City Id =8

انتخاب استان

برنامه ریز

چقدر میخوای خرج کنی؟! (قیمت ها به تومان است) چیکار می خوای بکنی ؟ چقدر وقت داری؟!

توسعه گردشگري با توجه ويژه به بازار هدف گردشگران شيعه (1393/11/03)

گردشگري مذهبي يکي از کهن ترين انواع گردشگري مي باشد که از ديرباز مورد توجه نوع بشر واقع شده است.
توسعه گردشگري با توجه ويژه به بازار هدف گردشگران شيعه


پيشگفتار

گردشگري مذهبي يکي از کهن ترين انواع گردشگري مي باشد که از ديرباز مورد توجه نوع بشر واقع شده است. در دين اسلام نيز بر امر گردشگري به ويژه زيارت اماکن مقدس مسلمانان تاکيدات ويژه اي صورت گرفته است. اين مقاله ، هدف اصلي خود را بر بررسي قابليت هاي نوع خاصي از گردشگري حلال به نام گردشگري شيعه قرار داده است وبا بررسي پتانسيل هاي گردشگري موجود در ايران براي جمعيت حدودا ۲۵۰ ميليوني شيعيان جهان که ۲۵ تا ۳۰ درصد از کل جمعيت مسلمانان جهان را تشکيل مي دهند، تصميم دارد راه هاي افزايش جذب گردشگران شيعه را مورد بررسي قرار دهد وباارايه راهکارهاي عملي آغاز گر گامي هر چند کوچک براي پيوند گردشگري مذهبي کشورمان با بازارهدف بکرگردشگران شيعه باشد.

گردشگري مذهبي يکي از رايج ترين انواع گردشگري درسراسرجهان است که سابقه آن به قرون و اعصار گذشته مرتبط مي گردد مدارک و اسناد تاريخي موجود از تمدنهاي کهن بين النهرين مصر ايران هند چين و نيز آثار و قراين به جامانده ا ز روزگاران پيش از تاريخ حکايت از سفرهاي زيارتي انسانهاي متعددي دارد که از ديرباز به منظورانجام فرايض ديني و مذهبي مسيرهاي طولاني را جهت مقصد زيارت طي ميکردندو شايد به دليل مخاطرات فراوان به مقصد نمي رسيدند.

در تعريف توريسم مذهبي اينطور بيان شده است که جهانگردي مذهبي عبارت است از بازديد گردشگران (با تعريف ويژه جهانگردي)از اماکن مقدس نظير زيارتگاه ها ، مقابر، امامزاده ها و نظاير آنها .در اينجا با دو دسته مختلف از جهانگردان روبرو مي شويم ،دسته اول کسانيکه از اماکن مقدسه در دين خود بازديد مي نمايند وگروه دوم کسانيکه از اماکن مقدسه ساير اديان ديدن مي کنند.(داس ويل ،۱۳۷۸)

در هر حال بسته به نوع هدفي که افراد دارند،ممکن است يکي از انواع جهانگردي مذهبي را انتخاب نمايند. شايد تفاوت اين دو دسته در ميزان استقبالي که جهانگردان از اين سفرها مي نمايند باشد چراکه برخي سفرها از لحاظ اجراي فرامين مربوط به آن دين يا مذهب حالت اجباري و يا تاکيدي به خود مي گيرند ،پس به ناچار همه افراد مومن به آن دين يا مذهب مجبور به اجراي آن سفر ،دست کم براي يکبار مي گردند .(دقيقاً نظير انچه در دين اسلام مبني بر زيارت خانه خدا بر مسلمانان واجب است(در نهايت با توجه به مقاصد افراد ،اشکال مختلفي از جهانگردي مذهبي شکل مي گيرد. نکته قابل توجه در اين زمينه اين است که گردشگري مذهبي تنها شکل از اشکال گردشگري مي باشد که بر موانع آب و هوايي غلبه مي نمايد. بدين ترتيب با تغييرات فصل و تحولات آب و هوايي مشاهده مي شود که تعداد توريسم و بازديد از شهر ها و مراکز مذهبي دچار تغييرات شديد نمي شود و اينکه که براي اين نوع گردشگر، تنها مقصد حائز اهميت نيست، تجربه او از همان ابتداي سفراز مبدا آغاز مي شود و تمام مسيرو وقايعي را که در طول مسير با آن مواجه مي شود در بر مي گيرد. (Meyer,۲۰۰۴)در يک تقسيم بندي کلي جاذبه هاي مذهبي اسلامي را مي توان به شش دسته تقسيم نمود:

