفر به تعدد شيوه‌هاي گردشگري منجر شده است

اين فعال گردشگري در مورد زمينه‌هاي اجتماعي توسعه کانال‌هايي چون همسفرياب، معتقد است: چون شاخه هاي مختلفي پيش آمده نياز مردم هم بر همين اساس شکل گرفته و از سويي تقاضاي سفر خيلي زياد شده است. در اين مورد هم عامل افزايش جمعيت مهم است و هم تغيير سبک زندگي مردم. پيش از اين سبک زندگي مردم در بيشتر مناطق جهان به اين شکل بود که افراد کار و زندگي با ثبات خود را داشتند و کمتر به سفرهاي خانوادگي و فردي فکر مي کردند. اما امروزه با اين تغييراتي که شاهديم، لازم است ابزار و خدمات مورد نياز براي همه ژانرهاي سفر را براي مردم پيش بيني کنيم. ساده ترين ابزار سفر همان وسيله نقليه و محل اقامت است اما همين موضوع هم امروز دچار تحول شده است. مي بينيم که سايتهايي راه اندازي شده که افراد در آن سامانه ثبت نام مي کنند. رتبه بندي افراد، ميزان ضريب اعتماد به آنها و امتيازي که به آنها داده شده در سامانه ثبت شده است. يک سايت ويژه مربوط به خودروي اشتراکي است و سفرهاي انجام شده هم در آن قابل دسترسي است. همچنين سامانه هاي خانه اشتراکي هم در سطح جهان فعال است و افراد مي توانند به طور متقابل ميهمان يا ميزبان سفرهاي يکديگر شوند و به اين طريق مساله اسکان که بار مالي زيادي را براي سفر دارد تا حد زيادي حل شده است. اين سامانه در کشور ما حدود ۱۲ سال است که فعاليت مي کند و هزاران نفر در کشورمان عضو سامانه هستند. ميزباني‌ها و ميهماني‌هاي زيادي هم از سوي شهروندان ايراني در اين سامانه به ثبت رسيده است. در دنيا حدود ۲۰۰ ميليون نفر عضو اين سامانه هستند اما از آنجا که در ايران فيلتر شده است آمار تعداد اعضاي ايراني مشخص نيست.

وي تاکيد مي کند که از سويي با توجه به شرايط امروز جامعه سامانه هايي هم تحت عنوان همسفرياب يا پايه ياب راه اندازي شده است و مي افزايد: افراد زيادي هستند که قصد سفر دارند اما تنها هستند يا تمايل به سفر گروهي دارند اما علاقه اي به سفر با تور ندارند. اين سامانه ها مي تواند خلاء هاي سفر را براي اين اشخاص پر کند. فرض کنيد فرد گردشگري قصد سفر و بازديد از يک آبشار در نقطه اي دورافتاده را دارد اما وسيله نقليه اي ندارد؛ از سوي ديگر فردي اتومبيل در اختيار دارد اما آشنايي با سفر يا مقصد ندارد. اين افراد مي توانند از طريق سامانه يا کانال يکديگر را پيدا کنند و با هم به سفر بروند. شکل گيري اين پديده ناشي از تغيير در سبک زندگي مردم است که خود ناشي از عوامل متعددي است. امروز بعد خانوار کوچک شده ؛ از سوي ديگر تعدد نقاط سفر و متنوع شدن و تخصصي شدن نقاط گردشگري سبب شده که همه افراد امکان استفاده از آن را نداشته باشند. فرض کنيد در مورد غارگردي، افراد مسن توانايي رفتن به اين سفر سخت را ندارند بنابراين ممکن است فرد براي رفتن به اين نقاط با مشکل نداشتن همراه مواجه شود. يا در مثالي ديگر اقامت در کوير شرايطي دارد که براي هرکسي آسان نيست و نياز به افرادي از سنخ و تيپ خاصي است.

از بين رفتن تعاملات خانوادگي از آسيبهاي جايگزيني سفر خانوادگي با سفرهاي مجردي

محمد جواد رفيع پور از بين رفتن تعاملات خانوادگي را يکي از آسيبهاي جايگزيني سفر خانوادگي با سفرهاي به اصطلاح مجردي و دوستانه مي داند و مي گويد: اين مساله آسيب‌هايي هم دارد که بايد بررسي شود که ميزان سفرهاي خانوادگي تحت تاثير سفرهاي متنوع امروزي چقدر تغيير کرده است. ممکن است با ادامه همين روند چيزي از سفرهاي خانوادگي باقي نماند.

با توجه به نبودن سياست‌هاي مدون و رسمي و نبود کنترل روي کانال‌هاي متعدد همسفرياب و از آنجا که از طريق يک سري ساختارهاي رسمي امکان رفع چالش‌هاي سفر در کشور ما شکل نگرفته است، امروز شاهد ظهور و بروز کانال‌هايي هستيم که با هدف يافتن همسفر يا پيدا کردن ميزبان سفر شکل گرفته اندوي با انتقاد از نبود سياست‌هاي مدون و رسمي و نبود کنترل روي کانال‌هاي متعدد همسفرياب معتقد است: از آنجا که از طريق يک سري ساختارهاي رسمي امکان رفع چالش‌هاي سفر در کشور ما شکل نگرفته است، امروز شاهد ظهور و بروز کانال‌هايي هستيم که با هدف يافتن همسفر يا پيدا کردن ميزبان سفر شکل گرفته اند. ما يک سامانه مدون و داراي مجوز براي سفر اشتراکي نداريم و اين سايت‌ها و کانال‌ها از همين خلاء سوء استفاده مي کنند، حتي استارتاپ‌هايي هم در اين زمينه شکل گرفته اند اما هيچ نظارتي بر اين کانال‌ها وجود ندارد. بارها از افراد علاقمند به گردشگري شنيده ايم که در اين سايت‌ها و کانال‌ها، افرادي ميزبان افراد و اشخاصي شده اند اما دچار مواردي چون سرقت اموال، دزدي لوازم سفر حتي مواردي از تجاوز و خشونت شده اند. البته چون نظارت دقيقي بر اين موارد نيست، نمي شود آمار دقيقي از ميزان آسيب‌هاي اين قبيل سفرها ارائه داد. به نظر مي رسد بايد يک هم افزايي بين سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري، نيروي انتظامي و حتي وزارت خارجه شکل بگيرد و سامانه مدوني ايجاد شود که به همه نيازهاي سفر پاسخ دهد. اگر اين فرآيند تحت نظارت و کنترل در نيايد، مي تواند تبعات بدي در پي داشته باشد. اگر امروز گزارش‌هاي سرقت و تجاوز وجود دارد، ممکن است در آينده مسايل امنيتي هم براي کشور پديد آورد.

رفيع پور  در مورد گلايه فعالان گردشگري از دخالت دولتي در موضوع سفر هم مي گويد: ما معتقديم نبايد دخالت دولتي وجود داشته باشد اما در حد نظارت و کنترل لازم است يک نهاد رسمي ورود داشته باشد تا امنيت سفر براي گردشگران تامين شود. ما چهار هزار راهنماي گردشگري داراي کارت تورليدري در کشور داريم اما از اين تعداد حداکثر ۷۰۰ نفر مشغول کار هستند و بقيه به صورت مقطعي فعالت مي کنند زيرا زمينه شغلي براي آنها فراهم نيست. فعاليت اين کانال‌هاي تلگرامي موجب ضعيف شدن بازار کار گردشگران هم شده است. افراد بدون نياز به راهنماي گردشگري، همسفر خود و مقصد سفر را پيدا مي کنند و به سفر مي روند اما در بيشتر موارد تجربه خوبي هم از سفر کسب نمي کنند چون گردشگري تخصصي نياز به راهنماي تخصصي دارد که از جاذبه ها و ويژگيهاي طبيعي، فرهنگي تاريخي و گردشگري منطقه مطلع باشد. اگر نسخه بومي از سامانه هاي گردشگري فعال در سطح جهان را در کشور ايجاد کنيم خودبه خود کانال‌هاي غيرمعتبر از چرخه سفر حذف مي شوند. ما امروز حتي شاهد برخوردهاي سليقه اي با تورهاي مختلف داراي مجوز هستيم که اين سامانه بايد با نظام مند کردن سفر، امنيت گردشگران را تامين کند.

فارغ از آسيبهاي ظهور کانال‌هاي همسفرياب در مساله سفر، شکل گيري اين کانال‌ها و استقبال اجتماعي به آنها مي تواند چارچوب‌هاي خانوادگي و هنجارهاي اجتماعي را هم دستخوش تغيير کند. در حال حاضر هر کدام از اين کانال‌ها چندين هزار نفر عضو دارند و روزانه ده‌ها پيشنهاد سفر به افراد غريبه در آن ثبت مي شود. 