۱ مساجد ۲ امام زاده هاو بقعه ها ۳ آرامگاه ها و قبور ۴ تکيه ها و حسينيه هاي قديمي 5 آتشکده ها و آتشگاه ها ۶ صومعه ها و خانقاه ها


ويژگي هاي سفرهاي مذهبي

سفرهاي مذهبي نيز همچون ساير سفرها داراي ويژگي هايي مي باشند که در زير به چند مورد از آنها اشاره مي کنيم:

۱ گردشگري مذهبي داراي اثرات منفي زيست محيطي، فرهنگي اجتماعي کمتري نسبت به ساير گونه هاي گردشگري است که شايد بخشي از اين ويژگي به دليل آموزه هاي مکاتب، اديان و مذاهب زائران باشد و اينکه اغلب زائران افرادي آرام، اهل صلح و مطيع قانون هستند.

۲ فصلي بودن سفرهاي مذهبي و اينکه بسياري از اين گونه سفرها تنها در فصل هاي خاصي صورت مي گيرند.

۳ افرادي که دست به اينگونه سفرها مي زنند به دليل اينکه بيشتر در جست و جوي معنويات مي باشند زياد تنوع طلب نبوده و اکثرا به دنبال سادگي هستند.

۴ تمامي افراد از هر طبقه اجتماعي مي توانند دست به اينگونه سفرها بزنند. به عبارت ديگر اينگونه سفرها مختص طبقه خاصي از اجتماع نيست.تا جايي که در بسياري از کشورهاي در حال توسعه که گردشگري در مراحل ابتدايي خود به سر مي برد ،براي بسياري از طبقات اجتماعي، گردشگري مذهبي تنها فرصت سفر به شمار مي آيد.

همچنين اين وضعيت در جوامع متوسط و مياني که طبقات متوسط آن از نظر مالي و از نظر اجتماعي توانايي سفرهاي طولاني را ندارند بيشتر به چشم مي خورد و وقت آزاد آنها اکثرا به وسيله بازديد از اماکن مذهبي و زيارتي پر مي شود.

۵ اکثر سفرهاي مذهبي و زيارتي به صورت گروهي و جمعي و به صورت سازماندهي شده صورت مي گيرند.

۶ برخي از سفرهاي مذهبي از لحاظ اجراي فرامين مربوط به آن دين و يا مذهب ،حالت اجباري و يا تاکيدي به خود مي گيرند که به ناچار تمامي افراد مومن به آن دين يا مذهب مجبور به اجراي آن سفر دسته کم براي يکبار مي گردند دقيقا نظير آنچه در دين اسلام مبني بر زيارت خانه خدا که بر تمامي مسلمانان واجب است وجود دارد.

۷ مراکز مذهبي و زيارتي مکان هايي را براي ديدار و ارتباط مردم از فرهنگ ها و مناطق مختلف فراهم مي کنند.

۸ گردشگري مذهبي داراي جنبه هاي سياسي نيز هست به طوريکه بسياري از اماکن مذهبي متعاقبا اماکن ملي نيز به شمار مي آيند و بسياري از اماکن مذهبي براي برپايي جشن هاي ملي مورد استفاده قرار مي گيرند (۱۹۹۲, Rinschede).

 


گردشگري حلال

بنا به بررسي هاي(World Travel Market )WTMگردشگري حلال به صورت نوع خاصي از گردشگري مذهبي، منافع کشف نشده بسيار و شانس هاي تجاري زيادي را به کشورهاي مسلمان ارائه مي کند. گردشگري حلال، نوعي از گردشگري مذهبي است که تمام فعاليت هاي آن از نظر قوانين اسلامي مجاز شمرده مي شوند.سرو غذاي حلال ، توجه به اوقات شرعي و نماز،قرار دادن قرآن در کنار صندلي هاي هواپيما واتاق هاي مراکز اقامتي، پخش برنامه هاي مذهبي در طول پرواز، در نظر گرفتن بخش هايي مجزا براي بانوان و آقايان درمراکز تفريحي و ايجاد هتل ويژه بانوان در گردشگري حلال مورد توجه قرار مي گيرند. (www.wtmlondon.com)

مالزي و ترکيه در ساليان اخير در جهت جذب گردشگران مسلمان به گردشگري حلال سرمايه گذاري هاي زيادي انجام داده اند.

گزارشي منتشر شده از Euromonitor International در کنفرانس ۲۰۰۷بازار جهاني سفر در لندن چنين گزارش مي دهد که در منطقه خاورميانه پتانسيلي براي جهشي بزرگ در گردشگري حلال وجود دارد که اين پتانسيل زمينه هاي شغلي وفعاليت هاي جديد را براي خطوط هوايي و مراکز اقامتي ايجاد مي کند.در اين راستا بسياري از هتل هاي بين المللي اقدام به استخدام افراد مسلمان و عرب کرده اند تا خدمات ترجمه و رفع مشکلات براي مسافران مسلمان را فراهم آورند.