نظارتي روي کانال‌هاي همسفرياب نيست

مهرداد فلاطوني، روانشناس اجتماعي و مشاور خانواده هم با اشاره به بروز آسيبهاي اجتماعي در رواج کانال‌هاي همسفرياب يا پايه ياب مي گويد: ترويج اين سفرها ريشه در نوع تفکر و برخورد ما با تکنولوژي دارد. برخي توجيه مي کنند که در هر صورت جامعه رو به جلو حرکت مي کند و مسير خود را پيدا مي کند، اما من مخالف اين هستم که جامعه به سرعت پيش مي رود زيرا استفاده ما از تکنولوژي غلط است. بايد يک هم افزايي بين سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري، نيروي انتظامي و حتي وزارت خارجه شکل بگيرد و سامانه مدوني ايجاد شود که به همه نيازهاي سفر پاسخ دهد چطور مي شود، فردي، شخص يا افراد ديگري را بدون کمترين شناخت به عنوان همسفر انتخاب کند. وقتي نظارتي بر اين کانال‌ها نيست چه تضميني وجود دارد که مشخصات وارد شده فرد در کانال صحيح و صادقانه باشد. به ويژه وقتي بحث منافع مالي براي صاحب کانال مطرح باشد، صحت اطلاعات اعضاي کانال به کلي زير سوال است. حال در چنين شرايطي چگونه مي توان به همسفر شدن با افراد ناشناس و غريبه اعتماد کرد؟

وي گفت: جوانان به دنبال شرايط خلاقانه براي برقراري ارتباطات اجتماعي هستند که يکي از آنها همين کانال‌هايي است که در زمينه هاي مختلف فعاليت مي کنند و امروز حيطه فعاليت آنها به حوزه سفر هم رسيده است. ما از قديم گفته ايم افراد را بايد در سفر شناخت؛ اما چه سفري؟

برخي درخواست‌ها در کانال‌هاي همسفرياب از دايره سفر عادي خارج است

اين مشاور خانواده و کارشناس سبک زندگي معتقد است: امروز از اين سفرها استفاده ابزاري مي شود. شاهديم که افراد مشخصاتي براي همسفر خود در نظر مي گيرند که هدف را کاملا نشان مي دهد. فرض کنيد مرد ميانسالي براي سفر به يک نقطه گردشگري در خارج از کشور تقاضاي همسفر خانم در يک بازه سني و مشخصات ظاهري خاص دارد. چنين مواردي از دايره سفر عادي خارج است. ما سامانه هاي مشابه خارجي هم داريم اما در آنها کيفيت سفر، ميزان خدمات، نوع برخورد و ... از سوي ميزبان و ميهمان سنجش شده و افراد بر اين اساس رتبه بندي مي شوند و درصدي از اعتماد شکل مي گيرد. اما در کانال‌هايي که ما شاهد آن هستيم نه مشخصات قابل اتکا است، نه منظور و مقصد سفر و نه هيچ شاخص ديگري. اين گونه استفاده ابزاري از مساله جنسيت و سفر، يک توهين به صنعت بزرگ گردشگري هم به شمار مي رود و لازم است به سرعت ساماندهي شوند. در سامانه هاي مشابه خارجي ما شاهد يک تعامل اجتماعي و تبادل فرهنگي هستيم اما در کانال‌هاي داخلي گويي فردي، يک شخص ديگر را براي سفر استخدام مي کند. اين نوع پيشنهاد سفر با کدهايي که در نوع درخواست سفر ارائه مي شود، يعني استفاده ابزاري از جنسيت. اين سوء استفاده مرد و زن هم نمي شناسد.

به طور قطع رشد قارچ گونه اين کانال‌ها زمينه را براي بروز آسيب‌هاي مختلف فراهم مي کند و ممکن است گروهي، رفتن به اين سفرها را کار و کاسبي خود قرار دهندفلاطوني تاکيد مي کند: به طور قطع رشد قارچ گونه اين کانال‌ها زمينه را براي بروز آسيب‌هاي مختلف فراهم مي کند و ممکن است گروهي، رفتن به اين سفرها را کار و کاسبي خود قرار دهند. اين روابط سطحي و زودگذر در قالب تعامل اجتماعي جاي نمي گيرد. سازمان هاي مردم نهاد بايد در اين زمينه شکل بگيرد که افراد بسته به نوع نياز خود بتوانند از خدمات سفر بهره ببرند.