تابه حال به مقوله اي به نام گردشگري شيعه توجه ويژه اي نشده است وغير از چند مقاله معدود تاکنون برنامه ريزي عملي گسترده اي براي رشد اين نوع از گردشگري حلال در داخل کشور صورت نگرفته است هر چند اخيرا باتاکيدات ويژه سازمان ميراث فرهنگي وگردشگري کشوربر توسعه گردشگري ورودي توجهات بر بازارهاي هدف گردشگري منطقه علي الخصوص مناطق شيعه نشين در حال قوت گرفتن است.در هر صورت تعريفي که از اين نوع گردشگري در اين مقاله ارائه شده است بدين صورت است :

نوعي از گردشگري حلال که براي شيعيان برنامه ريزي مي شود و در آن هدف فراهم آوردن بستري امن ، راحت ومناسب براي فعاليت هاي گردشگري اين دسته از مسلمانان از جمله زيارت کليه اماکن مذهبي شيعيان ،عزاداري ها،جشن ها و فراهم بودن زمينه براي انجام فرايض ديني ، آداب ومراسم شيعي مي باشد.

هدف اصلي اين مقاله ارائه راهکارهاي عملي جهت افزايش ورود گردشگران شيعه به ايران و معرفي کشورمان به عنوان مرکز اصلي گردشگري شيعيان مي باشد.از آنجا که چنين پتانسيلي در کشورمان به صورت گسترده اي وجود دارد که پذيراي زايران شيعه باشد تا اين گروه بتوانند با خيالي آسوده وبه دور از تعصبات مذهبي هم به گردشگري مذهبي وزيارت پرداخته و هم زمينه ديگر انواع گردشگري برايشان فراهم شود، در واقع تشابه مذهبي به عنوان عاملي بسيار مهم جهت جذب گردشگران شيعه در نظر گرفته شده و از آنجا که کشورهايي مانند مالزي و ترکيه با تبليغات گسترده در ساليان اخير سهم عمده اي از گردشگري حلال را از آن خود کرده اند ، کشور ما نيز مي تواند با تبليغات و بازاريابي مناسب در بازارهاي هدف گردشگري در مناطق شيعه نشين منطقه و در مراکز اسلامي – شيعي سراسر دنيا ، سهم مناسبي از اين بازار را دراختيار خودگيرد.اگر چه بازار گردشگري حلال کشورمان نبايد محدود به گردشگران شيعه شود و با توجه به وجود پتانسيل هاي گسترده موجود در کشور ، رشد گردشگري حلال شيعي مي تواند زمينه ساز رشدورود گردشگران مسلمان سراسر جهان به داخل کشور شود.
کشورها ومناطق هدف بازار گردشگري شيعه

۱ عراق

۲ لبنان

۳ افغانستان

۴ پاکستان

۵ هند

۶ جمهوري آذربايجان

۷ عربستان سعودي

۸ ترکيه

۹ سوريه

۱۰ کويت

۱۱ بحرين

۱۲ امارات متحده عربي

۱۳ قطر

۱۴ يمن

۱۵ شيعيان اروپا

۱۶ شيعيان آمريکاي شمالي

۱۷ شيعيان آفريقا

۱۸ شيعيان بقيه نقاط جهان

 


تحليل وضعيت کشور در جهت جذب گردشگر شيعه براساس مدلSWOT:


نقاط قوت:

۱ زمينه هاي سياسي :

جمهوري اسلامي ايران تنها کشور اسلامي دنيا مي باشد که داراي حکومتي شيعي است و شيعه مذهب رسمي اکثريت مردم آن مي باشد.

۲ زمينه هاي گردشگري مذهبي:

۱ وجود مرقد مطهر امام رضا(ع)، حضرت معصومه(س) و احمدبن موسي شاهچراغ(ع)

۲ وجود بيش از ده هزار بقاع متبرکه ، امام زاده ها و مساجد تاريخي و خاص مانند مسجد جمکران که از اين ميان ۱۲۰۰ بقعه در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده اند که متولي آن ها سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري است و بقيه زير نظر سازمان اوقاف و امور خيريه اند.

۳ برگزاري گسترده و باشکوه مراسم مذهبي ويژه شيعيان از جمله مراسم عزاداري امام حسين(ع) وياران شهيدش در ماه محرم ومراسم مرتبط با آن مانند تعزيه،مراسم عزاداري احياي شب هاي قدر،ايام فاطميه و مراسم جشن وشادي ويژه ولادت ائمه اطهار بويژه جشن هاي نيمه شعبان و ولادت امام علي(ع)

۴ وجودمرقد مطهر حضرت امام خميني (قدس السره الشريف) ;بوجود آورنده تنها حکومت اسلامي در جهان که مذهب رسمي آن شيعه مي باشد.

۳ زمينه هاي ديگرانواع گردشگري:

دراين زمينه تاکنون بارها به روش هاي گوناگون به پتانسيل هاي بي نظير موجود در ايران براي جذب انواع گردشگر اشاره شده است که صحبت مجدد در باره آنها در اين مقال تکرار مکررات است اما آنچه که دراين زمينه بايد مورد توجه قرار گيرداين است که باتوجه به ارزان بودن نسبي هزينه هاي گردشگري در کشورما،هم مذهب بودن ودر مواردي مانند گردشگران افغان هم زبان بودن،خود به عنوان عوامل توسعه دهنده و زمينه ساز رشد ورود گردشگران شيعه به کشور ما شناخته خواهند شد و از آنجايي که زمينه هاي مشترک فرهنگي فراواني بين ايران وبسياري از کشورهاي شيعه نشين دنيا وجود دارد، اين مشترکات کار را براي ورود اين گروه از گردشگران به کشور ما نسبت به گردشگران غربي بسيار ساده خواهد ساخت.به همين ترتيب زمينه هايي از گردشگري که در کشور ما در حال رشد هستند و در ساليان اخير توجهات ويژه اي به آنها شده است مانند گردشگري سلامت ، خود ميتوانند زمينه ساز رشد ورود گردشگران شيعه به کشور ما شناخته شوند.عوامل ديگري مانند حمل ونقل آسان و کم هزينه به روش هاي زميني و ريلي و وجود غذاخوري ها ، مراکزاقامتي وخطوط هوايي حلال هم عواملي هستند که ورود گردشگران شيعه منطقه خاورميانه رابه ايران ساده تر مي کنند.
 

 

نقاط ضعف:

۱ عدم شناسايي مطلوب جاذبه هاي مذهبي وگردشگري ايران در بازارهاي هدف

۲ عدم به کار گيري روش هاي مطلوب و همه جانبه بازاريابي درزمينه جذب گردشگران مذهبي

۳ عدم تدوين بسته هاي گردشگري زيارتي

۴ نبود منابع و محتواي تبليغاتي جهت آشناسازي ساکنان بازارهاي هدف با جاذبه ها وفرهنگ کشورمان به زبان هاي محلي آنها

۵ بي توجهي به شبکه جهاني وب و عدم وجود محتواي مناسب وجذاب جهت ارائه در اين فضابه مخاطبان در بازاهاي هدف

۶ عدم وجود شبکه ماهواره اي بين المللي خاص گردشگري شيعه

۷ عدم اقبال بخش خصوصي به جذب گردشگران شيعه

۸ نبود تابلوها و فايل هاي راهنماي صوتي به زبان هاي مختلف در اماکن مذهبي

۹ عدم فرهنگ سازي وآموزش مناسب به شهروندان ايراني در مورد پذيرش وتعامل مناسب با گردشگران شيعه

۱۰ آشنا نبودن کسبه و خادمان زيارت گاه ها به زبان هاي عربي ، اردو و .....

۱۱ نبود زائرسرا و يا مناسب نبودن اماکن اقامتي در نزديکي بسياري از اماکن مذهبي

۱۲ کمبود راهنمايان تور تخصصي گردشگري شيعه

۱۳ عدم استفاده از پتانسيل شبکه گسترده دفاتر زيارتي درسراسرکشورجهت جذب گردشگران شيعه به داخل کشور

فرصت ها:

۱ استفاده از فرصت شرکت در نمايشگاه هاي خارج از کشور

شرکت در نمايشگاه هاي خارج از کشور يکي از بهترين فرصت ها جهت جذب گردشگران مذهبي مي باشد. در اين زمينه نکته مهم جذاب بودن غرفه براي بازديدکنندگان است و در وهله بعد دريافت اطلاعات لازم از ايشان براي بازاريابي پايدار مي تواند بهترين دستاورد يک نمايشگاه باشد.تمامي روش هاي بازاريابي الکترونيکي درنمايشگاه ها قابل انجام هستند ضمن اينکه از بازاريابي سنتي و پخش بروشور وکاتالوگ نبايد غافل بود چون اين روش هنوز در نزدبسياري از گردشگران به عنوان تنها روش آشنايي با مقاصدگردشگري مي باشد. به هرحال باتوجه به کوتاه بودن زمان برگزاري نمايشگاه ها و هزينه هاي بالاي شرکت درآنها بايد به اين نکته توجه داشت که جمع آوري اطلاعات بازديدکنندگان ازقبيل رايانامه ، شماره تلفن همراه و نشاني پستي بهترين راه براي ارتباط مداوم با آن هاست.