وي در پاسخ به افرادي که مدعي هستند چنين کانال‌هايي با هدف ايجاد يک سفر سالم و به دور از آسيب فعاليت مي کنند، مي گويد: مساله حتي فراتر از اين آسيب است. سفر با يک فرد غريبه حتي اگر با هدف لذت‌جويي نباشد، در سبک زندگي اسلامي و ايراني ما جايگاهي ندارد. ما تورهاي داراي مجوزي داريم که افراد مي توانند از آن بهره ببرند. ما نقش پدر را در خانواده فراموش کرده ايم. اصولا سفر بدون کسب اجازه از سرپرست خانواده چه جايگاهي در فرهنگ ما دارد که اين روزها در حال ترويج است؟ اين سفرها در بيشتر موارد پنهاني انجام مي شود و کمترين آسيب اين سفرها همين ترويج دروغ و دورويي است، زيرا کمتر خانواده هايي هستند که به جوانان خود اجازه رفتن به سفر با فرد يا افراد غريبه را بدهند. از سوي ديگر رواج چنين فرهنگي موجب از بين رفتن قبح روابط اجتماعي مي شود به همين جهت معتقدم صحيح نيست.

دليل استقبال جوانان از همسفرياب بايد مشخص شود

سفر با يک فرد غريبه حتي اگر با هدف لذت‌جويي نباشد، در سبک زندگي اسلامي و ايراني ما جايگاهي نداردمسعود بُربُر خبرنگار و فعال گردشگري هم در اين زمينه معتقد است: هر سفري چند رکن اصلي دارد. وسيله سفر، محل اقامت، خوراک و مقاصد ديدني. ظهور شبکه‌هاي اجتماعي در ابعاد مختلف سفر هم تغييرات جدي ايجاد کرده است. چه در مرحله کسب اطلاعات درباره مقصد سفر، چه درباره نحوه حمل و نقل در سفر، چه در مرحله اقامت و چه حتي بعد از سفر که گردشگران عکس‌ها و گزارشي از سفرشان ارائه مي کنند شبکه‌هاي اجتماعي امروز نقش بسيار ويژه‌اي پيدا کرده اند. واقعيت آن است که هرچه به سمت بستن و محدود کردن شبکه‌هاي اجتماعي برويم به هر حال مردم راه استفاده از اين ابزارها را براي خود باز مي کنند. چه شبکه‌هاي اشتراک اقامتگاه، چه شبکه‌هاي اشتراک خودرو، و چه شبکه‌هاي اشتراک نظر درباره سفر. در شرايط کنوني مخاطبان فعال خودشان را دارند و راه درست رويارويي با آنها نه محدود کردنشان که تجربه نشان داده فرجام موفقيت آميزي ندارد، بلکه فرهنگ سازي، ايجاد آموزشهاي مرتبط با سفر، ارائه خدمات بهتر در تورها، افزايش کيفيت خدمات راهنمايان گردشگري، معرفي هرچه بيشتر بوم گردي و تنوع گزينه‌هاي سفر در کشور است.

اين فعال گردشگري با طرح اين پرسش که بايد ببينيم اصلا دليل استقبال مردم از اين شبکه‌ها چيست؟ مي افزايد: اگر در يک کلمه بخواهيم به اين پرسش پاسخ بدهيم بايد گفت علاقه مردم به تجربه ارتباطات اجتماعي تازه. در حالي که در تورهاي رسمي هم به شکل سالم و درستي همين امکان فراهم است با اين تفاوت که يک راهنماي حرفه‌اي و آموزش ديده براي مقابله با شرايط خاص و پيش بيني نشده و افزايش کيفيت سفر همراه مسافر است. مساله‌اي که بيش از همه بايد بر آن تاکيد ورزيد و درباره آن فرهنگ‌سازي کرد و فوايد و مزاياي استفاده از ظرفيت‌هاي حضور راهنمايان گردشگري در سفر را گوشزد کرد. در آن صورت، وقتي مردم بدانند آنچه به دنبالش هستند در تور رسمي نيز فراهم است با اين تفاوت که با حضور راهنما هم ارزش افزوده سفرشان بيشتر مي شود و هم در مقابل خطرات و چالش‌هاي احتمالي شرايط ايمن تري دارند، ديگر چه دليلي براي استفاده از شبکه‌هاي ناايمن باقي مي ماند؟


منبع : خبرگزاری مهر

این خبر را با دوستان خود به اشتراک بگذارید



تگ ها