۲ سفارت هاي جمهوري اسلامي ايران در کشورهاي هدف

سفارت هاي کشورمان از طريق برگزاري هفته هاي ايران در مقاصدهدف مي توانند زمينه هاي آشنايي وجذب گردشگران راازراه مشرکت بخش خصوصي در اين رويدادها فراهم کنند.همچنين تسريع و آسان سازي صدور رواديد وزمينه سازي جهت لغوآن به عنوان خدمات بسيار مهمي است که بر عهده سفارتخانه هاي کشورمان درکشورهاي هدف مي باشد.

۳ تبليغ ازطريق زائران ايراني در مراسم حج ، عتبات عاليات وسوريه

باتوجه به ايجادآشنايي بين زائران ايراني وديگر زائران شيعه درمراسم حج، زيارت عتبات عاليات و سوريه و باتوجه به اثربخشي فوق العاده تبليغات دهان به دهان ، يکي از بهترين روش هاي معرفي جاذبه هاي مذهبي کشورمان به زائران بازارهاي هدف همين روش است و اين امر نيازمند توجه ويژه سازمان حج و زيارت مي باشد که باتوجه به دراختيار داشتن شبکه گسترده دفاتر زيارتي در سراسر کشور،از طريق قرار دادن اقلام تبليغاتي در اختيار زائران ايراني ، زائران شيعه ديگر کشورها را علاوه بر آشنايي با جاذبه هاي بي نظير مذهبي کشورمان دعوت به زيارت از آنها نمايند.

۴ شبکه هاي ماهواره اي

ايجاد شبکه هاي ماهواره اي جهت معرفي جاذبه هاي توريستي کشورمان و اختصاص دادن برنامه هايي جهت معرفي اماکن و مراسم مذهبي و همچنين پخش زنده نمازهاي پنج گانه و مراسم مذهبي از زيارت گاه ها مي تواند به عنوان يکي از بهترين فرصت هاي بازاريابي جهت ورود گردشگران شيعه به کشورمان باشد.باتوجه به اين که هيچ رسانه ديگري توانايي برقراري ارتباط با کيفيت و زنده با مخاطب را به اندازه تلويزيون ندارد، راه اندازي يک شبکه گردشگري بين المللي جهت معرفي جاذبه هاي کشورمان به طور عام و يک شبکه ماهواره اي ويژه گردشگري مذهبي به طور خاص مي تواند باعث تحول در زمينه ورود گردشگران شيعه به داخل کشور شود.

۵ تبليغات زبان به زبان از طريق زائراني که به ايران مي آيند در مناطق زندگي خودشان

اين عامل شايد به عنوان مهم ترين فرصت در جهت جذب زائران شيعه شناخته شود چون با توجه به غلبه فرهنگ شفاهي، سنتي و قومي قبيله اي دربسياري از بازار هاي هدف گردشگري شيعه، زماني که يک زائر شيعه بارضايت ازمسافرت خود به ايران ، خاک کشورمان را ترک مي کند، در واقع يک پيک بازاريابي قدرتمند و بالقوه از کشور ما خارج و به يکي از نقاط هدف گردشگري شيعه رفته است. نکته بسيار مهم در اين نوع بازاريابي رضايت زائر از اقامت و زيارت خود در ايران است که اين مهم جز با ارتقا زيرساخت ها و کليه خدمات گردشگري و ترويج فرهنگ گردشگر پذيري در ميان مردم کشورمان فراهم نخواهد شد. همچنين در اختيار قرار دادن اقلام تبليغاتي جهت توزيع دربين آشنايان هنگام خروج زائر از کشور(درصورت رضايت وي)ويا ارسال آنها به نشاني وي مي تواند به پيشبرد اهداف بازاريابي در اين زمينه کمک شاياني بنمايد.

 


تهديدها:

۱ بالارفتن هزينه هاي بازاريابي وتبليغ در صورت عدم ورود سريع و مناسب مجموعه گردشگري کشوربه بازاربکرگردشگري شيعه

۲ عدم رضايت زائران خارجي و در نتيجه تبليغ بدآنها در مناطق زندگيشان

۳ تبليغات منفي بر عليه فرهنگ و وضعيت اجتماعي وناامن جلوه دادن کشورمان در بازارهاي هدف

۴ عدم توسعه زيرساخت هاي گردشگري مذهبي هم زمان با رشد ورود گردشگران شيعه
راهکارها و ابزارهاي بازاريابي و بازارافزايي

۱ بازاريابي الکترونيکي

بازاريابي الکترونيکي باتوجه به گستردگي زمينه هاي آن ، محدوده وسيعي را در بر مي گيردکه به تفصيل در اينجا شرح داده مي شوند:

۱ تورهاي مجازي

تورمجازي به بازسازي الکترونيکي يک اثرتاريخي،مذهبي،مجسمه وياهرگونه جاذبه ميراث فرهنگي ويا پخش زنده تصاوير يک مکان خاص گفته مي شود.بازسازي چندبعدي آثار مذهبي بااستفاده از نرم افزارهاي مربوط به اين امر و پخش زنده اماکن زيارتي و مذهبي در وب سايت ها ميتوانند زمينه ساز جذب زايران شوند.بازسازي هاي الکترونيک را مي توان در قالب لوح هاي الکترونيکي عرضه کرد اما پخش زنده فقط از طريق وب سايت و شبکه هاي تلويزيوني ميسر است.

۲ وب سايت

در دنياي امروز که دسترسي به اينترنت با سرعت بسيار زيادي در حال رشد است بازاريابي از طريق وب سايت مي تواند به عنوان ابزاري ارزان جهت جذب گردشگر شناخته شود. ساخت وب سايت به صورت جداگانه براي هر کدام از اماکن مذهبي يا ساخت پورتال هاي مذهبي که اطلاعات ، تصاوير و همچنين نحوه بازديد و معرفي تورها و تورگردان هاي تورهاي زيارتي جهت بازديد از جاذبه هاي زيارتي را در برگيرد مي تواند ابزاري بادسترسي آسان و ارزان جهت جذب گردشگران شيعه باشد .

۳ بازاريابي اينترنتي

بازاريابي اينترنتي مفهومي فراتر از وب سايت را در بر مي گيرد. دراين روش بازاريابي، علاوه بر تبليغ و بازاريابي وب سايت هاي مرتبط با اماکن زيارتي ، به معرفي و تبليغ پتانسيل ها،جاذبه ها ، تورها و کليه امور مربوط به جذب گردشگرمذهبي در وب سايت هاي ديگر ازجمله موتورهاي جستجو، وب سايت هاي مرجع گردشگري، وب سايت هاي مربوط به گردشگري حلال ،شبکه هاي اجتماعي و ساير پورتال هاي مرجع گردشگري دنياپرداخته مي شود. بسياري از اين وب سايت ها داراي بازديدکننده هاي زيادي مي باشند و با بازاريابي مناسب مي توان به جذب گردشگران زيادي از اين طريق پرداخت.

۴ بازاريابي ازطريق رايانامه

باساخت رايانامه هاي تبليغاتي زيبا و همچنين ساخت خبرنامه هاي مربوط به پديده هاي تک مکاني، تک زماني وذهبي و يا اطلاع رساني مراسم عزاداري و شادي و سخن راني ها وکليه رخدادهايي که در اماکن مذهبي اتفاق مي افتد مي توان با افرادي که تمايل به دريافت اين رايانامه ها را دارند در تماس مستقيم و هميشگي بود واحتمال بازديد چندباره آنها را از جاذبه هاي گردشگري مذهبي بالا برد.دريافت رايانامه افراد از طريق ايجاد فرم هاي خبرنامه در وب سايت ها و يا ايجاد کيوسک هاي اطلاع رساني در اماکن مذهبي انجام مي شود. همچنين از طريق فرم هاي دريافت اطلاعات در نمايشگاه هاي گردشگري نيز اين کار قابل انجام است.

۵ لوح الکترونيکي

از طريق اين ابزار مي توان به معرفي خدمات مسافرتي يک نهاد خصوصي ويا دولتي پرداخت.همچنيني مي توان نرم افزارهاي مذهبي ويا نرم افزارهاي زيارت مجازي را در قالب اين وسيله به زائران ارائه کرد.

۶ بلوتوث

ازطريق اين وسيله مي توان به ارسال زيارت نامه ها،آداب زيارت نرم افزارهاي مذهبي و همچنين عکس هاي مذهبي پرداخت.هزينه بسيار پايين اين نوع از تبليغات استفاده از آن رابراي هردوبخش دولتي وخصوصي آسان مي سازد.

۶ نرم افزارهاي تلفن همراه

باتوجه به در دسترس بودن هميشگي اين وسيله و عموميت آن ،اولويت تبليغات الکترونيک بااين وسيله است.علاوه بر تبليغات پيامکي وبرگزاري مسابقات مذهبي با اين روش که عمومي ترين نوع تبليغات در تلفن هاي همراه است ميتوان از طريق نرم افزارهاي مذهبي که قابل نصب بر روي تمامي سيستم عامل هاهستند،علاوه بر پاسخ به نياز معنوي زائر،تبليغات رانيز انجام داد.دريافت شماره تلفن همرا زائران نيز مانند روش هاي دريافت رايانامه مي باشدو حتما بايد با رضايت ايشان باشد.

بازاريابي ازطريق دفاترخدمات مسافرتي محلي

باتوجه به آشنابودن دفاتر مسافرتي محلي باسليقه هاي گردشگران در کشور خودشان و همچنين در دسترس بودن اين دفاتربراي افرادبومي هرکشور،بازاريابي ازطريق اين دفاتربسيارمهم مي باشد.اين مسئله هزينه هاي ايجاددفاتر بازاريابي درمقاصدهدف رابسيارکاهش مي دهد و در صورت بوجودآمدن همکاري پايدار،زمينه هاي ورودگردشگران مذهبي را افزايش مي دهد.
بومي سازي روش هاي بازاريابي

بدين معني که باتوجه به علايق و دريافت ترجيحات وسليقه هاي گردشگران هرکشوريامنطقه بسته گردشگري متناسب با خواسته هاي آنان تدوين شود. نکته قابل توجه در اين زمينه آن است که زبان هاي محلي مقاصدهدف گردشگري حتما بايد در کليه رسانه هاي تبليغاتي لحاظ شوند و صرف استفاده از زبان انگليسي به عنوان زبان بين المللي نتايج خوبي را براي فعاليت هاي بازاريابي دربر نخواهندداشت چون بسياري از افراد در مقاصد هدف به اين زبان آشنايي ندارند .

تبليغات محلي درکليه رسانه هاي تبليغاتي در مقاصد هدف

کليه روش هاي تبليغاتي دراين زمينه قابل استفاده هستند اما ارزيابي اثربخشي آنها وتمرکز بر بهترين واثربخش ترين روش ها به منظور بيشترين نتيجه گيري و کاهش هزينه ها حتما بايد مورد توجه قرار گيرند.


تحقيقات بازار

انجام تحقيقات بازار از طريق پرسش نامه و نظرسنجي همراه بارعايت اصول و قواعدعلمي ونتيجه گيري آماري به طور متناوب به عنوان علمي ترين روش جهت درک نيازها، ترجيحات ، کاستي ها، خواسته ها و کلا نظرات زائران، باعث جهت گيري هدفمند مجموعه گردشگري مذهبي کشور خواهد شد.نکته مهم در اين زمينه که هرگز نبايد فراموش شود استمرارتحقيقات بازار است که باعث مي شود تغييرات در خواسته هاي گردشگران در طول زمان از نظر دست اندرکاران گردشگري مذهبي دور نماند.

معرفي مناسب، جامع و کامل جاذبه هاي گردشگري مذهبي

درتمامي روش هاي تبليغاتي، معرفي جاذبه ها بايد با جزئيات کامل همراه با عکس وفيلم وراهنمايي مناسب صورت گيرد ومسيرهاي گردشگري ، بخش هاي مرتبط با اقامت و پذيرايي و کليه اطلاعات ضروري به زبان هاي مختلف و به روشني در اختيار زائر قرار گيرد تا وي خودرا بي نياز از پرس وجو از افراد محلي ببيند . همچنين بسته هاي گردشگري بايد متناسب با ترجيحات زائران هر منطقه صورت گيرد زيرا بسياري از گردشگران علاوه بر زيارت وانجام اعمال و مراسم مذهبي هدف هاي گردشگري ديگري رانيز دنبال مي کنند که بايد اطلاعات مرتبط با آن نوع گردشگري نيز در اختيارشان قرار گيرد.


تمديد اقامت زائران

راهکارهاي افزايش مدت اقامت زائران دراماکن مذهبي خودنيازمند بررسي جداگانه است اما برگزاري هرگونه مراسمي که اقامت زائران را طولاني تر کند مانند برگزاري جشنواره ها و مسابقات مذهبي مثل نقاشي کودکان ،برگزاري دوره هاي آموزشي کوتاه مدت مذهبي مانند آموزش قرآن وديگر منابع ديني ، احداث موزه در کنار زيارت گاه ها، احداث مکان هاي تفريحي خانوادگي ، برگزاري مسابقات آشپزي حلال و توزيع غذاي آنها بين زائران به عنوان نذري و برکت ،فرهنگ سازي در جهت توزيع نذورات در زمان هاي مختلف سال به عنوان برکت بين زائران و در يک کلام اشاعه عناصر فرهنگ اسلامي ايراني در زيارت گاه ها بامشارکت هم وطنانمان مي تواند علاوه بر آشنايي زائران شيعه با فرهنگ کشورمان ، زمينه هاي تبادل فرهنگي و ماندگاري زائران در زيارت گاه ها رانيز افزايش دهد.


بازاريابي با همکاري افراد بنام و معتبر منطقه اي و بومي

به اين معني که با توجه به سبک زندگي سنتي و قبيله اي بسياري از شيعيان ، در بسياري موارد بازاريابي هاي نوين مانند بازاريابي اينترنتي ، الکترونيکي و بازاريابي از طريق نمايشگاه ها و ديگر روش هاي مرسوم ممکن است جوابگو نباشد و دراين مواردپس از شناخت افراد داراي موقعيت برتر محلي مانند روحانيون ، سران قبايل و کليه افرادي که مورد اعتماد کامل افراد بومي هستند بايد بازاريابي از طريق همکاري و صحبت باايشان صورت گيرد. در اين موارد ممکن است نياز به برگزاري جلسات در سطوح مقامات دولتي و رسمي نيز باشد. همچنين نياز به برگزاري تورهاي آشنايي با اماکن زيارتي و مراسم مذهبي نيز در اين موارد احساس مي شود.


ايجاد دفاتر بازاريابي در اماکن وشهرهاي مذهبي شيعيان در خارج از کشور

ايجاد مراکز جذب گردشگر در اماکن و شهرهاي مذهبي شيعيان در خارج از کشور مانند عتبات عاليات وسوريه و ساير مناطق هدف بدين صورت که در مسيرهاي منتهي به زيارت گاه ها و يادراطراف آنها مراکزي به صورت ايستگاه هاي گردشگري ايجاد شود و در آنها اقلام تبليغاتي وبسته هاي هديه بين زائران توزيع شود و زمينه ثبت نام آنها در تورهاي مذهبي داخل ايران در همان مراکز فراهم شود. بسته هاي هديه مي توانند به صورت بسته هاي ارزان قيمت متشکل ازتسبيح ، مهر،جانماز کوچک و ساير اقلام مذهبي مربوطه باشند.اين بسته ها بايد حاوي بروشورهايي مبني بر دعوت از زائران براي مسافرت به ايران و بازديد از اماکن مذهبي آن باشد.همچنين ساير اقلام تبليغاتي واطلاع رساني از طريق اين ايستگاه ها بايد دراختيار زائران قرار گيرد.

احداث و مناسب سازي زيارت گاه ها

احداث و مناسب سازي زيارت گاه ها براي اقامت چندروزه زائران به گونه اي که اقامت در آنها مستلزم پرداخت هزينه هاي چندان زياد نباشد و تمامي اقشاراجتماعي واقتصادي توانايي استفاده از آنها را داشته باشند.

نکته پاياني:

در پايان بايد به اين نکته توجه داشت که بسياري ازروش هاي بازاريابي مستلزم همکاري بخش هاي دولتي وخصوصي وهماهنگي بين اين دوبخش است ودر بسياري موارددر صورت عدم وجود حمايت هاي دولتي امکان فعاليت هاي بازاريابي وجود نخواهد داشت. بنابراين بخش دولتي از طريق سازمان هاي ميراث فرهنگي وگردشگري ، حج وزيارت ، اوقاف وامور خيريه و وزارت امورخارجه مي تواند ضمن انجام فعاليت هاي نظارتي و رايزني هاي سياسي و فرهنگي ، به توسعه زير ساخت هاي لازم جهت توسعه گردشگري شيعه وگردشگري حلال بپردازد زيرا با توجه به شيعي واسلامي بودن کشورمان پتانسيل هاي گسترده اي در جهت گسترش انبوه اين نوع گردشگري درايران وجود دارد.

بخش خصوصي کشور نيز بايد توجه ويژه اي را معطوف به برند سازي در اين زمينه نمايد و با گسترش فعاليت هاي خود به کشف و رمزگشايي از بازار بکر وپرمنفعت گردشگري شيعه نمايد.



    سعيدمعتمد

    منابع:

    Meyer. Guenter (۲۰۰۴), "New Research Network for Islamic Tourism New Research Network for Islamic Tourism, Islamic Tourism", Issue ۱۱..

    Rinschede,Gisbert,(۱۹۹۲).” Forms of religious tourism and pilgrimage special interest group

    www.wikipedia.org

    www.euromonitor.com

    دربارۀ نويسنده:

    دانش آموختۀ رشتۀ جامعه‌شناسي

    تاليف ۴ مقاله در زمينۀ صنعت گردشگري

    متخصص، مدرس و مشاوردر زمينۀ بازاريابي اينترنتي در صنعت گردشگري

این خبر را با دوستان خود به اشتراک بگذارید



تگ ها